Оққўрғондаги эътиборсизлик. Йўлкани таъмирлаш ўрнига ҳокимлик ҳақиқатдан йироқ суратларни кўрсатди

Оққўрғонча неглект. Пиёдалар йўлагини таъмирлаш ўрнига ҳокимият ҳақиқатдан йироқ суратларни кўрсатди

Психологияда «неглект» деган термин бор — бу эътиборсизликнинг бир шакли бўлиб, унда ресурслар, имкониятлар ёки ҳокимиятга эга бўлган шахс ўзига қарам бўлган бошқа бир шахснинг асосий эҳтиёжларини мунтазам равишда эътиборсиз қолдиради. Бу тушунчани давлат ва жамият ўртасидаги муносабатларга тўғридан-тўғри кўчириш ноўрин бўларди: улар бир-бирига боғлиқ. Аммо одамларнинг фаровонлиги кўп жиҳатдан ҳокимият органлари ўз вазифаларини қанчалик тушуниши ва уларни бажаришига боғлиқ.

Кўчанинг бир қисмида пиёдалар йўлагидан асфальт олиб ташланиб, ўрнига шағал, тош ва чанг қолдирилган, бошқа қисмларида эса пиёдалар йўлаги амалда автомобиллар томонидан эгаллаб олинган.

Ўшанда Тошкент шаҳар ҳокимияти «Газета»га пиёдалар йўлагидаги ишлар кучланиш кабелини ётқизиш билан боғлиқлигини ва ушбу ҳудуд яқин ҳафталарда таъмирланиши кераклигини маълум қилганди. 2026−2027 йилларга кўчани реконструкция қилиш ва пиёдалар учун шароитлар яратиш бюджети кўзда тутилган эди. Лойиҳани танишиб чиқиш учун маҳаллий аҳолига кўрсатишга ваъда беришганди.

Аммо амалда пиёдаларнинг аҳволи ёмонлашишда давом этмоқда. Батафсилроқ ҳикоя қиламиз.

Оққўрғон кўчасидаги 21А-уй олдидаги пиёдалар йўлагидан асфальт олиб ташланганига деярли тўрт ой бўлди. Xalq Nazorati хизмати орқали пиёдалар йўлагини тиклаш «2026—2027 йилларда маҳаллаларни ободонлаштириш ва кўкаламзорлаштириш дастури доирасида» — 2027 йилнинг иккинчи чораги охиригача режалаштирилганини аниқлашга муваффақ бўлинди.

Бутун ёз давомида аҳоли бу ерда чанг ва шағал устидан ёки йўлни айланиб, йўл четидан юришга мажбур бўлди. «Газета» нашридан сўнг, вайрон бўлган қисмга эни бир ярим метр бўлган асфальт қириндиси йўлаги ётқизилди — бу пиёдалар йўлаги умумий энининг учдан биридан кўп эмас. Бу йўлакнинг юзаси юмшоқ ва нотекис, ёнида эса ҳамон чанг ва шағал ётибди.

Бундай «пиёдалар муҳити» тегишли хулқ-атворни шакллантиради. Машина эгалари вайрон бўлган пиёдалар йўлаги орқали керакли дўконга пиёда бормаслик учун унга автомобилда яқинлашиб, уни тўғридан-тўғри ҳокимият режасига кўра пиёдаларга хизмат қилиши керак бўлган вақтинчалик тўкима тупроқ устида қолдиришмоқда. Натижада шаҳарликлар ҳатто шу ўта муросали ўтиш йўлидан ҳам маҳрум бўлишди. Қурилиш чиқиндиларига аста-секин маиший чиқиндилар ҳам қўшилмоқда.

10 сентябрь куни, материал нашр этишга тайёрланаётган бир пайтда, тўкима йўлакка эни тахминан бир метр бўлган ёғоч қолип ўрнатилди — бу ҳатто тўкиманинг ўз энидан ҳам камроқ.

Мирзо Улуғбек тумани ҳокимияти матбуот котиби Маъмур Пармонов «Газета»га бу вақтинчалик пиёдалар йўлаги эканлигини маълум қилди. «Асосий ишлар лойиҳа тасдиқланганидан кейин бошланади», — дея аниқлик киритди у.

Суратда бўлажак вақтинчалик йўлакнинг (эҳтимол, бетонли) ҳажмини ва у пиёда эгаллайдиган жойга қанчалик мос келишини баҳолаш мумкин.

Эни бир метр бўлган йўлакда одамлар ҳатто рўпарадан келаётганда ҳам бир-бирларидан айланиб ўтишлари қийин бўлади, болалар аравачалари ҳақида гапирмаса ҳам бўлади.

Бундан ташқари, велосипедчилар ва скутерчилар ҳам текис юзада ҳаракатланишни афзал кўришади — демак, бу ҳудудда пиёдалар учун хавф янада ортади.

Мирзо Улуғбек тумани ҳокимияти Оққўрғон кўчаси бўйича икки марта расмий баёнот билан чиқди.

Туман маъмуриятининг талқинига кўра, қурилиш-таъмирлаш ишлари лойиҳага мувофиқ бошланган, бироқ кейинчалик аҳолининг эътирозлари ва мавжуд яшил ҳудудларни сақлаб қолиш зарурати ҳисобга олиниб, у қайта кўриб чиқилган. Янгиланган вариант, уларнинг маълумотларига кўра, тасдиқлаш босқичида эди.

Кейинги ҳафталарда «Пешеходы Ташкента» Telegram-канали Оққўрғон кўчасининг янги фотосуратларини бир неча бор эълон қилди. Уларда тўкима йўлакдаги автомобиллар ва ҳудуднинг аста-секин ёмонлашиб бораётган ҳолати акс этган эди.

7 сентябрь куни туман ҳокимияти яна бир расмий баёнотни эълон қилди.

У 16 августдаги баёнотни деярли тўлиқ такрорлайди.

Бироқ, энди аҳолига ҳақиқатдан йироқ бўлган «сояли кўча лойиҳаси»нинг визуализацияси кўрсатилди.

Суратларда икки томонида бир хил замонавий уйлар, ёш дарахтлар экилган тор буфер яшил йўлак ва велосипед йўлаги бўлган идеал даражада текис проспект тасвирланган.

Ҳақиқатда эса Оққўрғон кўчаси, албатта, бошқача кўринишга эга.

У турли даврларда қурилган ва турли қаватли уйлардан ташкил топган, фасадларнинг бир қисми қатнов қисмига яқинроқ, бир қисми эса ундан узоқроқ жойлашган, пиёдалар йўлаги турли энда, бундан ташқари, кўчада сезиларли баландлик фарқлари ва ҳовлиларга кириш йўллари мавжуд. Буфер яшил ҳудудда йирик кекса дарахтлар ўсиб турибди.

Юқоридаги суратдаги маълумотларга кўра, Оққўрғон кўчасида умумий майдони 5572 кв. м бўлган 2850 м пиёдалар йўлаги қуриш, 4250 кв. м яшил ҳудуд яратиш, суғориш тизимини ётқизиш, 190 та чироқ ва 60 та ўриндиқ ўрнатиш режалаштирилган. Лойиҳанинг дастлабки қиймати 4,31 млрд сўм миқдорида кўрсатилган.

Велосипед йўлаги яна пиёдалар йўлагида чизилган, ваҳоланки аввалроқ шаҳар расмийлари бу нотўғри эканлигини тан олишган эди.

Ўзбекистон Қурилиш вазирлиги велосипед ҳаракатини ташкил этиш пиёдаларга халақит бермаслиги кераклигини кўрсатиб ўтади. Бирлаштирилган велосипед-пиёда йўлагига фақат тор шароитларда йўл қўйилади, бу эса Оққўрғон кўчасига асло тегишли эмас — бу ерда қатнов қисми нақ 8 та бўлакдан иборат.

Эълон қилинган материалларда кўчанинг кўндаланг профили ҳам йўқ, мавжуд дарахтлар, кириш йўллари, бекатлар ва тўхташ жойларининг жойлашуви ҳисобга олинмаган. Пиёдалар йўлаги автомобиллардан жисмоний жиҳатдан қандай ҳимояланиши номаълум.

Визуализация Оққўрғон кўчасининг реал топографиясига боғланмагани аён ва шу сабабли уни ҳақиқий лойиҳа сифатида муҳокама қилиш мумкин эмас.

Янги лойиҳа тасдиқланмасдан ва маблағ ажратилмасдан туриб, реконструкцияни мавжуд пиёдалар йўлагини бузишдан бошлаш ноўрин бўлгани ҳам аён.

Келишилмаган лойиҳа учун пиёдаларни йўлаксиз қолдириш ёки тор бир метрлик йўлак билан «жазолаш» мумкин эмас. Шаҳар ва туман ҳокимиятлари шаҳарликларнинг манфаатларини эътиборсиз қолдиришни тўхтатишлари ҳамда ҳеч қандай олдиндан шартларсиз, зудлик билан ва тўлиқ ҳажмда одамлар ҳар куни фойдаланадиган вайрон бўлган пиёдалар йўлагини тиклашлари зарур.

«Газета» август ойида ёзган яна бир жиддий муаммо — пиёдалар йўлагида, хусусан, «Ёшлик» стадиони яқинида машина қўйиш муаммоси ҳам эътиборсиз қолди.

Биз ҳикоя қилганимиздек, ушбу «тураргоҳ»га кириш тўғридан-тўғри пиёдалар ўтиш жойи орқали амалга оширилади. Шу сабабли, светофорнинг рухсат берувчи сигналини кутаётган пиёдалар пиёдалар йўлагига кириш учун тўғридан-тўғри улар томон зебра бўйлаб ҳаракатланаётган автомобиль олдида четга чиқишга мажбур бўлишмоқда.

Ушбу тасвирларда тез-тез учрайдиган вазият кўринади — тўғридан-тўғри ўтиш жойининг зебрасида тўхтаб турган автомобиль тирбандлик ҳосил қилган. Пиёдалар йўлагида кириш ва чиқиш учун машиналар навбати юзага келган. Одамлар эса бу вақтда, видеода кўриниб турганидек, пиёдалар ҳудудида бўла туриб, машиналар орасидан сиқилиб ўтишга мажбур бўлишмоқда.

Йўл ҳаракати қоидаларини бузишдан ташқари, бундай вазият одамлар учун хавфлидир — исталган дақиқада ҳайдовчи ҳаракатланишни бошлаши, бурилиши ёки орқага юриши мумкин, бу эса бошқа борадиган жойи йўқ одамнинг ёнида содир бўлади. Айниқса, бу болалар учун хавфли, стадион яқинида эса улар кам эмас.

Тошкент шаҳар Йўл ҳаракатини ташкил этиш марказининг «Газета»нинг биринчи материалига муносабати бўлмади.

Бу муаммо кўп миллиардлик лойиҳани талаб қилмайди.

Автомобилларнинг пиёдалар ҳудудига киришини ёпиш керак (аммо буни тўғри бажариш лозим).

Оққўрғон кўчаси — охирги бир йил ичида пиёдалар манфаатларини эътиборсиз қолдириш айниқса сезиларли бўлган кўплаб кўчалардан бири холос.

Тураргоҳлар пиёдалар йўлакларини, бекатларни ва яшил ҳудудларни эгаллаб олмоқда, одамлар машиналар орасидан ўтишга ёки йўлнинг қатнов қисмига чиқишга мажбур бўлишмоқда.

Бу шаҳар хавфсизлигининг тизимли муаммосидир.

Уй яқинида хавфсиз пиёда юриш имкониятининг йўқлиги ҳаёт сифатини ва шаҳарликларнинг жисмоний фаоллигини пасайтиради, истиқболда давлатнинг соғлиқни сақлаш харажатларини оширади. Савдо, умумий овқатланиш ва хизмат кўрсатиш соҳалари зарар кўради — уларга нафақат мижозлар учун тўхташ жойлари, балки пиёдалар оқими ҳам керак, — шаҳарнинг ҳам маҳаллий аҳоли, ҳам туристлар учун жозибадорлиги пасаяди.