Қадимги дунёнинг энг кучли еттита флоти
Қадимги дунёда кучли ҳарбий-денгиз флоти давлатларга соҳилларни ҳимоя қилиш, қўшинларни узоқ масофаларга олиб ўтиш, савдо йўлларини назорат қилиш ва ўз таъсирини чегараларидан ташқарига ёйиш имконини берган. Йирик денгиз кучлари нафақат урушлар натижасини, балки бутун минтақаларнинг сиёсий ва иқтисодий тараққиётини белгилаб берган.
Қадимги дунёнинг энг қудратли еттита флоти
Қадимги даврларда қайси флот энг кучли бўлганини фақат кемалар сонига қараб аниқлаш осон эмас. Баъзи давлатлар илғор тактика ва кемасозлик технологиялари билан, бошқалари эса тажрибали экипажлари ёки узоқ масофаларда ҳарбий амалиётлар олиб бориш қобилияти билан денгизларда устунликка эришган.
Милодий 500-йилгача мавжуд бўлган флотлар ичида Афина, Аҳамонийлар Форси, Карфаген, Рим, Птолемейлар Мисри, Сиракуза ва Хан сулоласининг денгиз кучлари алоҳида ажралиб туради.
**Афина флоти**
Милоддан аввалги В асрда Афина минтақавий юнон полисидан Эгей денгизидаги етакчи денгиз давлатига айланди. Лаврион кумуш конларидан тушган даромад давлат арбоби Фемистокл бощилигида юзлаб триералар қуришга имкон берди.
Афина триералари ўз даврининг энг мукаммал ҳарбий кемаларидан эди. Тахминан 37 метр узунликдаги бу кемани уч қаватда жойлашган қарийб 170 нафар махсус тайёрланган эшкакчи ҳаракатлантирган. Кемалар бронза билан қопланган таранлар ёрдамида душман кемаларига аниқ зарба бериш учун мўлжалланган эди.
Афина флоти учун ҳал қилувчи синов милоддан аввалги 480-йилдаги Саламин жанги бўлди. Юнонлар сон жиҳатдан устун Форс флотини тор бўғозларда мағлуб этди. Бу ғалаба юнон полисларининг мустақиллигини сақлаб қолишга ва кейинчалик классик юнон сивилизациясининг юксалишига замин яратди.
Кейинчалик Афина денгиздаги устунлигидан фойдаланиб, Делос иттифоқини амалда йирик денгиз империясига айлантирди.
**Аҳамонийлар Форс флоти**
Аҳамонийлар империяси Миср ва Яқин Шарқдан Марказий Осиёгача чўзилган улкан ҳудудни эгаллаган. Шу боис флот нафақат қирғоқларни ҳимоя қилиш, балки йирик ҳарбий юришларни таъминлаш учун ҳам муҳим эди.
Форс флоти турли халқларнинг денгизчилик тажрибасини бирлаштирган катта куч бўлган. Ксеркснинг милоддан аввалги 480-йилда Юнонистонга юриши пайтида айрим қадимги манбаларга кўра, форслар мингдан ортиқ кемани сафарбар қилган.
Саламинда ва кейинги йили Микале жангида мағлубиятга учраган бўлса-да, Форс флоти Ўрта Ер денгизи сиёсатида муҳим ўрин тутишда давом этган. Форслар ўзаро рақобатлашаётган юнон полисларига кема ва молиявий ёрдам бериб, денгиз қудратидан дипломатик таъсир воситаси сифатида ҳам фойдаланган.