Ўзбекистон ва Озарбойжон: иқтисодий ва геосиёсий манфаатлар
Озарбойжон президенти Илҳом Алиевнинг Ўзбекистонга давлат ташрифи доирасида “Абадий дўстлик тўғрисида”ги шартнома ва ўндан ортиқ бошқа муҳим ҳужжатлар имзоланди. Таҳлилчиларга кўра, Тошкент ва Боку ўртасидаги яқинлашувдан икки томон ҳам иқтисодий ва геосиёсий жиҳатдан бирдек манфаатдор.
Ўзбекистон ва Озарбойжон: Иқтисодий ва геосиёсий манфаатларнинг уйғунлиги
Озарбойжон Президенти Илҳом Алиевнинг Ўзбекистонга давлат ташрифи чоғида "Абадий дўстлик тўғрисида"ги шартнома ҳамда ўндан ортиқ бошқа муҳим ҳужжатлар имзоланди. Таҳлилчиларнинг фикрича, Тошкент ва Боку ўртасидаги яқинлашувдан ҳар икки томон ҳам иқтисодий ва геосиёсий жиҳатдан бирдек манфаатдор.
**Ўзбекистон ва Озарбойжон муносабатлари янги босқичда: Алиев ташрифининг асосий натижалари**
Ойбек Сирожовнинг таъкидлашича, Озарбойжон Президенти Илҳом Алиевнинг Ўзбекистонга давлат ташрифи доирасида 12 дан ортиқ ҳужжат имзоланди. Уларнинг ичида энг муҳими "Абадий дўстлик тўғрисида"ги шартномадир. Шунингдек, Ўзбекистон ва Озарбойжон ўртасидаги Олий давлатлараро кенгашнинг учинчи йиғилиши бўлиб ўтди.
Вазирликлар даражасида ҳам бир қатор келишувларга эришилди. Хусусан, ташқи ишлар вазирликлари ўртасида 2026–2028-йилларга мўлжалланган ҳамкорлик дастури, Адлия вазирликлари ўртасида эса 2027–2028-йилларга мўлжалланган ҳамкорлик дастури имзоланди. Бундан ташқари, 2030-йилгача ўзаро савдо ҳажмини 1 миллиард долларга етказиш бўйича дастур қабул қилинди.
**Европага чиқиш йўлидаги стратегик аҳамият: Озарбойжоннинг роли**
Жанубий Кавказ Марказий Осиёнинг Европага чиқиш йўлидаги муҳим минтақалардан биридир. Бу йўналишда Озарбойжон алоҳида ўрин тутади. Бугунги кунда Ўзбекистон олдидаги муҳим вазифалардан бири – миллий маҳсулот ва товарларни жаҳон, хусусан, Европа бозорларига олиб чиқиш учун барқарор ва самарали транспорт йўлакларини ривожлантириш.
Эрон йўналишидаги геосиёсий вазият ва санксиялар, Россия орқали ўтадиган йўналишдаги мавжуд хавфлар эса муқобил транспорт йўлларига эҳтиёжни кучайтирмоқда. Шу нуқтайи назардан, Ўрта йўлак тобора муҳим аҳамият касб этмоқда. Ҳозир бу йўналиш автомобил транспорти орқали маълум даражада ишламоқда. Бироқ қуруқликдаги транспорт йўлакларининг самарадорлиги, аввало, темирйўл инфратузилмасига боғлиқ. Истиқболда Хитой–Қирғизистон–Ўзбекистон темирйўлининг Туркманистон орқали Каспий денгизи ва Озарбойжон билан боғланиши мавжуд транспорт имкониятларини сезиларли даражада кенгайтириши мумкин. Бу Ўзбекистоннинг Европа бозорларига чиқиш имкониятларини диверсификация қилишда муҳим аҳамиятга эга.
**Каспий денгизида қўшма флот: Транспорт харажатларини камайтириш ва самарадорликни ошириш**
Ташриф давомида Ўзбекистон ва Озарбойжон ўртасида Каспий денгизида қўшма флот шакллантириш масаласи бўйича ҳам келишувга эришилгани диққатга сазовор. Буни содда қилиб тушунтирадиган бўлсак, Ўзбекистон юкларини Туркманистон орқали Каспий денгизига, ундан Озарбойжонга етказишда ўзимизнинг транспорт операторлари ва флотимиздан фойдаланишимиз мумкин бўлади. Бу, биринчидан, ташиш харажатларини камайтиришга, иккинчидан, транспорт йўналишининг жозибадорлигини оширишга хизмат қилади. Шунингдек, қўшимча воситачиларга бўлган эҳтиёжни камайтиради. Шу жиҳатдан қараганда, Озарбойжон Ўзбекистон учун нафақат сиёсий, балки иқтисодий ва транспорт-логистика нуқтайи назаридан ҳам стратегик аҳамиятга эга.