Полиция Польша олий суди устидан назорат бўйича қарама-қаршилик пайтида жойлаштирилди
Бу ҳукумат икки нафар юқори лавозимли судьяни ишдан четлаштириб, уларга қарши жиноий айбловлар қўзғатишга ҳаракат қилганидан кейин юз бермоқда.
Польша олий суди устидан назорат бўйича қарама-қаршилик фонида полиция сафарбар этилди
Ҳукумат Польша олий суди — Конституциявий трибуналнинг икки нафар энг юқори лавозимли судьяси ваколатини тўхтатиб, уларга қарши жиноий айбловлар қўйишга киришганидан сўнг, суд атрофида сиёсий қарама-қаршилик авж олди.
Польша Адлия вазири Вальдемар Журек суд Президенти Богдан Свенчковский ва Вице-президент Бартломей Соханьскийга қарши жиноий айбловлар қўйилиши учун уларнинг дахлсизлик ҳуқуқидан маҳрум этилишини сўраганини айтди.
Оппозициядаги «Ҳуқуқ ва адолат» (PiS) партиясининг ўнг қанот сиёсатчилари ушбу қарорга норозилик билдириш учун Варшавадаги суд биноси олдида тўпланишди.
Намойишчиларнинг суд биносига киришига йўл қўймаслик учун тартибсизликларга қарши полиция кучлари юборилди.
Конституциявий трибунал ижтимоий тармоқдаги баёнотида ушбу икки шахс суднинг қонуний тайинланган юқори лавозимли судьялари бўлиб қолаётганини билдирди.
«Ушбу ҳаракатларда иштирок этаётган барча шахслар давлат тўнтариши жиноятини содир этмоқда», — дейилади баёнотда.
Бош вазир Дональд Туск унинг ҳукумати қонун устуворлигини тиклаш устида ишлаётганини айтди.
Туск ижтимоий тармоқдаги постида шундай деб ёзди: «Қонун устуворлигини тиклаш — бизнинг бурчимиздир. «Ҳуқуқ ва адолат»нинг кўп йиллик қонунсизлигидан сўнг, бу қатъий ҳаракатларни талаб қиладиган қийин, баъзан оғриқли жараёндир. Бошқа йўл йўқ».
PiS томонидан қўллаб-қувватланадиган Президент Кароль Навроцкий Ёзги ўсмирлар олимпия ўйинларида иштирок этиш учун Сенегалга кетаётган бир вақтда самолётини Варшавага ортга қайтаришни буюрди.
2015 йилда PiS бошчилигидаги ҳукумат ҳокимиятга келганидан сўнг, Конституциявий трибунал Польшада қонун устуворлиги бўйича узоқ давом этган низонинг келиб чиқишига сабаб бўлган эди.
Парламентдаги PiS кўпчилиги судда кўпчиликни таъминлаш учун унга судьяларни тезлик билан тайинлашга уринди, чунки трибунал қонунчиликнинг қонунийлиги бўйича қарор чиқариш ваколатига эга.
Европанинг етакчи судлари — Инсон ҳуқуқлари бўйича Европа суди ва Европа Иттифоқининг Одил судлов суди кейинчалик PiS кўпчилиги уч нафар судьяни ноқонуний равишда сайлаган деб қарор чиқарди, чунки улар аввалги парламент томонидан аллақачон қонуний равишда эгалланган лавозимларни такрорлаган эди.
Ушбу судлар Польша Конституциявий трибунали эндиликда «мустақил ва холис трибунал» эмаслигини айтди ва Туск ҳукумати трибунал қарорларини нашр этишни тўхтатиш учун ушбу қарорларга таянди.
2023 йилда лавозимга киришгач, Туск суд тизимини сиёсатдан холи қилишга ваъда берган эди, аммо у PiS давридаги ўзгаришларни бекор қила олмади, бунга қисман Навроцкий ва унинг PiS томонидан қўллаб-қувватланган ўтмишдоши Анджей Дуда унинг ҳаракатларини блоклаш учун президентлик ветосидан фойдалангани сабаб бўлди.
Навроцкий шунингдек, танлов жараёнида камчиликлар борлигини важ қилиб, март ойидан бери парламент томонидан сайланган Конституциявий трибуналнинг беш нафар судьясини қасамёд қилдиришдан бош тортиб келмоқда.
Ушбу судьялардан бири Анна Корвин-Пётровскага эндиликда суд бошқаруви вақтинчалик топширилди.
Шу ой бошида Европа Кенгашининг конституциявий масалалар бўйича маслаҳат органи — Венеция комиссияси Навроцкий судьялар суд ҳайъатида ўтиришлари учун уларни қасамёд қилдириши кераклигини айтди.
Журек Свенчковский ва унинг ўринбосари судьяларнинг қарор чиқаришига тўсқинлик қилгани учун жиноий жавобгарликка тортилиши кераклигини таъкидлади.
Тускнинг баъзи тарафдорлари уни PiS давридаги ислоҳотларни бекор қилиш учун етарлича қатъий ҳаракат қилмаганликда айбладилар.
Парламент сайловлари келаси йили бўлиб ўтади ва баъзилар бу қадамни Тускнинг ушбу сайловчилар олдидаги мавқеини яхшилашга бўлган уриниши сифатида баҳоламоқда.
Бироқ бу қадам танқидларга ҳам сабаб бўлди. Сентябрь ойида Туск ўз кабинетида вазир бўлиб ишлаган сиёсатчи ва ҳуқуқшунос Мацей Берекни судга судьяликка номзод сифатида кўрсатган эди.
PiS давридаги суд ислоҳотларининг танқидчиси ва Свенчковскийни суднинг энг ёмон президенти деб билишини айтган ҳуқуқшунос Марцин Мачак ваколатларнинг тўхтатилиши «миллионлаб сабабларга кўра» ҳуқуқий асосга эга эмаслигини айтди.
«Менинг фикримча, бугун Конституциявий трибуналда содир бўлган ҳаракатлар ушбу органни ва қонун устуворлиги масаласини икки ўн йилликка кўмади», — деб ёзди профессор Мачак ижтимоий тармоқда.
«Қуролланган полиция тасвирлари ва адлия вазири Конституциявий трибунал президентини фармон билан лавозимидан озод қилиши мумкинлиги ҳақидаги ҳуқуқий талқинлар келгуси йиллар давомида қонун устуворлигига қарши кучли салбий таъсир кўрсатади», — дея қўшимча қилди у.