Плайд кўпроқ маблағ талаб қилмоқда, аммо Бюджет Уэльсга қандай таъсир қилиши мумкин?

Плайд молиялаштиришни оширишга чақирмоқда, аммо Бюджет Уэльсга қандай таъсир кўрсатиши мумкин?

Plaid Cymru вазирлари Буюк Британия ҳукуматининг чоршанба кунидаги Бюджети олдидан Уэльсдаги темир йўллар ва давлат хизматлари учун қўшимча маблағ ажратилишини хоҳлашларини айтмоқда.

Уэльс Молия вазири Элин Жонс ғазначилик канцлери Жон Ҳилини "ниҳоят бизга адолатли муносабатда бўладиган" харажатлар режасини тақдим этишга чақирди.

Бюджет Вестминстернинг келгуси йил учун солиқ ва харажатлар режаларини белгилайди — Англиянинг давлат хизматлари учун ажратилган қўшимча маблағлар ушбу хизматлар ваколатлари топширилган Уэльсда қўшимча харажатларга олиб келиши мумкин.

Буюк Британия ҳукумати вакили канцлер хонадонлар ва бизнесга "имкон қадар бироз нафас ростлаш имкониятини" беришга эътибор қаратaшини айтди.

Шу билан бирга, Уэльснинг энг гавжум бозорларидан биридаги харидорлар BBC Wales га харажатлар эълон қилиниши олдидан кун кечириш қиймати яна асосий ташвишларига айланганини айтишди.

Англиядаги Уэльс ҳукумати томонидан бошқариладиган хизматларга — соғлиқни сақлаш, мактаблар ва йўлларга — ажратиладиган ҳар қандай қўшимча харажат мамлакат учун кўпроқ маблағ ажратилишига сабаб бўлиши мумкин.

Элин Жонс канцлердан Буюк Британия Лейбористлар ҳукумати Уэльсдаги узоқ муддатли темир йўлларни молиялаштириш учун ваъда қилган 14 миллиард фунт стерлингнинг 1 миллиард фунт стерлингини олдиндан ажратишни сўради.

У шунингдек, Уэльс ҳукуматига ҳозирда кундалик харажатларнинг реал қисқаришига дуч келаётган 2027-28 йиллар учун бюджетни мувозанатлаштиришга ёрдам берадиган қўшимча молиялаштиришни сўради.

У илгари чоршанба кунидаги келишув Covid-19 пандемиясидан бери Уэльс ҳукумати учун энг ёмони бўлиши мумкинлигини айтган эди.

Жонснинг айтишича, Уэльс "йиллар давомида" муносиб улушини ололмаган.

"Буюк Британиянинг бу Бюджети ҳақиқат пайтидир ва бизга канцлер муаммони шунчаки тан олиши эмас, балки ҳаракат қилиши керак", деди у.

"Уэльс Буюк Британия иқтисодиётида ўз ҳиссасини қўшмоқда. Биз ҳисса қўшамиз. Энди Буюк Британия ҳукумати ушбу интилишни ҳаракатлар билан мослаштириши ва ниҳоят бизга адолатли муносабатда бўладиган бюджетни тақдим этиши керак."

Шунингдек, Лейбористлар партияси депутати Ниа Гриффит томонидан Уэльс ҳукуматига инвестиция лойиҳалари учун қарз олишда кўпроқ эркинлик бериш чақириқлари бўлди.

Уэльс Лейбористлар партиясининг юқори лавозимли манбаси Гриффитнинг сўровига ўхшаш "фискал эгилувчанлик учун жуда қаттиқ ҳаракат қилишаётганини" айтди.

Чоршанба кунидаги эълондан олдин Суонси бозоридаги харидорлар ва савдогарлар кун кечириш қиймати уларнинг энг катта ташвиши эканини айтишди.

"Қарз олишга мажбур бўлмасдан қишдан чиқиб ола оламизми", деди харидор Луиза. "Бу анча ташвишли ҳолат."

Бозордаги бошқалар каби, Луиза ҳам етказиб берувчисида бироз пул тежаб қўйган бўлса-да, қиш ҳақида "ташвишланаётганини" айтди.

Энергия харажатлари бўйича қўллаб-кувватлаш кўплаб одамларнинг Бюджет бўйича истаклари рўйхатида биринчи ўринда эди.

Ой бошида нархлар кўтарилди ва Яқин Шарқдаги можаро сабабли январда одатий тўловлар 16 фоизга ошиши кутилмоқда.

Луиза қишдан хавотирда эканини айтмоқда, чунки "ҳамма нарса қимматлашмоқда"

Икки фарзанднинг отаси Ричарднинг айтишича, унинг иш ҳақи энергия тўловларининг ошишига мос келмаган ва бу унинг оиласини "ойнинг охирига келиб ҳар бир тийинни тежашга" мажбур қилган.

"Илгари биз учун бироз ҳашамат бўлган нарсалар энди имконсиз, оила билан ташқарига чиқиш жуда қимматга тушмоқда", деди у.

Иситиш мойига таянадиган қишлоқ хонадонларида ҳам харажатлар кескин ошди. Канцлер нархни бироз пасайтириш учун импорт солиқларини олиб ташлашини аллақачон эълон қилган эди.

Ҳили одамларга кун кечириш босимидан "нафас ростлаш" имкониятини бериш ҳақида гапирди ва Бюджет олдидан "кундалик ечимлар" деб атайдиган кичик чора-тадбирлар тўпламини тақдим этди.

Бош вазир Энди Бёрнҳам ҳам газ тўловлари бўйича абонент тўловларини камайтирмоқчи.

Агар Бюджетда кўпроқ ёрдам эълон қилинса, у чекланган ва энг кам таъминланган хонадонларга қаратилган бўлиши мумкин.

Суонсилик Ричарднинг айтишича, "илгари чўнтакбоп бўлган кўп нарсаларни энди сотиб олиб бўлмайди"

Яқин Шарқдаги можаро нефть нархини оширгани сабабли бу йил машиналарга ёқилғи қуйиш нархи кескин кўтарилди.

Бензин нархи сентябрь ойида тўрт йиллик энг юқори даражага етди, дизель нархи ҳам кескин ошди.

Мева ва сабзавотларни ташиш нархи Суонси бозоридаги Get Fresh растасини бошқарадиган оиласининг тўртинчи авлоди Гарет Эвансга босим ўтказаётган муаммолардан биридир.

"Ҳозирда бу жуда қийин", деди у.

"Харажатлар бизга етказиб берувчиларимиздан ўтмоқда.

Бизнинг ўзимизнинг ҳам фургонларимиз бор ва биз умумий овқатланиш корхоналарига маҳсулот етказиб берамиз, дизель эса жуда қиммат."

Уй ҳайвонлари дўконини бошқарадиган Эмманинг айтишича, харажатларининг ошиши уни мижозлар учун нархларни оширишга мажбур қилган, чунки "бу ҳаммага таъсир қилади".

Унинг фикрича, кўплаб ишлайдиган одамлар "ҳозирда яшашга қийналмоқда".

Канцлер январда ёқилғи божининг режалаштирилган ошишини тўхтатиб туриши кутилмоқда.

Ставка 2022 йилда аввалги Консерваторлар ҳукумати томонидан 5 пенсга камайтирилган эди ва бу чора аллақачон икки марта узайтирилган.

Гарет оилавий мева ва сабзавот растасини 50 йил давомида у ерда ишлаган отаси Крисдан қабул қилиб олган

Элин Жонснинг сўровларидан бири — Буюк Британия ҳукуматининг болалар камбағаллигига қарши курашишга қаратилган флагман схемани қўллаб-кувватлашидир.

Уэльс ҳукумати универсал кредит оладиган оилалардаги 15 000 нафар болага ҳафтасига 10 фунт стерлинг тўлайдиган синов схемасини режалаштирмоқда.

Уэльс вазирлари Буюк Британия ҳукуматидан ушбу тўловларни солиқ ва нафақалар ҳисоб-китобидан озод қилишни сўрадилар, токи олувчиларнинг даромадлари камайиб кетмасин.

BBC Wales га маълум қилинишича, болалар тўлови бўйича музокаралар ҳали ҳам давом этмоқда, бу чоршанба куни ҳеч қандай эълон бўлмаслигини англатади.

Бёрнҳам илгари буни кўриб чиқишга "очиқ" эканини айтган эди ва Шотландиядаги схемага ёрдам бериш учун бунга аллақачон рухсат берилган.

Канцлер, шунингдек, келаси йили давлат пенсияси қанчага ошишини эълон қилади.

У йилига 13 000 фунт стерлингдан ошиши эҳтимолга яқин бўлиб, уч баробар кафолат (triple lock) сабабли апрель ойида тўлиқ қатъий ставка йилига 488 фунт стерлингга ошиши кутилмоқда.

Аллақачон эълон қилинган чоралардан бири шундаки, фақат давлат пенсиясига таянадиган пенсионерлар одатда 12 570 фунт стерлингдан бошланадиган даромад солиғини тўлашдан ҳимоя қилинади.

Аниқ тафсилотлар Бюджетда баён этилади.

Меҳнатга лаёқатли ёшдаги ижтимоий таъминот бўйича Ҳили бу йилги партия конференциясида синчковлик билан тайёрланган нутқи билан Лейбористлар депутатларини нафақалар тўловининг мумкин бўлган қисқартирилишига тайёрлаб келмоқда.

Таълим олмайдиган, ишламайдиган ёки касбий тайёргарликдан ўтмайдиган ёшлар ўзларини қўллаб-кувватлаш тизимида катта ўзгаришларга дуч келиши мумкинлиги ҳақида хабарлар бор, аммо бу собиқ Соғлиқни сақлаш вазири Алан Милберн ислоҳот бўйича ўз тавсияларини эълон қилганидан кейин Бюджетдан сўнг эълон қилиниши мумкин.

Reform UK Сенедд аъзоси Кай Парри Жонснинг айтишича, унинг партияси "Уэльс халқидан соғин сигир сифатида фойдаланишни тўхтатади" ва M4 айланма йўлини қуради, оилавий ферма солиғини бекор қилади ва солиқдан озод қилинадиган шахсий чегирмани 15 000 фунт стерлингга ошириш орқали "ишлайдиган одамларни мукофотлайди".

Уэльс Консерваторлари Сенедд етакчиси Даррен Миллар Буюк Британия ҳукуматини йирик йўл лойиҳалари учун, жумладан M4 айланма йўли ва Уэльсда кўпроқ мудофаа харажатлари учун маблағ ажратишга чақириб, "иттифоқчиликни қўллаб-қувватловчи Бюджет битими"га даъват этди.

Уэльс Либерал-демократ депутати Дэвид Чадвикнинг айтишича, унинг партияси Уэльс оилаларига "бироз керакли нафас ростлаш имкониятини" берадиган Бюджетни хоҳлайди ва ёқилғи божини 10 пенсга камайтиришни, энергия тўловларини камайтириш кафолатини ва меҳмондорчилик соҳаси учун ҚҚСни вақтинча камайтиришни талаб қилди.

Бюджет шу ҳафта охирида Миллий иқтисодий кенгашда бош вазир ва биринчи вазир ўртасидаги биринчи муҳим учрашув олдидан тақдим этилади, унда ваколатларни топшириш (деволюция) муҳокама қилиниши кутилмоқда.

Буюк Британия ҳукумати вакили шундай деди: "Канцлер хонадонлар ва бизнесга имкон қадар бироз нафас ростлаш имкониятини беришга эътибор қаратмоқда. Шу сабабли биз электр энергияси тўловларидан ҚҚСни олиб ташладик, 5 пенслик ёқилғи божи камайишини узайтирдик ва темир йўл чипталари нархини музлатиб қўйдик."