Ўзбекистон Марказий банки рақамли молиявий хизматлардаги камчиликларни аниқлади.

**Ўзбекистон Марказий банки рақамли молиявий хизматларни ривожлантиришдаги камчиликларни аниқлади**

Ўрнатилган молиявий хизматлар ёки ўрнатилган молиялаштириш Ўзбекистон аҳолиси учун тўлов операцияларига киришни сезиларли даражада соддалаштирди. Бироқ, мамлакат Марказий банкининг маълумотларига кўра, улар ҳали тўлиқ молиявий инклюзивликни таъминламаяпти. Бу таклиф этилаётган молиявий маҳсулотларнинг сифати ва шаффофлиги билан боғлиқ ҳал қилинмаган муаммолар билан боғлиқ. Бу ҳақда Ўзбекистон Марказий банкининг молиявий инклюзивлик бўйича директори Дилбар Абдуғаниева 25-август куни Тошкентда Ипак йўли молия ва технологиялар форуми доирасида бўлиб ўтган "Ўрнатилган молиялаштириш амалда — Сўнгги мил, кичик ва ўрта бизнес ва шахс" сессиясида сўзга чиқиб, маълум қилди.

Сессия модератори, Глобал молия ва технологиялар тармоғининг бош стратегия бўйича директори ва ходими Хяти Чаухан, ўрнатилган молиялаштириш молиявий хизматларнинг қамровини чиндан ҳам кенгайтирдими ёки шунчаки уларни аллақачон қамраб олинганлар учун қулайроқ қилдими деган саволни кўтарди.

Абдуг'аниева молиявий инклюзивлик оддий киришдан ташқарига чиқиб, арзонлик, фаол фойдаланиш ва хизматларнинг юқори сифати, шунингдек, асосий маҳсулотлар то'пламининг мавжудлигини, я'ни кредитлаш, жамг'арма ва то'ловларни о'з ичига олишини та'кидлади. Унинг та'кидлашича, о'рнатилган молиялаштириш ҳозирда биринчи навбатда кириш ва қисман фойдаланишни та'минлайди, сифат масаласи эса бундай маҳсулотларнинг шаффоф эмаслиги сабабли очиқлигича қолмоқда.

Марказий банк вакили, шунингдек, мавжуд маданий жамг'арма ан'аналарига қарамай, минтақавий ва глобал ко'рсаткичларга нисбатан мамлакатда расмий жамг'армаларнинг паст даражасига э'тибор қаратди. У финтеч компанияларини нафақат кредитлашга, балки жамг'арма маҳсулотларига ҳам э'тибор қаратишга чақирди. Абдуг'аниеванинг қо'шимча қилишича, о'рнатилган молиялаштириш провайдерлари ко'пинча юқори даромадли сегментлар ва мавжуд инфратузилмани нишонга олади ва ҳар доим ҳам аёл тадбиркорлар, ногиронлар, мигрантлар ва чекка ҳудудлар аҳолиси каби энг заиф гуруҳларга етиб бормайди. Унинг со'зларига ко'ра, бу регулятордан раг'батлантириш чораларини ишлаб чиқиш ва талабларни мослаштиришни талаб қилади.

Узум Банк Кузатув Кенгаши раиси Расулжан Гулямовнинг хабар беришича, Узум Маркет бозорида 10 000 дан ортиқ сотувчи ро'йхатдан о'тган. Банк ўзининг айланмаси ва савдо маълумотларидан анъанавий гаровсиз кредитлар бериш учун фойдаланади, бу одатда кредит тарихига эга бўлмаган кичик ва ўрта бизнес учун мавжуд эмас.

У шунингдек, харидорларга харидларини уч ойдан ўн икки ойгача бўлган тўловлар билан тўлаш имконини берувчи "Насия" тўлов режасини ҳам муҳокама қилди. Ғуломов мамлакат тўлов тизими сўнгги беш-олти йил ичида кескин ўзгаришларга учраганини таъкидлади: энди филиалга бормасдан банк картасини очиш, савдо майдончаларида харидлар учун тўловларни амалга ошириш ва коммунал хизматлар учун онлайн тўловларни амалга ошириш мумкин, бу эса илгари четлаштирилган кўплаб бизнесларни молия тизимига киритишга ёрдам берди.

Осиё тараққиёт банкининг Ўзбекистондаги мамлакат директори Канокпан Лао-Арая ўрнатилган молиялаштириш молиявий хизматларнинг қамровини ҳам, чуқурлигини ҳам кенгайтирганини таъкидлади: мавжуд мижозлар кўпроқ маҳсулотлар олдилар ва илгари хизмат кўрсатилмаган гуруҳлар асосий хизматлардан фойдаланиш имкониятига эга бўлдилар.

У технология энг катта фойда келтириши мумкин бўлган тўртта асосий соҳани аниқлади: одамларни бизнес имкониятлари билан боғлаш, гаров ўрнига хулқ-атвор маълумотлари асосида кредитга лаёқатлиликни баҳолаш, маълум гуруҳларга (масалан, аёл тадбиркорларга) мослаштирилган маҳсулотларни ишлаб чиқиш ва истеъмолчиларни ҳимоя қилиш ва хавфларни бошқаришни кучайтириш.

Бранкас асосчиларидан бири ва бош директори Тодд Швайцер минтақадаги бошқа мамлакатлардан о'рнатилган молиялаштириш банк хизматларига киришни кенгайтирган мисолларни келтирди. Филиппинда битта банк олти ой ичида то'лов режаси иловаси ва мессенжер орқали 500 000 та ҳисоб очди ва 70 миллион фойдаланувчига эга ҳамён одамларга то'ртта банк билан ҳамкорлик орқали жамг'арма ҳисобларини очиш имконини беради. БААда Абу Даби Тижорат Банки Талабат озиқ-овқат етказиб бериш хизмати билан ҳамкорликда очиқ банк ма'лумотларига асосланган илова ичидаги кредит карталарини чиқармоқда ва биринчи йилда бир миллион ариза қабул қилди.

Унинг со'зларига ко'ра, О'збекистон ҳозирда Тошкент халқаро молия марказини яратиш ва янги тартибга солиш синов майдонини ишга тушириш билан шунга о'хшаш минтақавий финтеч марказига айланиш учун замин яратмоқда.