Ўзбекистон ва Шарқий иқтисодий форум: Спорт регатасидан Узоқ Шарқ билан янги транспорт ва бизнес алоқаларигача

О'збекистон ва ЭЕФ: Спорт мусобақаларидан Узоқ Шарқ билан транспорт ва бизнес алоқаларини мустаҳкамлашгача

11-Шарқий иқтисодий форум (ЭЕФ) 1-4 сентябр кунлари Владивостокда бо'либ о'тади. О'збекистон яна бир бор спорт дастурида иштирок этади, аммо мамлакатнинг Узоқ Шарққа бо'лган қизиқиши спорт тадбирларидан анча узоққа чо'зилади. Со'нгги йилларда О'збекистон ва Приморск о'лкаси о'ртасида бизнес, туризм, та'лим ва гуманитар алоқаларда сезиларли о'сиш кузатилди ва то'г'ридан-то'г'ри рейсларнинг очилиши Владивостокни Самарқанд ва Бухоро билан бог'лади.

О'збекистоннинг ЭЕФдаги узоқ муддатли иштироки

О'збекистон бир неча йиллардан бери Шарқий иқтисодий форумда иштирок этиб келмоқда. Ҳамкорликнинг энг ко'зга ко'ринган соҳаларидан бири спорт соҳасидаги ҳамкорлик, хусусан, Халқаро Владивосток регатаси бо'лди.

О'збекистонлик спортчилар 2023-йилда биринчи марта регаттада иштирок этишди. 2024-йилда Хитой, Куба ва Қозог'истон спортчилари билан бирга О'збекистон вакиллари ҳам мусобақада медал соҳиблари қаторида бо'лишди.

2025-йилда Ўзбекистон яна Халқаро Владивосток Регаттасида иштирок этди, унда Ўзбекистон, Қозоғистон, Беларус, Хитой, Куба, Эрон, Покистон ва Арманистон каби 10 та мамлакат спортчилари бош соврин учун курашдилар.

Шундай қилиб, ўзбекистонлик спортчиларнинг Владивостокдаги иштироки форумнинг халқаро дастурининг мунтазам қисмига айланди.

**2026-йилда нимани кутиш керак**

Бу йил Ўзбекистон яна ЭЕФ спорт дастурида иштирок этувчи мамлакатлар қаторига кирди.

Ташкилотчиларнинг сўзларига кўра, форумнинг спорт тадбирларида олтита мамлакатдан: Россия, Беларус, Ўзбекистон, Қозоғистон, Хитой ва Шимолий Кореядан 3000 дан ортиқ спортчи иштирок этади. Асосий мусобақалар елканли спорт ва эшкак эшиш мусобақалари бўлади.

Ўзбекистонлик спортчилар дастурига қирғоқ бўйлаб эшкак эшиш бўйича яккалик, жуфтлик ва квадросикл мусобақалари, шунингдек, ёпиқ эшкак эшиш мусобақалари кирадиган Халқаро Владивосток Регаттасида иштирок этадилар.

2026-йилги ЭЕФ спорт дастурига халқаро елканли спорт мусобақалари, Узоқ Шарқ кубоги, Росконгресс кубоги, Елканлар паради ва оммавий енгил атлетика пойгаси ҳам киради.

Шундай қилиб, О'збекистон учун ЭЕФ нафақат иқтисодий форум, балки халқаро спорт ва гуманитар алоқалар учун муҳим платформа бо'либ қолмоқда.

**Приморье О'збекистон учун асосий ҳамкор сифатида**

О'збекистон ва Приморск о'лкаси о'ртасидаги алоқалар со'нгги йилларда сезиларли даражада кенгайди.

2025-йил июл ойида элчи Ботиржон Асадов бощилигидаги О'збекистон делегацияси Приморск о'лкаси Савдо-саноат палатасига ташриф буюрди. Учрашувда савдо айланмасини ошириш, қо'шма инвестиция лойиҳаларини амалга ошириш ва улгуржи тарқатиш марказларини ташкил этиш истиқболлари муҳокама қилинди. Янги логистика ё'налишлари ва молиявий ҳисоб-китоб механизмларини о'рганишга алоҳида э'тибор қаратилди.

Приморск о'лкаси томони шунингдек, О'збекистоннинг Россия Узоқ Шарқи учун аҳамиятини ва иқтисодий алоқаларни кенгайтириш истиқболларини та'кидлади. Ҳамкорлик соҳалари савдо, инвестициялар, кичик ва о'рта бизнес, меҳнат миграцияси ва маданий ва та'лим алмашинувларини о'з ичига олди.

Ҳамкорлик туризм соҳасида ҳам фаол ривожланмоқда. 2025-йилда Приморск ўлкаси тадбиркорлари Ўзбекистонга ташриф буюришди, у ерда улар Тошкент, Самарқанд ва Бухородаги бизнесларга ташриф буюришди ва ўзаро савдо масалалари бўйича музокаралар олиб боришди.

Бундан ташқари, томонлар 2025–2026-йилларга мўлжалланган Ўзбекистон ва Приморск ўлкаси ўртасида сайёҳлар оқимини кўпайтириш дастурини ишлаб чиқишга келишиб олдилар.

**Владивосток Ўзбекистонга яқинлашмоқда**

Ушбу ҳамкорликнинг энг кўзга кўринган натижаларидан бири тўғридан-тўғри ҳаво қатновининг ривожланиши бўлди.

2025-йил 23-июнда Сентрум Аир Самарқанд ва Владивосток ўртасида биринчи тўғридан-тўғри рейсни йўлга қўйди. Ушбу рейс икки шаҳар ўртасидаги биринчи тўғридан-тўғри ҳаво алоқасини белгилаб, бизнес, туризм ва гуманитар саёҳатлар учун қўшимча йўналиш очди.

Ўша йилнинг кузида яна бир йўналиш ишга туширилди: Владивосток-Бухоро. Ушбу шаҳарлар ўртасида тўғридан-тўғри рейслар 2025-йил 6-ноябрдан бошлаб ҳафталик равишда амалга оширила бошланди.

Бу муносабатларни ривожлантиришда муҳим қадам: Ўзбекистон ва Россия Узоқ Шарқи ўртасидаги ҳамкорлик энди расмий учрашувлар билан чекланиб қолмай, балки тўғридан-тўғри транспорт инфратузилмаси билан ҳам қўллаб-қувватланмоқда.

**Владивостокнинг О'збекистон учун жозибадорлиги**

Денгизга чиқиш имкони бо'лмаган О'збекистон учун Россия Узоқ Шарқи биринчи навбатда Осиё-Тинч океани минтақасига кириш эшиги сифатида қизиқиш уйг'отади.

Владивосток Россия учун йирик транспорт ва порт маркази ҳисобланади. Мултимодал ё'налишлар Россия бозорини Шарқий ва Жануби-Шарқий Осиё мамлакатлари билан бог'лайди.

О'збекистон аллақачон Қозог'истон, Россия ва Узоқ Шарқдаги Находка ва Владивосток портлари орқали халқаро транспорт ё'лаклари учун вариантлар сифатида ё'налишларни ко'риб чиқмоқда.

Владивостокнинг о'зи эса, о'з навбатида, Осиё бозорлари билан фаол ҳамкорлик қилади. Масалан, Хитой, Ветнам, Япония, Жанубий Корея ва Жануби-Шарқий Осиё мамлакатларидан Россия ва МДҲ мамлакатларига контейнер юк ташиш Владивосток савдо денгиз порти орқали амалга оширилади.

Шунинг учун Приморье билан ҳамкорлик О'збекистон учун бир нечта соҳаларда потенциал жиҳатдан муҳим бо'лиши мумкин: логистика, Россия Узоқ Шарқи билан савдо, Осиё бозорларига кириш, туризм ва бизнес алоқалари.

**О'збекистон учун қизиқарли бо'лган асосий ЭЕФ мавзулари**

ЭЕФ 2026 бизнес дастури 70 дан ортиқ сессияларни о'з ичига олади, улар бешта асосий ё'налишга бо'линган: Узоқ Шарқда ҳаёт ва иш фаолиятини ривожлантириш, хусусий инвестицияларни жалб қилиш, халқаро ҳамкорлик, технология ва логистика.

Ушбу соҳаларнинг бир нечтаси О'збекистон учун айниқса долзарбдир:

* **Логистика ва инфратузилма.** Бу энг аниқ соҳалардан бири: транспорт ё'лакларини ривожлантириш ва Узоқ Шарқ инфратузилмасидан фойдаланиш О'збекистоннинг Россия ва Осиё-Тинч океани минтақаси билан савдо қилиш имкониятларини кенгайтириши мумкин.

* **Халқаро иқтисодий ҳамкорлик.** ЭЕФ ан'анавий равишда бизнес ва минтақалар о'ртасида то'г'ридан-то'г'ри алоқалар учун платформа яратади. О'збекистон учун бу нафақат Россияда федерал даражада, балки то'г'ридан-то'г'ри Узоқ Шарқ минтақаларида ҳам шерикларни излаш имкониятидир.

* **Инвестициялар ва саноат ҳамкорлиги.** 2025-йилда Приморск о'лкаси Савдо-саноат палатаси ва О'збекистон томони қо'шма инвестиция лойиҳалари ва улгуржи савдо инфратузилмасини ривожлантиришни алоҳида муҳокама қилишди.

* **Технология ва рақамлаштириш.** ЭЕФ 2026 да алоҳида ё'налиш ҳозирги ва келажакдаги технологияларга баг'ишланган бо'либ, бу О'збекистоннинг рақамли иқтисодиёт, технологик тадбиркорлик ва инфратузилмани модернизация қилишга бо'лган қизиқишига мос келади. * **Туризм.** Владивосток ва Самарқанд ҳамда Владивосток ва Бухоро о'ртасидаги то'г'ридан-то'г'ри рейслар минтақалар о'ртасида туризм алмашинувини ошириш учун амалий асос яратди.

**ЭЕФ 2026 ко'лами**

Шарқий иқтисодий форум Россиянинг Узоқ Шарқини ривожлантириш, инвестициялар ва халқаро ҳамкорликни муҳокама қилиш учун энг йирик платформаларидан бири бо'либ қолмоқда.

Бу йилги бизнес дастури 70 дан ортиқ сессия ва бешта тематик ё'налишни о'з ичига олади.

Форумнинг ко'лами о'тган йилги статистикада яхши ко'рсатилган: ЭЕФ 2025 дан со'нг 6 триллион 58,2 миллиард рубллик 358 та шартнома имзоланди.

Шунинг учун О'збекистон учун форумда иштирок этиш Россия минтақалари, йирик бизнеслар, инвесторлар ва Осиё мамлакатлари вакиллари бир вақтнинг о'зида учрашадиган платформанинг бир қисми бо'лиш имкониятидир.

**Ўзбекистон учун аҳамият**

Ҳозирда Ўзбекистоннинг 2026-йилги ЭЕФда иштирок этиши учун энг расман тасдиқланган формат спорт дастури бўлиб қолмоқда. Бироқ, Приморск ўлкаси билан муносабатларнинг табиати томонлар ўртасида спортдан ташқарига чиқадиган анча кенгроқ қизиқишни кўрсатади.

Сўнгги икки йил ичида тўғридан-тўғри рейслар йўлга қўйилди, бизнес алоқалари фаоллашди, туризм ва гуманитар алмашинувлар ривожланмоқда, инвестиция ва логистика лойиҳалари муҳокама қилинмоқда. Шу асосда ЭЕФ ушбу алоқаларни янада кенгайтириш учун платформага айланиши мумкин.

Бошқача айтганда, Ўзбекистон учун Владивосток энди Россия харитасидаги энг шарқий нуқта эмас, балки Марказий Осиё ва Осиё-Тинч океани минтақаси ўртасидаги потенциал транспорт, туризм ва бизнес кўприги ҳисобланади.