Ўзингизни уйдагидек ҳис қилинг
Тошкент ва Сеул технологик асосда яқинлашмоқда. Ўзбекистон ва Жанубий Корея 12 миллиард долларлик инвестиция портфелини тайёрлади
Ўзингизни уйдагидек ҳис қилинг
14 сентябрь куни Ўзбекистон президенти Шавкат Мирзиёев Сеулда Корея Республикаси президенти Ли Чжэ Мён билан музокаралар ўтказди. Энг муҳим натижалардан бири инновацион ва технологик альянс тузиш тўғрисидаги келишув бўлди. Ташриф якунларига кўра, тахминан 12 млрд долларлик инвестиция портфели шакллантирилди, шунингдек, Корея Эксимбанки билан 8 млрд долларлик стратегик шериклик дастури қабул қилинди. Бу рақамлар ортида Тошкентнинг корейс бизнесини мамлакат ичида янада мураккаб маҳсулотлар ишлаб чиқаришга жалб қилиш интилиши турибди.
Эълон қилинган суммалар ҳамкорлик режаларига тегишли. Ҳозирча уларни умумий 20 млрд долларлик натижага қўшиш учун асослар йўқ: лойиҳалар таркиби ва молиялаштириш манбаларининг эҳтимолий кесишиши ошкор қилинмаган. Ҳақиқий самара қайси лойиҳалар молиялаштирилиши ва ишга туширилиш босқичига етиб боришига боғлиқ бўлади.
Бунда шериклар аллақачон мавжуд бўлган бизнесга таянадилар. Ўзбекистонда корейс капитали иштирокидаги 700 дан ортиқ корхона фаолият юритмоқда. Йирик қўшма лойиҳалар қаторида Жиззах вилоятидаги KIA автомобиллари ишлаб чиқарилиши ва Устюрт газ-кимё мажмуаси бор. Миллий болалар тиббиёт маркази ҳамкорлик аллақачон саноат доирасидан чиққанини кўрсатмоқда. Кейинги қадам, музокаралар кун тартибидан келиб чиқилса, ушбу тажрибани янги технологияларни ўзлаштириш билан боғлаши керак.
Ўзбекистон таклифининг мазмунини Мирзиёев Жанубий Кореянинг «The Chosun Ilbo» газетаси учун ёзган мақоласида баён қилди. Президент Samsung, LG, Hyundai, Kia, Lotte ва бошқа корпорацияларни республикада тўлиқ циклли ишлаб чиқаришларни ташкил этишга таклиф қилди. Истиқболли йўналишлар қаторида у яримўтказгичлар, микроэлектроника, электромобиллар, робототехника, биофармацевтикани тилга олди.
Музокараларда бу мавзу технологик альянс режаларида давом эттирилди. У IT, киберхавфсизлик, тиббиёт ва соғлиқни сақлаш учун рақамли ечимларни қамраб олиши керак. Ўзбекистон учун бундай ҳамкорликнинг қиймати нафақат ускуналар ёки дастурлар сотиб олиш билан белгиланади. Маҳаллий мутахассислар ишланмаларда иштирок эта олиши, мураккаб тизимларга хизмат кўрсатиши ва улар асосида ўз маҳсулотларини ярата олиши муҳимдир. Янги технологиялар иқтисодиётга қанчалик чуқур кириб бориши шунга боғлиқ.
Алоҳида йўналиш сифатида муҳим минераллар белгиланди. Жанубий Корея ўз саноати учун хомашёнинг барқарор етказиб берилишидан манфаатдор, Ўзбекистон эса қидирув ва қайта ишлаш технологияларидан. Бу ерда шерикларнинг манфаатлари мос келади, бироқ келажакдаги лойиҳаларнинг мазмуни ҳал қилувчи аҳамиятга эга бўлади. Республикада қайта ишлашнинг қанчалик кўп босқичлари қолса, унинг даромадлари ва малакали меҳнатга бўлган талаб шунчалик юқори бўлади. Шу боис Тошкент учун қазиб олиш кейинги саноат ишлаб чиқариши билан боғлиқ бўлган лойиҳалар алоҳида аҳамиятга эга.
Ушбу режаларнинг жуда аниқ шартлари бор: электр энергияси, сув, транспорт ва кадрлар. Президентлар келишиб олган энергетика, инфратузилма, қишлоқ ва сув хўжалиги соҳаларидаги ҳамкорликни кенгайтириш ҳам ушбу вазифа билан боғлиқ. Келажакдаги инвесторлар учун савол шундаки, инфратузилманинг ривожланиши саноат амбицияларига қанчалик улгура олади.
Таълим базаси аллақачон мавжуд. Ўзбекистонда Жанубий Корея университетларининг тўртта филиали ва Корея халқаро ҳамкорлик агентлиги (KOICA) кўмагида ташкил этилган бешта касб-ҳунарга ўқитиш маркази фаолият кўрсатмоқда. Кадрларни кейинги тайёрлаш қўшма корхоналар эҳтиёжлари билан янада зичроқ боғланиши мумкин. Бу битирувчилар учун олинган билимларни ўз мамлакатида қўллаш, компаниялар учун эса ходимларни маҳаллий даражада топиш имкониятини очади.
Томонлар, шунингдек, ҳарбий-техникавий ҳамкорликни ривожлантириш, жумладан, идоралар ўртасидаги алоқаларни кенгайтириш, қўшма тадбирлар ўтказиш ва ҳарбий мутахассисларни тайёрлашга тайёр эканликларини билдирдилар.
Сафар бошида Мирзиёев Жанубий Кореяда таҳсил олаётган ва меҳнат қилаётган ўзбекистонликлар билан учрашди. Уларнинг амалий тажрибаси ҳам янги лойиҳаларда асқотади. Музокараларнинг гуманитар қисми бўйича алоҳида қарор қабул қилинди: 2027 йил Маданият ва ўзаро алмашинувлар йили деб эълон қилинади. Бу йил корейсларнинг Марказий Осиёга депортация қилинганининг 90 йиллигига тўғри келади. Ўзбекистон минтақадаги барча давлатлар орасида энг йирик корейс диаспорасига эга. Мажбурий кўчирилишни бошидан кечирган ва Марказий Осиё ҳаётининг бир қисмига айланган корё-сарамлар (собиқ Иттифоқ мамлакатлари ҳудудида яшовчи этник корейсларнинг ўз номи) тарихи бу алоқаларга алоҳида чуқурлик бағишлайди.
Сиёсий кун тартиби парламентлар, давлат органлари, ҳудудлар ва ишбилармон доиралар ўртасидаги алоқаларни ривожлантириш ва кенгайтиришга тайёрликни ўз ичига олди. Иқтисодий келишувлар, шунингдек, идоралар ва компаниялар даражасида ишлашни талаб қилади: айнан ўша ерда лойиҳаларни амалга ошириш шартлари, муддатлари ва масъулияти белгиланади.
15 сентябрь куни Қозоғистон президенти Қасим-Жомарт Тоқаев ҳам Жанубий Корея етакчиси Ли Чжэ Мён билан учрашади. Қозоғистон Жанубий Корея билан ҳамкорликни кенгайтириш бўйича изчил ишларни амалга оширмоқда.