Қалин кийинтирмаслик ва антибиотиклар билан тўйдирмаслик. Соғлиқни сақлаш вазирлиги болаларни ЎРВИ ва гриппдан қандай ҳимоя қилиш кераклигини маълум қилди

Қалин кийинтирмаслик ва антибиотиклар билан тўйдириб ташламаслик. Соғлиқни сақлаш вазирлиги болаларни ЎРВИ ва гриппдан қандай ҳимоя қилиш кераклигини маълум қилди

Куз келиши билан болалар ЎРВИ ва гриппга тез-тез чалинади, шу боис ота-оналар учун нафақат профилактика чораларига риоя қилиш, балки касалланган болага тўғри ғамхўрлик қилиш ҳам муҳимдир. Ўзбекистон Соғлиқни сақлаш вазирлиги касалланиш эҳтимолини қандай камайтириш, қайси белгилар кучайтирилган эътиборни талаб қилиши ва нима учун вирусли инфекцияларда ўзбошимчалик билан антибиотиклар бермаслик кераклигини тушунтирди.

Кузда вируслар тарқалиши учун шароитлар қулайроқ бўлади. Салқин об-ҳаво туфайли дераза ва эшиклар тез-тез ёпиқ қолади, хоналар камроқ шамоллатилади, болалар эса мактаб ва боғчаларда доимий равишда бир-бирлари билан мулоқотда бўлишади.

Касалланиш хавфини камайтириш учун Соғлиқни сақлаш вазирлиги болани ёшлигидан қўлларини совунлаб мунтазам ювишга, касалланганлар билан яқин мулоқотдан қочишга ва об-ҳавога қараб кийинишга ўргатишни тавсия қилади. Шамоллашнинг дастлабки белгилари пайдо бўлганда, болани уйда қолдирган маъқул — бу унинг соғайишига ёрдам беради ва атрофдагиларнинг касалланиш хавфини камайтиради.

Турмуш тарзи ҳам муҳим рол ўйнайди. Боланинг овқатланиши хилма-хил бўлиши ҳамда сабзавот ва мевалар, сут маҳсулотлари, тухум, гўшт, балиқ ва дуккаклиларни ўз ичига олиши керак. Шу билан бирга, ширинликлар, чипслар, сухариклар, газланган ва энергетик ичимликлар миқдорини чеклаш тавсия этилади. Тўлиқ уйқу ва барқарор кун тартиби ҳам кам аҳамиятга эга эмас. Ухлашдан олдин телефон ва планшет билан ўтказиладиган вақтни қисқартириш мақсадга мувофиқдир.

Нима учун гриппни кузатиш айниқса муҳим

Грипп тез тарқалади ва жиддий асоратларга олиб келиши мумкин. Одатда дастлабки симптомлар касаллангандан кейин 1–4 кун ўтгач пайдо бўлади. Касаллик кўпинча тўсатдан бошланади: иситма кўтарилади, йўтал, ҳолсизлик, бош, мушак ва бўғимларда оғриқ пайдо бўлади, томоқ оғриши мумкин.

Кичик ёшдаги болалардаги симптомларга айниқса эътиборли бўлиш керак. Касаллик оғир кечганда нафас қисилиши, сувсизланиш ва иштаҳа йўқолиши кузатилиши мумкин. Гриппнинг асоратлари қаторига пневмония, отит, синусит, менингит ва бошқа касалликлар киради.

Профилактика усулларидан бири вакцинация бўлиб қолмоқда. У гриппнинг оғир кечиши ва асоратлари хавфини камайтиради. Эмлашдан олдин Соғлиқни сақлаш вазирлиги оилавий шифокор билан маслаҳатлашишни тавсия қилади.

Агар бола касал бўлиб қолса

Оддий ЎРВИда кўп ҳолларда болага уй шароитида ғамхўрлик қилиш кифоя. Унга тез-тез кичик порциялар билан суюқлик ичириш, хонани мунтазам шамоллатиб туриш ва исиб кетишига йўл қўймаслик керак. Бурун битиб қолганда тузли эритмалардан фойдаланиш мумкин. Болани мажбурлаб овқатлантириш керак эмас — унинг ёшига мос келадиган енгил таомларни таклиф қилиш кифоя. Чақалоқларни тез-тез эмизиш тавсия этилади.

Шу билан бирга, ўзбошимчалик билан антибиотиклар бериш мумкин эмас. ЎРВИни вируслар келтириб чиқаради, антибиотиклар эса бактерияларга таъсир қилади ва вирусли инфекцияни даволамайди. Уларни назоратсиз қабул қилиш ножўя таъсирлар ва бошқа асоратларга олиб келиши мумкин.

Касаллик пайтида, шунингдек, ҳаддан ташқари кўп миқдордаги ширинликлар, ёғли ва қовурилган таомлар ҳамда фастфудни чеклаш тавсия этилади. Мева ва сабзавотларни истисно қилиш шарт эмас, сут маҳсулотлари эса аксарият болалар учун хавфли эмас. Энг муҳими — етарли миқдорда суюқлик билан таъминлаш.

Шифокор ёрдами қачон керак бўлади

Юқори ҳароратда нафақат рақамларга, балки боланинг умумий аҳволига ҳам эътибор қаратиш муҳимдир. Соғлиқни сақлаш вазирлиги иситмани туширувчи воситалар, жумладан, парацетамол ёки ибупрофен, боланинг ёши ва тана вазнини ҳисобга олган ҳолда юқори ҳароратда қўлланилишини таъкидлайди.

Агар аҳвол ёмонлашса, яққол нафас қисилиши, нафас олишнинг қийинлашиши ёки тезлашиши, кучли уйқучанлик пайдо бўлса, бола овқатдан ёки кўкракдан бош тортса ёхуд ғайритабиий даражада безовта бўлса, тиббий ёрдамга мурожаат қилиш зарур.

Ота-оналарга хавфли даволаш усулларидан қочиш ҳам тавсия этилади: томоқни йод ёки бошқа агрессив воситалар билан артмаслик, турли препаратларни ўзбошимчалик билан аралаштирмаслик ва шифокор кўрсатмасисиз укол қилмаслик керак. Хонани исириқ ёки бошқа тутун ҳосил қилувчи воситалар билан тутатмаслик лозим — бу нафас йўлларини таъсирлантириши ва йўтални кучайтириши мумкин.

Юқори ҳароратда болани бир неча қават кийим ва қалин кўрпаларга ўраб ташламаслик керак. Уни енгил кийинтириш ва хонада қулай ҳароратни таъминлаш яхшироқдир.

Асосий профилактика чоралари оддий: қўл гигиенаси, тўлиқ овқатланиш ва уйқу, мунтазам шамоллатиш, об-ҳавога қараб кийиниш ва вакцинация. Агар бола касал бўлиб қолса, ўзбошимчалик билан даволанмаслик ва унинг аҳволини диққат билан кузатиб бориш муҳимдир.

2026 йил бошида Ўзбекистон Соғлиқни сақлаш вазирлиги эпидемиологик вазиятнинг кескин ёмонлашганини қайд этди. Йилнинг иккинчи ҳафтаси учун миллий бюллетень маълумотларига кўра, ЎРВИ билан касалланиш 1,9 бараварга ошган, ўткир пневмония ҳолатлари сони эса икки баравардан кўпроққа кўпайган.