«Ота-она банки»сиз келажакка назар солиш
Кун кечиришга қийналаётган ёшлар ҳукуматнинг «Биринчи уйингиз» (Your First Home) дастурига муносабат билдирмоқда.
«Ота-она банки»сиз келажакка юз тутиш
Чари ҳозирча кун кўриш учун келажак учун ажратиб қўйган пулларини сарфлашга мажбур бўлаётганини айтди.
Бош вазир Лейбористлар партиясининг йиллик конференцияси муқаддимаси сифатида «ота-она банки»га таяна олмайдиган ёшлар дуч келаётган қийинчиликларга тўхталиб ўтди.
«Сизнинг биринчи уйингиз» (Your First Home) дастури харид нархининг 20 фоизини қоплайдиган давлат томонидан кафолатланган кредит ва энг камида 2,5 фоизлик бошланғич бадални тақдим этади.
Аммо мактабни тугатиб, келажак қуришга ҳаракат қилаётган ёшлар учун ҳозирги ҳаёт қанчалик қийин?
Чари орзу ортидан қувиш ўрнига молиявий хавфсизликни танлаш «юракни тирнашини» айтди.
Хартфордширлик 19 ёшли Чари болалигининг бир қисмини васийликда (болалар уйида) ўтказган, яқинда университетга ўқишга кирди ва психология доктори малакасини олишни умид қилмоқда.
Ҳозирги вақтда, дейди у, асосий вазифа шунчаки кейинги бир неча йилни амаллаб ўтказиб олишдир.
«Мен универсал кредит (ижтимоий нафақа) оламан ва одатда ундан Хартфордширдаги уйим учун тўлашда фойдаланардим, аммо бу ой улар уни тўхтатиб қўйишди, чунки мен университетга кўчяпман ва улар SFE [талабалик кредити] буни қоплайди деб ўйлашяпти.
SFE кечикмоқда, шунинг учун бу ой менда умуман пул йўқ — уч кун бўлдики, аллақачон қарзга ботдим».
У қўшимча қилди: «Ҳозирча кун кўриш учун ўзимга келажак яратиш мақсадида режалаштирган жамғармаларимга қўл уришга мажбур бўляпман.
Васийликдан чиққан шахс сифатида, келажак учун пул жамғариш ёки келажак режаларини тузишга унчалик имконингиз бўлмайди».
Чари банк соҳасида карьера бошлаб, маош олишни йўлга қўйгунча, докторантура ҳақидаги орзусини кечиктиришга тўғри келиши мумкин деб ҳисоблайди.
«Бу жуда аламли», деди у ва қўшимча қилди: «Менимча, кимдир ўз орзусига эришиш ва молиявий барқарорлик ўртасида танлов қилишга мажбур бўлмаслиги керак».
Эллиот ҳеч қачон уй сотиб олиш учун етарли пул топа олишига ишонмайди.
18 ёшли Эллиот ҳам Хартфордширдан бўлиб, ота-онаси билан яшайди, лекин алоҳида чиқиб кетишни хоҳлайди.
«Мен яшаш учун жой қидиряпман, чунки коллежда ўқийман ва университетга боришни режалаштиряпман, лекин нарх-наво тинимсиз ошяпти, тўловлар эса борган сари кўпайиб боряпти», деди у.
«Менимча, мен ҳеч қачон уй сотиб ола оламан деб кутмаганман. Ўз уйим бўлиши яхши бўларди, лекин бунинг учун ҳақиқатан ҳам етарли пул топа оламанми?»
Бир неча ойдан кейин 19 ёшга тўладиган Эллиот ўқиши учун ўзи тўлаши керак бўлади деб ҳисоблайди.
«Фақат курснинг ўзи учун тахминан 1500 дан 2000 фунт стерлинггача керак ва мен ҳар куни у ерга бориб-келишим керак», деди у.
«Мен яшайдиган ҳудудда асосий нарсалардан бири шундаки, агар маълумотингиз бўлмаса, эҳтимол бу ердан чиқиб кета олмайсиз.
Бу анча паст даромадли ҳудуд. Мен университетга боришни хоҳлайман, лекин "бунга қурбим етадими?" деб ўйлаб қоламан».
Ҳукуматнинг таъкидлашича, «Сизнинг биринчи уйингиз» дастури «давлатнинг кўпроқ ёшлар ва оилаларга уй-жой сотиб олишда ёрдам бериш борасидаги мавжуд ишларига таянган ҳолда, акс ҳолда биринчи уйини сотиб олишга қурби етмайдиган биринчи марта уй сотиб олувчилар учун бошланғич бадал тўсиғини енгиб ўтишга ёрдам беради».
Консерваторлар бу сиёсат биринчи марта уй сотиб олувчиларни янада кўпроқ қарзга ботириши ва «янги уйлар нархининг ошишига» олиб келиши мумкинлигидан огоҳлантирди.
Бироқ бош вазир бу дастур «ота-она банки» кўмагига эга бўлмаганларга ёрдам бериш учун мўлжалланганини айтди.
Бёрнхем шундай деди: «Жуда кўп ёшлар уй-жой нархи билан курашмоқда, кўпчилик эса қачондир ўз уйига эга бўлиш умидини узган.
Шу боис, биз кўпроқ биринчи марта уй сотиб олувчиларга уй-жой сотиб олишда ёрдам бериш учун аралашамиз».