Одам савдоси интернетда «ҳамманинг кўз ўнгида яширинган»

Стормонт текширувига кўра, одам савдоси “интернетда ҳамманинг кўз ўнггида яширилмоқда” ва бу муаммо “ҳалокатли” деб топилди.

Шимолий Ирландиядаги “қўшмачилик веб-сайтлари” бўйича суриштирув одам савдоси қурбони бўлган ва ёрдамга муҳтож аёлларнинг онлайн платформаларда эксплуатация қилиниши бўйича ортиб бораётган хавотирлар манзарасида бошланган эди.

Одам савдоси ва тижорат жинсий эксплуатацияси бўйича Парламентлараро гуруҳ (APG) сешанба куни ўз суриштирув ҳисоботини эълон қилиши кутилмоқда.

Ҳисоботда айтилишича, ушбу сайтлар жиноий тўдаларга кўплаб профилларни бошқаришга ва аёллар мустақил ҳаракат қилаётгандек кўриниш ортида зўравонликни яширишга имкон беради.

Унда айтилишича, одам савдоси қурбони бўлган аёллар ва қизларнинг 95 фоизи “жинсий эксплуатация мақсадида олиб келинган”.

APG суриштируви Шимолий Ирландия бўйлаб жинсий хизматлар учун аёллар реклама қилинадиган тўртта йирик веб-сайтни ўрганди: Locanto, Adult Works, Viva Street ва Escort Ireland.

Ушбу веб-сайтлар омма учун очиқ бўлиб, фойдаланувчилар аёлларни танлайди ва одатда веб-сайт, WhatsApp ёки Telegram орқали боғланади.

Аёллар кенг турдаги хизматларни таклиф қилувчи “мустақил эскортлар” сифатида тавсифланади. Аммо ҳисобот шуни кўрсатдики, ҳақиқат мутлақо бошқача.

А жабрланувчи 19 ёшида фоҳишаликка мажбурланган ва интернетда реклама қилинган. Унинг айтишича, бу сайтлар холис платформалар эмас.

“Улар жинсий эксплуатацияни ташкил этиш, маркетинг қилиш ва ундан пул ишлаш мумкин бўлган инфратузилмани тақдим этади”, деди у.

“Сайтлар бор, лекин улар қизларни фаол қидираётган одамларни онлайн тарзда олиб келишади, бизнинг мижозлар базамиз ушбу учрашувдан олдин бизга гиёҳванд модда берилганини биларди, шунда биз мутлақо ҳушсиз ҳолатда бўлардик, ҳа ёки йўқ дея олмасдингиз, танангиз шол бўлиб қоларди, бу нарса онлайн тарзда айтилмайди.”

Яна бир омон қолган аёл Бразилиядан одам савдоси йўли билан олиб келинган бир нечта аёлларнинг профилларини бошқарган эркак томонидан назорат қилинган.

“Биздан ҳеч ким харидорларнинг электрон почталарига кира олмасди. Улар тўғридан-тўғри у орқали келарди, у худди биздек жавоб берарди.”

Ҳисоботда, шунингдек, Миллий жиноятчиликка қарши курашиш агентлиги фоҳишаликни реклама қилувчи веб-сайтларни “одам савдоси ва жинсий эксплуатациянинг муҳим воситачилари” сифатида аниқлагани айтилади.

BBC NI ушбу веб-сайтларни ойлар давомида ўрганиб чиқди ва Шимолий Ирландияда ҳар куни ўртача 500 дан ортиқ аёл жинсий хизматларни реклама қилишини аниқлади.

Аёлларнинг кўпчилиги шаҳардан шаҳарга кўчириб турилади. Масалан, “Хлоя” Белфастда 24 соат бўлиши ҳақида реклама қилинган.

Эртаси куни у Дублинда худди шу сўзлар билан, “шаҳарда 24 соат” деб реклама қилинган. Кейинги ҳафта давомида у Ирландия ороли бўйлаб олтита турли шаҳарда, ҳар сафар атиги 24 соатга реклама қилинган.

Жинсий эксплуатацияни тадқиқ қилиш ва сиёсат институтидан Рут Бреслиннинг айтишича, судларда “Ирландия Республикасида ҳам, Ирландия шимолида ҳам ушбу сайтлар жинсий савдодаги аёлларни жинсий эксплуатация қилишда ва одам савдосида асосий роль ўйнаган” кўплаб ишлар бор.

“Биз эксплуатация қилинган ва одам савдоси қурбони бўлган аёллар ушбу сайтларда реклама қилинаётганини биламиз”, деди у.

“Бу сайтларни тақиқлаш энг тўғри йўлдир. Тартибга солиш бу соҳада шунчаки етарлича кучли бўлмайди. Ҳатто бу соҳани қатьий тартибга солсак ҳам, эксплуатация барибир давом этаверади.”

BBC изоҳ олиш учун Escort Ireland га мурожаат қилди, аммо у жавоб бермади.

Бу Ирландия оролидаги энг йирик сайт бўлиб, 30 йилдан бери фаолият юритади.

Унда “тўловлар фақат вақт ва ҳамроҳлик учун” эканлиги ва “содир бўладиган ҳар қандай нарса тасодиф ва рози бўлган катта ёшлилар ўртасидаги танлов масаласидир” деган раддия мавжуд.

Ҳисобот платформаларни хавфсиз тартибга солиш мумкинлиги ҳақидаги ғояни рад этди. Унда жиноий тармоқлар “рақамли инфратузилманинг ўзи йўқ қилинмагунча, тартибга солинган муҳитдан эксплуатация қилишда давом этиши” айтилган.

У бир нечта тавсияларни илгари суради, жумладан, веб-сайт операторларини жиноий жавобгарликка тортиш, Ирландия Республикаси билан чегаралараро тезкор ҳамкорликни мустаҳкамлаш ва эркаклар учун мақсадли аралашувларни жорий этиш.

Конни Эганнинг айтишича, ҳисобот “ўқилиб, қайд этилиб, токчага олиб қўйилмаслиги” керак.

“Биз бугун Белфастда реклама қилинаётган ҳар бир аёл ва бу оролда ўз хоҳишига қарши олиб келинган ҳар бир қиз олдида ушбу ҳисобот шунчаки ўқилиб, қайд этилиб, токчага олиб қўйилмаслигини таъминлашга қарздормиз”, деди у.

“Мамлакатимизда ҳамманинг кўз ўнггида яширинган нарса бу — жинсий эксплуатация ва у билан боғлиқ сиртқи зарарларнинг ҳақиқатидир ва фоҳишаликни реклама қилувчи веб-сайтлар инкор этиб бўлмайдиган даражада буни ҳаракатга келтирмоқда.

“Умид қиламанки, омон қолганлар ва ҳануз фоҳишалик тузоғида бўлганлар бизнинг тавсияларимизни эшитади ва ўқийди ҳамда уларнинг ҳам овози борлигини тан олади.”

Пул эвазига жинсий хизматлар кўрсатиш Англия, Шотландия ва Уэльсда қонунийдир.

Аммо 2015 йилда жорий этилган қонунлар Шимолий Ирландияда бевосита ёки билвосита жинсий алоқа учун пул тўлашни жиноятга айлантиради.

Бироқ, жинсий хизматларни сотиш ноқонуний эмас, шунингдек, буни қилиш учун бекорчилик қилиш ёки даъват қилиш ҳам ноқонуний эмас, лекин фоҳишахона юритиш ёки даромад олиш учун фоҳишаликни назорат қилиш жиноят бўлиб қолмоқда.

Детектив бош суперинтендант Эмма Нилл жинсий эксплуатация аксарият ҳолларда кўринмас жиноят эканлигини айтди.

Қонунчилик 2015 йил 1 июнда жорий этилганидан бери 28 февралгача жинсий хизматлар учун содир этилган жиноят бўйича 134 киши ҳибсга олинган; ушбу ҳибсга олинганлардан 105 таси Давлат айблов хизматига (PPS) юборилган; бештаси айблов ҳукмига олиб келган.

Шимолий Ирландия полиция хизматининг уюшган жиноятчиликка қарши курашиш бўлимини бошқарадиган детектив бош суперинтендант Эмма Нилл шундай деди: “Бизнинг аниқ эътиборимиз эксплуатация қилинган жабрланувчиларни аниқлаш ва ҳимоя қилиш, шу билан бирга ушбу эксплуатацияга алоқадор уюшган жиноий гуруҳлар аъзоларига қарши далилларни аниқлаш ва тўплашга қаратилган.

“Бизнинг катта қийинчилигимиз шундаки, жинсий эксплуатация кўпинча кўринмас жиноятдир. У ҳамманинг кўз ўнггида содир бўлиши мумкин. Бу фақат полиция кучи билан ҳал қилиб бўлмайдиган ва жамоавий ҳаракатларни талаб қиладиган мураккаб муаммодир.”