Иқтисодиёт

Ўзбекистонда хизматлар экспорти туризм ҳисобига даромадларнинг энг йирик манбасига айланди

Ўзбекистоннинг олтинни ҳисобга олмаган ҳолдаги экспорти январ−июлда 27,7%га ошди, бироқ олтин етказиб бериш камайиши сабабли умумий экспорт қисқарди. Шу билан бирга, асосан машиналар, озиқ-овқат ва кимё маҳсулотлари ҳисобига, импорт қарийб 18%га ошди. Туризм хизматлари экспорти $4 млрдга яқинлашди.

Ўзбекистонда хизматлар экспорти туризм ҳисобига даромадларнинг энг йирик манбасига айланди

2026-йил январ−июл ойларида Ўзбекистоннинг ташқи савдо айланмаси 49,5 млрд долларни ташкил этиб, ўтган йилнинг мос даврига нисбатан 8,1 фоизга кўтарилди.

Экспорт 3,6 фоизга камайиб, 19,93 млрд долларни ташкил этган бўлса, импорт 17,8 фоизга ошиб, 29,6 млрд долларга етди. Натижада ташқи савдодаги манфий салдо ўтган йилги 4,44 млрд доллардан 9,67 млрд долларга чиқди, яъни қарийб 2,2 баравар кўпайди.

Шу билан бирга, олтинни ҳисобга олмаганда товарлар экспорти 9,8 млрд долларни ташкил этиб, йиллик ҳисобда 27,7 фоизга ошди.

Ўзбекистоннинг энг йирик савдо ҳамкори Хитой бўлиб қолмоқда: у билан товар айирбошлаш ҳажми етти ойда 33,6 фоизга ошиб, ўтган йилги 8,43 млрд доллардан 11,26 млрд долларга етди. Кейинги ўринларда Россия — 8,13 млрд доллар (+11,8%) ва Қозоғистон — 3,27 млрд доллар (+24%) турибди. Хитой ҳиссасига мамлакат умумий ташқи савдо айланмасининг 22,7 фоизи, Россияга — 16,4 фоизи, Қозоғистонга — 6,6 фоизи тўғри келди.

Умумий экспорт пасайишининг асосий омилларидан бири номонетар олтин етказиб бериш ҳажмининг қисқариши бўлиб қолмоқда.

Январ−июл ойларида Ўзбекистон 2,8 млрд долларлик олтин экспорт қилди. 2025-йилнинг мос даврида бу кўрсаткич 7,59 млрд доллар эди. Шу тариқа, ҳажм 63,1 фоизга ёки қарийб 2,7 бараварга камайди.

Олтиннинг умумий экспортдаги улуши 36,7 фоиздан 14,1 фоизгача тушди.

Бу фонида экспорт таркиби ҳам ўзгаришда давом этди. Хизматлар улуши 26,2 фоиздан 36,8 фоизгача (ўтган йили 24,1% эди), саноат маҳсулотлариники — 11,3 фоиздан 14,4 фоизгача, кимё маҳсулотлариники — 5,6 фоиздан 7,8 фоизгача, турли тайёр буюмларники — 4,3 фоиздан 8,4 фоизгача ошди.

Етти ой якунларига кўра, экспортнинг энг йирик таркиби хизматлар бўлди.

Уларнинг ҳажми 35,3 фоизга ошиб, 5,42 млрд доллардан 7,33 млрд долларга етди. Хизматлар экспортининг ярмидан кўпи — 53,8 фоизи ёки 3,94 млрд доллари саёҳатлар (туризм) ҳиссасига тўғри келди. Бу кўрсаткич ўтган йилнинг мос даврига нисбатан 55 фоизга ўсди (2,5 млрд доллар).

Транспорт хизматлари 2,32 млрд долларни (31,7%), телекоммуникация, компютер ва ахборот хизматлари — 622 млн долларни (8,5%), бошқа бизнес хизматлари — 209,5 млн долларни (2,9%) ташкил этди.

Саноат маҳсулотлари экспорти 22,4 фоизга ошиб, 2,87 млрд долларга етди. Ушбу гуруҳда тўқимачилик ипи, матолар ва тайёр маҳсулотлар етказиб бериш ҳажми 1,15 млрд долларга (+26,3%), рангли металлар — 1,04 млрд долларга (+7,8%), норуда қазилмалардан тайёрланган маҳсулотлар — 207,7 млн долларга (+29,7%) етди. Чўян ва пўлат экспорти қарийб икки баравар ошиб, 185,1 млн долларга (+91,5%) етди.

Турли тайёр буюмлар экспорти 89,1 фоизга ошиб, 890,4 млн доллардан 1,68 млрд долларга етди. Жумладан, кийим-кечак ва кийим учун анжомлар етказиб бериш 30 фоизга ошиб, 752,3 млн долларни ташкил этди. Бошқа тоифаларга киритилмаган тайёр буюмлар экспорти 3,2 баравар ошиб, 868,4 млн долларга етди.

Машина ва транспорт ускуналари етказиб бериш 34,9 фоизга ошиб, 757,2 млн долларни ташкил этди. Бошқа транспорт ускуналари экспорти 115,7 млн долларга етди ва 59,6 фоизга ўсди, энергия ҳосил қилувчи машиналар — 119,4 млн доллар (+38,9%), алоқа ва овоз ёзиш аппаратураси — 61,6 млн доллар (3,5 баравар) бўлди. Шу билан бирга, автомобиллар экспорти 2,2 фоизга қисқариб, 157,2 млн долларни ташкил этди.

Кимёвий моддалар ва шунга ўхшаш маҳсулотлар экспорти 35 фоизга ошиб, 1,56 млрд долларга етди.

Асосий қисмни ноорганик кимёвий моддалар ташкил этди — 944,8 млн доллар (+47,2%). Ўғитлар экспорти 1,4 фоизга ошиб, 255,3 млн долларга, бошланғич шаклдаги пластмассалар экспорти 25,2 фоизга ошиб, 167,8 млн долларга етди. Тиббий ва фармацевтика маҳсулотлари 39,7 млн долларга экспорт қилинди (+53,6%).

Озиқ-овқат маҳсулотлари ва тирик ҳайвонлар экспорти 1,54 млрд долларни ташкил этиб, 2,3 фоизга ошди. Уларнинг умумий экспортдаги улуши 7,3 фоиздан 7,7 фоизгача кўтарилди.

Январ−июл ойларида Ўзбекистон 1,284 млн тонна мева-сабзавот маҳсулотларини экспорт қилди. Бу ўтган йилга нисбатан 5,5 минг тонна ёки 0,4 фоиз кўп.

Шу билан бирга, пул кўринишида экспорт 3,9 фоизга — 1,067 млрд доллардан 1,025 млрд долларгача қисқарди. Мева-сабзавот маҳсулотлари жами экспортнинг 5,1 фоизини ташкил этди.

Мевалар экспорти пул кўринишида 330,8 млн доллардан 308 млн долларгача (−6,9%), натурал кўринишда эса 290,8 минг тоннадан 251 минг тоннагача (−13,7%) камайди.

Олча/гилос етказиб бериш 72,5 млн доллардан 59,9 млн долларгача (−17,4%), ўрик — 46,7 млн доллардан 32,4 млн долларгача (−30,6%), қуритилган узум — 73,3 млн доллардан 62,1 млн долларгача (−15,3%) тушди.

Шу билан бирга, шафтоли экспорти 80,5 млн доллардан 91,7 млн долларгача (+13,9%), узум — 24,9 млн доллардан 28,9 млн долларгача (+16,1%) ошди.

Сабзавотлар экспорти, аксинча, 165,9 млн доллардан 200,5 млн долларгача (+20,9%) кўпайди. Пиёз етказиб бериш 89,3 млн долларгача (+12%), карам — 54,7 млн долларгача (+12,3%), помидор — 34,4 млн долларгача (+38,7%), сабзи — 13,1 млн долларгача (+63,7%) ошди.

Қовун ва тарвуз экспорти 55,1 млн долларни ташкил этиб, 31,5 фоизга ошди.

Етти ой якунларига кўра, тўқимачилик маҳсулотлари экспорти 1,9 млрд долларга етди — бу ўтган йилга нисбатан 26,6 фоизга кўп.

Тўқимачилик маҳсулотлари умумий экспорт ҳажмининг 9,5 фоизини ташкил этди. Етказиб бериш таркибида асосий улушни тайёр тўқимачилик маҳсулотлари — 52,2% ва ип — 31,4% эгаллади.

Товарлар импорти 4,1 млрд долларга ошиб, 26 млрд долларга, хизматлар импорти эса 3,6 млрд долларга етди.

Импортнинг энг йирик таркиби машина ва транспорт асбоб-ускуналари бўлиб қолмоқда. Уларни етказиб бериш ҳажми 20 фоизга ошиб, 9,7 млрд долларга етди, умумий импортдаги улуши эса 32,2 фоиздан 32,8 фоизгача ошди.

Автомобиллар ва бошқа транспорт ускуналари импорти 2,4 млрд долларни (+27,9%) ташкил этди. Жумладан, асосан йўловчиларни ташиш учун мўлжалланган енгил автомобиллар ва бошқа транспорт воситаларини етказиб бериш 73,5 фоизга ошиб, 920,4 млн долларга етди. Автомобил эҳтиёт қисмлари ва анжомлари импорти 10,9 фоизга ошиб, 1,09 млрд долларни ташкил қилди.

Электр машиналари ва ускуналари импорти 38,1 фоизга ошиб, 1,59 млрд долларга, энергия ҳосил қилувчи машиналар импорти 48,2 фоизга ошиб, 989,7 млн долларга етди. Телекоммуникация ускуналари етказиб бериш 87,5 фоизга ошиб, 1,01 млрд долларни ташкил этди.

Шу билан бирга, айрим тармоқлар учун махсус мўлжалланган машиналар импорти 11 фоизга қисқариб, 1,38 млрд долларгача, бошқа транспорт ускуналари импорти эса 16,5 фоизга камайиб, 398,3 млн долларгача тушди. Жумладан, самолётлар етказиб бериш 202 млн долларни ташкил этиб, 41,5 фоизга қисқарди.

Йирик тоифалар орасида энг юқори суръатлар билан озиқ-овқат маҳсулотлари ва тирик ҳайвонлар етказиб бериш ҳажми ўсишда давом этди.

Январ−июл ойларида уларнинг импорти 41,9 фоизга — 2,32 млрд доллардан 3,29 млрд долларгача ошди. Озиқ-овқат маҳсулотларининг умумий импортдаги улуши 9,2 фоиздан 11,1 фоизгача кўтарилди.

Ғалла ва ғалла маҳсулотлари импорти 60,7 фоизга ошиб, 864,9 млн долларга, гўшт ва гўшт маҳсулотлари — 36,7 фоизга ошиб, 574 млн долларга, шакар, шакардан тайёрланган маҳсулотлар ва асал — 51,2 фоизга ошиб, 434 млн долларга етди.

Сабзавотлар ва мевалар етказиб бериш 31,9 фоизга ошиб, 352,8 млн долларга, сут маҳсулотлари ва тухум — 32,9 фоизга ошиб, 244,3 млн долларга, ҳайвонлар учун озуқа — 42,6 фоизга ошиб, 217,5 млн долларга етди.

Кимёвий маҳсулотлар импорти 15,6 фоизга ошиб, 3,59 млрд долларга етди. Шу билан бирга, тиббий ва фармацевтика маҳсулотлари етказиб бериш бироз — 0,8 фоизга қисқариб, 1,11 млрд долларни, органик кимёвий моддалар импорти эса 43 фоизга ошиб, 295,2 млн долларни ташкил этди.

Минерал ёнилғи, мойлаш мойлари ва шунга ўхшаш материаллар импорти 10,7 фоизга ошиб, 2,51 млрд долларга етди.

Жумладан, нефт ва нефт маҳсулотлари импорти 1,34 млрд долларни (+15,1%), табиий ва сунъий газ — 1,01 млрд долларни (+8,2%) ташкил этди. Суюлтирилган газ (пропан) импорти 3,6 баравар ошиб, 105,4 млн долларга етди.

Бензин импорти пул кўринишида 60,8 фоизга ошиб, 426 млн долларни ташкил этди. Дизел ёнилғиси етказиб бериш деярли ўзгармади — 1,1 фоизга ошиб, 163,3 млн долларга етди.

Электр энергияси импорти 17,9 фоизга қисқариб, 55,8 млн долларни ташкил этди. Шу билан бирга, унинг экспорти 30,3 фоизга ошиб, 134 млн долларга етди.

Етти ойда хизматлар импорти 3,62 млрд долларни ташкил этиб, 13,3 фоизга ошди. Хизматлар импортининг 43,6 фоизи ёки 1,58 млрд доллар саёҳатлар (туризм), 27,4 фоизи ёки 989,6 млн доллар — транспорт хизматлари ҳиссасига тўғри келди.

Импортнинг энг йирик манбаи Хитой бўлиб қолмоқда — 9,56 млрд доллар ёки жами импорт ҳажмининг 32,3 фоизи унинг ҳиссасига тўғри келди. Россиядан 5,3 млрд долларлик, Қозоғистондан эса 2,4 млрд долларлик товар ва хизматлар импорт қилинди. Умуман, Ўзбекистон 160 дан ортиқ давлатдан товар ва хизматлар импорт қилди.

xabarchi’да cookie файллари

Тил ва мавзу танловингизни эслаб қолиш ҳамда ҳозир сайтни нечта одам ўқиётганини санаш учун cookie файлларидан фойдаланамиз — бу ҳисоб аноним, фақат браузерингиз очиқ турганда сақланади ва на сиз билан, на бошқа ташриф билан боғланмайди. Рухсатингиз билан сайт қандай ўқилишини ҳам ўлчаймиз: Microsoft Clarity саҳифа кўришлари ва улардаги ҳаракатларни ёзиб боради, ўз ҳисобимиз эса қайтган ўқувчиларни санайди. Сизни ташрифлар орасида танийдиган ҳеч нарса сиз қабул қилмагунингизча ўлчанмайди.