Пенсияни имтиҳонларга алмашди. Шаҳрисабзлик йигирма набиранинг бобоси талабаликка ёш тўсиқ эмаслигини исботлади

Пенсияни имтиҳонларга алмашди. Шаҳрисабзлик йигирма набиранинг бобоси ўқиш ёш танламаслигини исботлади

Тиркаш Пардаевни талабалар аудиториясида бемалол ўқитувчи деб ўйлаш мумкин. Аммо 20 набиранинг 72 ёшли суюкли бобоси, аксинча, ўзи дарсларга тайёрланади ва имтиҳон топширади. Бугун у — Бухоро давлат университетининг юриспруденция йўналиши бўйича учинчи курс талабаси.

Тиркаш аканинг тарихи — билимга бўлган интилиш ёшга боғлиқ эмаслиги, таълим эса ҳаётнинг ҳар қандай босқичида янги мақсадга айланиши мумкинлигининг яққол исботидир. У Шаҳрисабзда туғилиб ўсган. Болалиги оддий оилада ўтган: отаси чўпон бўлган, ёшлигидан меҳнат қилиш эса кундалик ҳаётнинг табиий қисми эди. Эҳтимол, айнан доимо банд бўлиш ва қийинчиликлардан қўрқмаслик одатини у бугун ҳам ўзининг жисмоний фаоллиги ва тетиклиги сирларидан бири деб билади.

Унинг сўзларига кўра, Пардаевлар оиласида узоқ умр кўриш ҳам камёб ҳодиса эмас. Отаси ҳам, онаси ҳам юз ёшдан ортиқ яшаган. Талабанинг ўзи соғлиғидан деярли шикоят қилмайди. У дарсларга курдошлари билан тенг равишда қатнайди ва ҳатто жисмоний тарбия билан ҳам ҳамма қатори шуғулланади.

Университетга киргунга қадар у юридик соҳа билан тўқнаш келишга улгурган эди. Ўттиз йилга яқин жиноят ишлари бўйича судья маслаҳатчиси бўлиб ишлади. Бу тажриба унинг ҳуқуққа бўлган қизиқишини оширди, бироқ вақт ўтиши билан у фақатгина ҳаётий тажрибанинг ўзи етарли эмас — тизимли касбий билимлар зарур деган хулосага келди.

Айнан ривожланиш ва ҳуқуқни чуқурроқ ўрганишга бўлган интилиш унинг университетга киришига асосий сабаблардан бири бўлди.

Пардаев учун диплом олиш ўз-ўзидан мақсад эмас. У бугун олаётган билимларидан келгусида одамларга, хусусан, ёш оилаларга ёрдам бериш учун фойдаланмоқчи. Айниқса, ёш эр-хотинлар ўртасидаги келишмовчиликлар ва замонавий ёшлар дуч келаётган ижтимоий муаммолар уни ташвишга солади.

Унинг кузатишларига кўра, нафақат ҳаёт шароитлари, балки ёшларнинг меҳнатга, таълимга ва оилавий қадриятларга бўлган муносабати ҳам ўзгармоқда. Унинг фикрича, ёшларнинг бир қисми аста-секин анъанавий қадриятлардан узоқлашиб, муваффақиятни доимий меҳнат ва билим олиш билан боғламасдан, моддий фаровонликка тезроқ эришишга интилмоқда.

Шу билан бирга, талабанинг фикрича, масъулият фақат ёшларнинг ўзида эмас. Кўплаб оилаларнинг турмуш тарзи ҳам ўзгарди. Ота-оналар бандлик ва бошқа ҳолатлар туфайли болалар билан биргаликда фаолият юритишга, уларни меҳнатга ва маданий оилавий ҳордиққа жалб қилишга камроқ вақт ажратадиган бўлишди. У айнан ота-она ва фарзандлар ўртасидаги доимий мулоқотга алоҳида аҳамият беради.

«Нима бўлишидан қатъи назар, болалар билан гаплашиш керак. Мулоқот жуда муҳим», — дейди у ишонч билан.

Унинг фикрича, замонавий жамият ўйлаб кўриши керак бўлган яна бир муаммо — бу ахборот гигиенасидир. Ижтимоий тармоқлардан келаётган улкан ахборот оқими ёш йигит-қизларга реал ҳаётни тўғри баҳолашда доим ҳам ёрдам беравермайди.

Тиркаш Пардаев ижтимоий тармоқларга ҳаддан ташқари берилиш ҳатто ёш эр-хотинлар ўртасидаги муносабатларга ҳам таъсир қилиши мумкинлигига эътибор қаратади. Чиройли суратлар, тўкин ва ташвишсиз ҳаётнинг намойиш этилиши, шунингдек, сараланмаган ахборот оқими кундалик ҳаёт ҳақида нотўғри тасаввур уйғотиши мумкин. Натижада ёшларда баъзан оила ва бир-бирларидан ҳаддан ташқари юқори умидлар шаклланади.

Унинг фикрича, ёшлар учун реал ҳаётни ижтимоий тармоқларда яратилган суратдан ажратишни ўрганиш, жамият учун эса ахборот истеъмоли маданиятини шакллантиришнинг самарали механизмларини излаш муҳимдир.

Университет муҳитида Тиркаш аканинг ёши мулоқотга тўсқинлик қилмади. Курдошлари билан у самимий муносабатлар ўрнатган. Ёш талабалар кўпинча катта ҳамроҳларидан маслаҳат сўраб мурожаат қилишади ва бу саволлар доим ҳам ўқиш билан боғлиқ бўлавермайди. Катта ҳаётий тажриба уни кўпчилик учун ўзига хос устозга айлантиради.

У ўзига нисбатан алоҳида муносабатни талаб қилмайди ва курдошлари билан ёшдаги фарқ уни хижолатга солмайди. Аксинча, ёшлар билан доимий мулоқот унга қўшимча куч бағишлайди. Унинг сўзларига кўра, бу «инсонни ёшартиради».

Ўқитувчилар ҳам талабанинг ёши учун енгилликлар беришмайди. Унга қўйиладиган талаблар бошқаларники билан бир хил: дарсларга қатнашиш, тайёрланиш, топшириқларни бажариш ва билимни кўрсатиш керак. Пардаевнинг ўзи бундай ёндашувни тўғри деб ҳисоблайди ва умумий академик талабларга жавоб беришга ҳаракат қилади.

Унинг қайтадан талаба бўлиш қарорини оиласи ҳам қўллаб-қувватлади. Тиркаш Пардаев отасининг олий юридик маълумот олиш қарорини тушуниш билан қабул қилган муносиб фарзандларни тарбиялай олганини айтади. Улар ўқишга эътиборини қаратиши учун уни қўллаб-қувватлашда, жумладан, моддий жиҳатдан ҳам ёрдам беришда давом этмоқда.

72 ёшли талаба бакалавр даражасини олгандан кейин тўхтаб қолмоқчи эмас. Унинг режаларида — магистратура бор. У келгусидаги илмий фаолиятни ҳам инкор этмайди.

Пардаев ҳаётининг бош тамойили деб мақсаднинг мавжудлигини атайди. Ёш, шароит ёки қийинчиликлар, деб ҳисоблайди у, инсон муҳим деб билган нарсадан воз кечишига сабаб бўлмаслиги керак.

Унинг тарихи талабалик тушунчасининг ўзига ҳам янгича қарашга мажбур қилади. Университет мутлақо турли авлодлар учрашиши мумкин бўлган макон бўлиб чиқди: бири мустақил ҳаётни эндигина бошлаётган бўлса, бошқаси ўн йиллик тўпланган тажриба билан келади. Ва бундай ўзаро алоқа нафақат дарсликлардан, балки бир-биридан ҳам ўрганиш имкониятини беради. Ўз мисолида у оддий бир ҳақиқатни исботламоқда: модомики инсонда мақсад ва олдинга интилиш истаги бор экан, ёш чегара эмас.