Покистоннинг 14 гўдак ҳалок бўлган неонатал бўлимида ёнғин сигнализацияси ва сув сепгичлар бўлмаган, деб топди ҳисобот

**Покистоннинг 14 чақалоқ ҳалок бўлган неонатал бўлимида ёнғин сигнализацияси ва сув сепгичлар бўлмаган, дейилади ҳисоботда**

Ўтган ой Исломободдаги неонатал бўлимида юз берган кучли ёнғин оқибатида 14 нафар янги туғилган чақалоқ ҳалок бўлди

Ўтган ой Покистондаги шифохонада 14 гўдакнинг ҳаётига зомин бўлган ёнғин бўйича расмий текширув шуни кўрсатдики, неонатал бўлимида ёнғин сигнализацияси ёки сув сепиш тизимлари (спринклерлар) бўлмаган, ўт ўчирувчилар эса қочиш йўллари «қулфланган ёки тўсиб қўйилган» бўлганини айтишган.

Исми ошкор этилмаслигини сўраган ўт ўчирувчилардан бири BBC’га бошқа қутқарувчилардан Исломободдаги Покистон тиббиёт фанлари институти (PIMS) шифохонасига кириш «ўта қийин» бўлганини эшитганини айтди.

«Эшиклар қулфланган эди, шунинг учун улар ичкарига кириш учун деразаларни синдиришга мажбур бўлишди. Ҳатто ичкарига киргандан кейин ҳам палатага олиб борадиган эшиклар қулфланган эди».

PIMS шифохонаси ҳисобот ёки унинг хулосалари бўйича ҳеч қандай изоҳ бермади.

Ўт ўчирувчининг айтишича, у воқеа жойига ёнғин ўчирилгандан кейин етиб келган.

«Кўрганларимизни тасвирлаб бериш мен учун жуда қийин, — деди у. — [Чақалоқлар] тепасидаги тиббий ускуналар эриб, уларнинг устига қулаб тушган эди».

Истеъфодаги юқори лавозимли давлат хизматчиси раҳбарлигидаги тергов қўмитаси томонидан тайёрланган ҳисоботда, электр учқунидан бошланган ёнғиннинг «ҳалокат»га айланишига «тизимли ва институционал муваффақиятсизлик» сабаб бўлган деган хулосага келинган.

26 август куни эрталаб шифохона ичида бўлган кўплаб одамлар учун хавфнинг биринчи белгиси бақир-чақирлар бўлди.

Абдул Ғафур бемор бўлган онаси билан яқин атрофдаги палатада эди, тўсатдан кимдир ёнғин чиққанидан огоҳлантирганини эшитди. У ёрдам бера олишини билиш учун юқори қаватга кўтарилди.

«Бутун палата тутун билан тўлган эди, биз ҳеч нарсани кўра олмадик», — деди у BBC’га.

Ташқаридаги йўлакдан олинган кузатув камераси (CCTV) тасвирлари ёнғин қанчалик тез тарқалганини кўрсатади. Ҳисоботга кўра, биринчи хавф белгиси соат 06:38 да пайдо бўлган, ўшанда ҳамшира палатадан ёрдам сўраб югуриб чиқиб, 20 сониядан кейин қўриқчи билан қайтиб келгани кўринган.

Шундан сўнг, бошқа бир ҳамшира Разия Норин палатага шошиб кириб, бир неча сониядан сўнг чақалоқлардан бирини кўтариб чиққани кўринади. Маълум бўлишича, бу чақалоқ омон қолган ягона гўдак бўлган.

Ҳисоботда айтилишича, бир дақиқа ичида қалин тутун камера кўринишини тўсиб қўйган.

Ҳивса Валид, унинг янги туғилган жияни ва келини қўшни палатада бўлишган. Бир неча соат ўтгач, у BBC’га баланд шовқин-суронни эшитишганини ва фақат чақалоқлар ухлаётган бўлимдан тутун чиқаётганини кўрганларидан кейингина бу ёнғин эканлигини тушунишганини айтди.

«Ўша лаҳзада нима бўлаётганини тушуна олмадим. Биз фақат пастга тушиш ва ўзимизни қутқаришга эътибор қаратдик».

Ёнғин содир бўлган куни расмийлар олов палатадаги кондиционердаги учқундан бошланган бўлиши мумкинлигини айтишган эди.

Ҳисоботда ҳам бу энг эҳтимолий манба эканлиги тасдиқланган, бунга электр таъминоти кабелининг ҳаддан ташқари қизиб кетиши сабаб бўлган, гарчи электр тизимидаги аниқ носозлик нима эканлиги номаълумлигича қолмоқда.

Шундан сўнг ёнғин тез тарқалиб, пластик буюмлар, ускуналар ва чиқинди қутиларини алангалатган.

Палатадаги бир нечта чақалоқ кислород таъминотига уланган эди, бироқ ҳисоботда айтилишича, кислород ёнғинни кучайтирган бўлиши мумкин бўлса-да, унинг аланга тарқалиши учун йўл очганига ҳеч қандай далил йўқ.

Кондиционерларга техник хизмат кўрсатилган, аммо ҳисоботда бу хавфсизлик текшируви билан бир хил эмаслиги айтилади. 2018 йилда шифохонанинг кондиционерларини алмаштириш ва янгилаш маъқулланган эди, бироқ саккиз йил ўтса ҳам бу амалга оширилмаган.

Ҳисоботда айтилишича, тизимда ишлайдиган тутун аниқлагич, ёнғин сигнализацияси ёки сув сепиш тизими бўлмаган. Бўлим ходимлари янги туғилган чақалоқларни, уларнинг аксарияти чала туғилган ёки «тиббий жиҳатдан заиф» бўлган гўдакларни палатадан эвакуация қилиш бўйича ўқитилгани ёки машғулот ўтказганига оид ҳеч қандай далил топилмади. Шунингдек, ходимлар фавқулодда вазиятларда кислород таъминотини қандай ўчириш кераклиги бўйича ҳам ўқитилмагани аниқланди.

Бир неча киши шифохонадаги саросима ва тартибсизликни тасвирлаб берди.

«Ёнғин ўчиргичлар ва протоколлар бўлиши керак эди, лекин ҳеч ким ҳеч нарса қилмади, — деди Валид. — Ҳамма шунчаки қочарди».

Ғафурнинг айтишича, у қалин тутунни тарқатиш йўлини топишга ҳаракат қилган етти ёки саккиз кишилик гуруҳ таркибида бўлган; улар ўт ўчирувчилар етиб келгунга қадар йўлак охиридаги шиша панелларни синдиришга муваффақ бўлишган.

Ҳисоботда айтилишича, фавқулодда хизматларга ёнғин бошланганидан деярли 20 сония ўтгач эмас, балки соат 06:54 да, яъни қарийб 20 дақиқадан кейин хабар берилган. Биринчи қутқарувчилар соат 07:01 да етиб келишган.

BBC билан гаплашган ўт ўчирувчи каби, Ғафур ҳам қутқарувчилар шифохонанинг баъзи эшикларидан ўтишда қийинчиликларга дуч келганини айтди.

Ўша пайтда шифохона ижрочи директори BBC News’га янги туғилган чақалоқлар палатасининг эшиги қулфланмаганини, балки давлат шифохоналаридан чақалоқларни ўғирлаш билан боғлиқ аввалги ҳолатлар туфайли қўриқланаётганини айтган эди.

Ҳисоботда айтилишича, «хавфсизлик мақсадида оддий кириш чекловлари қонуний бўлиши мумкин бўлса-да... улар зарур бўлганда белгиланган фавқулодда қочиш йўлларини тўсиб қўймаслиги керак».

Шунингдек, ҳисоботда шифохона аввал ҳам ёнғин хавфи ҳақида огоҳлантирилгани аниқланган. Бир ой олдин унинг ҳамширалар ётоқхонасида ёнғин чиққан бўлиб, бу тутунни аниқлаш, сигнализация ва умумий ёнғинга тайёргарлик бўйича хавотирларни уйғотган эди.

Унда айтилишича, шифохона ва унинг раҳбарияти «маълум бўлган хавф-хатарларни, олдиндан берилган огоҳлантиришларни ва юклатилган вазифаларни самарали хавфсизлик тизимига айлантира олмагани учун асосий институционал жавобгарликни ўз зиммасига олади».

Покистон бош вазири текширувнинг қисқа муддатли чораларини кейинги уч ой ичида амалга оширишни буюрди ва давлат ҳамда хусусий идора ва биноларда ёнғин хавфсизлиги аудитини ўтказиш бўйича кўрсатма берди.

У шунингдек, саккиз нафар мулозимни лавозимидан четлаштирди ва уларга нисбатан жиноий иш қўзғатишни талаб қилди.