«Одамлар уларни бузуқлик кўзойнаклари деб аташади»: Кўзи ожиз фойдаланувчилар ақлли технологиялар туфайли салбий муносабатдан хавфсирамоқда
Смарт-кўзойнаклардан фойдаланиш бўйича хавотирлар кўришида нуқсони бор фойдаланувчиларга таъсир кўрсатмоқда.
«Одамлар уларни бузуқилар кўзойнаги деб аташмоқда»: Кўзи ожиз фойдаланувчилар ақлли технологиялар туфайли салбий муносабатдан хавотирда
Фрейзер Флемингнинг айтишича, кўзойнаги унга жамоат транспортида ҳаракатланиш ва кўча белгиларини ўқишда ёрдам беради
Фрейзер Флеминг Глазго шаҳар марказидаги гавжум кўчанинг бурчагига яқинлашиб, ўзининг ақлли кўзойнагидан олдиндаги йўлни тавсифлаб беришни сўрайди.
Кўзойнак сопларидаги кичик динамиклардан чиққан овоз унга бир нечта тўхтаб турган машиналар ва унга қараб келаётган одам борлигини айтади.
Кўзи ожиз сифатида рўйхатга олинган 44 ёшли Фрейзер учун бу «вазиятни бутунлай ўзгартирадиган» маълумотдир.
«Мен кўчага қандай яқинлашишни ва қандай эҳтиёткорлик чораларини кўриш кераклигини биламан», дейди у.
«Балки шошмасдан ҳаракат қилишим керакдир ёки шунчаки нормал суръатда юришим мумкиндир.»
Йигирма ёшининг бошларида кўриш қобилиятини йўқота бошлаган Фрейзернинг айтишича, унинг сунъий интеллектга эга Meta ақлли кўзойнаги охирги ikki йилдан бери кундалик ҳаётининг бир қисмига айланган.
Улар унга жамоат транспортида ҳаракатланишга, кўча белгиларини ўқишга ва менюдан буюртма беришга ёрдам беради — аммо у уларни жамоат жойларида тақиш ҳақида икки марта ўйлаб кўрадиган бўлиб қолди.
«Одамлар уларни бузуқилар кўзойнаги деб аташмоқда», дейди у, ушбу кўзойнаклардан одамларни, айниқса аёллар ва қизларни яширинча видеога олиш ва ширгалик қилиш учун фойдаланилгани ҳамда тасвирлар интернетда тарқатилгани ҳақидаги кўплаб хабарларга ишора қилиб.
Фрейзернинг айтишича, бу уларни таққан ҳар бир кишига, жумладан, кўриш қобилияти чекланган одамларга ҳам зарарли таъсир кўрсатмоқда.
«Биз улардан одамларни шубҳали вазиятларда ёзиб олиш учун фойдаланмаяпмиз», дейди у.
«Биз улардан мустақил ҳаёт кечириш учун фойдаланмоқдамиз.»
Улар «бузуқилар кўзойнаги» деб номланди.
Мазервеллик Фрейзер BBC’нинг Your Voice кўрсатувига низо чиқиши мумкин деб ўйласа, кўзойнагини тез-тез ечиб қўйишини айтди.
«А нуқтадан Б нуқтасига етиб олишнинг ўзида хавотирларим етарли», дейди у.
«Мен шунчаки кўзойнакни олиб қўяман ва ҳаракатланиш учун бошқа сезгиларимга таянишимга тўғри келади, бу эса ҳаётимни анча қийинлаштиради.»
Кўриш қобилияти йўқолишида ушбу технологиядан ёрдам сифатида фойдаланадиган Трейси Рожерсон ҳам Фрейзернинг хавотирларига шерикдир.
«Уларнинг бузуқилар кўзойнаги деб аталаётганини эшитиб ҳайратда қолдим, чунки мен учун улар мустақиллигимни сақлаб қалишга ёрдам берадиган ҳаётимнинг жуда катта қисмидир», дейди у.
WhatsApp, Facebook ва Instagram ортида турган Meta компанияси 2021 йилда ақлли кўзойнаклар сотишни бошлаган ва ўтган йилнинг февраль ойидан бери икки миллионга яқин жуфт сотиб бўлган.
Компаниянинг таъкидлашича, фреймларда кўзойнак тасвирга олаётганини аниқ кўрсатиб турадиган чироқ бор, аммо у фойдаланувчиларни зарарли ҳаракатларда қатнашмаслик ҳақида ҳам огоҳлантиради.
Кўзойнакларга қарши салбий муносабат сабабли, баъзи жойлар ва тадбирлар яширин тасвирга олиш қўрқуви туфайли улардан фойдаланишни тақиқлади ёки камида чеклади, жумладан, шу ойнинг охирида Эдинбург шаҳрида бўлиб ўтиши керак бўлган ComicCon Scotland тадбири ҳам.
Бу шуни англатадики, кўриш қобилияти оғир даражада чекланган ва охирги уч йил давомида оиласи билан ушбу тадбирда қатнашиб келаётган Гордон Браун бу йил бормайди.
Унинг айтишича, тақиқнинг ногиронлиги бўлган шахсларга таъсири эътиборсиз қолдирилган.
«Шунчаки бирор белгини ёки бошқа нарсани ўқиш учун кўзойнагимни тезда тақиб олсам ҳам, ўзимни қулай ҳис қилмаган бўлардим», дейди Инверкиплик Гордон.
«Фикримча, бу энди принципиал масала, уларнинг мулоқот қилишни хоҳламаётгани ва камчилик гуруҳга қулоқ солишни истамаётгани факт.
Биласизми, биз бирданига минглаб одамлар ақлли кўзойнак тақиб пайдо бўлиши ҳақида гапирмаяпмиз.»
Буюк Британиядаги энг йирик комикс ва кўнгилочар анжуманларини ўтказадиган Monopoly Events июль ойида меҳмонлар ва иштирокчиларни «яширинча видеога олишни тўхтатиш» учун Meta кўзойнакларини тақиқлаганини маълум қилди.
Тақиқ Meta кўзойнаклари ва бошқа «тақиладиган ёзиб олиш қурилмалари»ни ўз ичига олади.
BBC Гордоннинг изоҳлари бўйича компания билан боғланди.
Косплей рассоми ва ижрочи Теа Пирн шу йил бошида Бирмингемдаги комикс анжуманида бўлганида у яширинча видеога олинган эди.
Кейинчалик у тасвирлар интернетга жойлаштирилганини билиб қолди.
Spill The Tea тахаллуси билан чиқиш қиладиган ва TikTok’да 1,9 миллион кузатувчисига эга Теа ўзини «ҳақоратланган» ҳис қилганини айтади.
«У мендан ижтимоий тармоқларда жойлаштириши ва ундан даромад олиши мумкин бўлган мукаммал видеолавҳани олиш учун реакция чиқариш мақсадида мени атайлаб ғазаблантиришга ёки атайлаб ғалати изоҳлар беришга ҳаракат қилди», дейди лондонлик рассом.
Теанинг айтишича, унинг тажрибаси нима учун чекловлар зарурлигини кўрсатади, аммо у ногиронлиги бўлган одамлар учун истиснолар бўлиши керак деб ҳисоблайди.
«Кўзойнакка муҳтож бўлган ва ундан ҳақиқатан ҳам фойдаланиши керак бўлган одамлар учун, фикримча, улардан фойдаланиш имконияти берилиши керак», дейди у.
«Улар муайян бир одамлар гуруҳи буни расво қилгани билан муроса қилишлари керак эмас.»
Meta ўз баёнотида шундай деди: «Бизнинг сунъий интеллект кўзойнакларимиз кўзи ожиз, кўриш қобилияти паст ва эшитишида нуқсони бор одамларга кундалик ҳаётда каттароқ мустақиллик бераётганидан фахрланамиз.
Улар эътиборни тортадиган қилиб яратилган, шунинг учун камераси бор ҳар бир жуфтликнинг олди томонида фото ёки видео олганингизда липиллайдиган ёрқин чироқ мавжуд.
Уни ўчириб бўлмайди ва агар кимдир камерани ёпиб қўйса ёки унга зарар етказса, камера ўчиб қолади.»