Олтинга энг кўп таянадиган иқтисодиётлар маълум бўлди
Олтин дунёнинг йирик иқтисодиётлари учун ҳамон асосий захира активларидан бири бўлиб қолмоқда. Бироқ унинг марказий банклар умумий захираларидаги улуши мамлакатлар кесимида кескин фарқ қилади - айрим давлатларда 80 фоиздан ошса, Канадада бу кўрсаткич нолга тенг. Хитой эса 2 306 тонна олтинга эга бўлишига қарамай, қимматбаҳо металл унинг халқаро захираларининг атиги 8,6 фоизини ташкил этади.
Олтин захираларига энг кўп таянадиган иқтисодиётлар аниқланди.
Висуал Сапиталист томонидан тақдим этилган инфографикада 2025-йилда марказий банкларнинг захираларида олтиннинг улуши бўйича айрим мамлакатлар ва уларнинг иқтисодиётлари таққосланган. Ушбу рейтинг Ворлд Голд Соунсилънинг 2025-йил декабр ҳолатидаги маълумотларига асосланган.
Рейтингнинг юқори поғоналарида асосан Ғарб иқтисодиётлари жойлашган. Тўртта мамлакатда марказий банк захираларининг қарийб 80 фоизи олтин ҳиссасига тўғри келади. Нидерландия 72,9 фоизлик кўрсаткич билан биринчи бешликни якунлаган.
Бу ҳолат шуни кўрсатадики, олтин миллий валюталарни таъминлаш воситаси сифатидаги аввалги мавқеини йўқотган бўлса-да, айрим ривожланган мамлакатларнинг расмий захираларининг асосий қисмини ҳануз ташкил этмоқда.
**Хитойда 2 306 тонна олтин мавжуд**
Хитой мисоли шуни кўрсатадики, олтин захирасининг мутлақ ҳажми мамлакат захиралари тузилиши ҳақида тўлиқ тасаввур бера олмайди. Чунки олтиннинг улуши нафақат мамлакат қанча қимматбаҳо металл сақлашига, балки унинг умумий халқаро захиралари қанчалик катта экани ва улар қандай активлардан ташкил топганига ҳам боғлиқ.
Хитой 2 306 тонна олтин захирасига эга. Бу келтирилган маълумотлар тўпламида бешинчи, жаҳон миқёсида эса олтиннинг мутлақ ҳажми бўйича олтинчи кўрсаткич сифатида қайд этилган.
Шунга қарамай, олтин Хитойнинг халқаро захираларида атиги 8,6 фоиз улушга эга. Захираларнинг асосий қисми хорижий валюта ва хорижий валютада ифодаланган бошқа активлардан ташкил топган.
Японияда ҳам вазият шунга яқин. Мамлакат 846 тонна олтин сақлайди, аммо унинг расмий захиралардаги улуши 8,7 фоизни ташкил қилади.
Ҳиндистонда эса олтиннинг аҳамияти юқорироқ. Мамлакат 880 тонна олтин захирасига эга бўлиб, қимматбаҳо металл унинг расмий захираларининг 17,7 фоизини ташкил этади.
**Россияда 2 326 тонна олтин**
Форбес Россия Марказий банки маълумотларига таяниб хабар беришича, 2025-йил декабр ойи бошида Россиянинг олтин захиралари 2 326 тоннани ташкил этган.
Ушбу кўрсаткич бўйича Россия дунёда бешинчи ўринни эгаллаган. Демак, Россиядаги олтиннинг мутлақ ҳажми Хитойникидан бироз кўпроқ.
Шу билан бирга, давлатларнинг олтин захираларини баҳолашда икки хил кўрсаткични фарқлаш муҳим: мамлакатда сақланаётган олтиннинг тоннадаги ҳажми ва олтиннинг барча расмий захиралардаги фоиз улуши. Катта миқдорда олтинга эга мамлакатда унинг умумий захиралардаги улуши нисбатан паст бўлиши мумкин.
**Канадада расмий олтин захираси йўқ**
Рейтингнинг энг охирги поғонасида Канада жойлашган. Қизиғи шундаки, Канада дунёдаги йирик олтин ишлаб чиқарувчилардан бири бўлишига қарамай, мамлакатнинг расмий олтин захиралари мавжуд эмас.
Канада ихтиёрида қолган сўнгги давлат олтин захиралари 2016-йилда сотиб юборилган. Шундан кейин Канада Банки захираларида олтиннинг улуши 0 фоизга тушган.
Бироқ олтиндан бутунлай воз кечиш қарори бирданига қабул қилинмаган. Бу сиёсат бир неча ўн йил давомида босқичма-босқич амалга оширилган.
1970-йиллар бошида Бреттон-Вудс халқаро валюта тизими барҳам топгач, олтиннинг миллий валюталарни таъминлашдаги аввалги роли пасайди. Шундан сўнг Канада ўз халқаро захиралари таркибини аста-секин бошқа молиявий активлар томон йўналтира бошлади.
1970–1980-йилларда Канада олтин захирасининг 90 фоиздан ортиғини сотган. 1980-йиллар бошида эса федерал ҳукумат олтин захираларини қисқартириш сиёсатини давом эттиришга расман қарор қилган.
Натижада мамлакат давлат захираларида бошқа давлатларнинг облигациялари ва турли молиявий активларнинг аҳамияти ошган.
Канада Молия вазирлиги маълумотларига кўра, юқори сифатли қарз қимматли қоғозлари давлат захираларини бошқариш мақсадларига олтинга нисбатан кўпроқ мос келади. Бунга уларнинг юқори ликвидлиги, фоизли даромад келтириши ва олтинга нисбатан камроқ ўзгарувчанлиги сабаб қилиб кўрсатилган.
Шу тариқа, 2025-йил маълумотлари давлатларнинг олтинга муносабати кескин фарқ қилишини кўрсатади: айрим иқтисодиётларда у расмий захираларнинг асосини ташкил эца, Хитой ва Япония каби йирик иқтисодиётларда улуши 10 фоизга ҳам етмайди, Канада эса давлат захираларида олтин сақлашдан бутунлай воз кечган.