Ўзбекистондаги онлайн-харидорларнинг 70 фоизи лоақал бир маротаба қўлдан товар сотиб олган
Ўзбекистоннинг интернет орқали харид қилувчи аҳолисининг кўпчилиги хусусий сотувчилардан товарлар сотиб олиш тажрибасига эга бўлиб бўлган.
Ўзбекистондаги онлайн-харидорларнинг 70 фоизи лоақал бир марта буюмларни қўлдан харид қилган
Интернетда харидларни амалга оширадиган Ўзбекистон аҳолисининг кўпчилиги хусусий сотувчилардан товарлар сотиб олишга дуч келиб бўлган.
Listee ресейл-платформаси ва ORO аналитик агентлиги тадқиқоти маълумотларига кўра, онлайн-харидорларнинг 70% и лоақал бир марта буюмларни қўлдан сотиб олган. Энг оммабоп категорилар кийим-кечак, пойабзал, сумкалар ва электроника бўлди.
Тадқиқот шуни ҳам кўрсатдики, мамлакат аҳолиси кўпинча хусусий сотувчилардан электроника ва уй-рўзғор буюмлари сотиб олишни кўриб чиқишга тайёр. Респондентларнинг 56% дан билдиришича, ушбу категориялардаги товарларни қўлдан сотиб олишга тайёр ёки эҳтимол тайёр.
Маиший техника кўрсаткичи ундан салгина паст — уни сўралганларнинг 55% и сотиб олишга тайёр. Таъмирлаш ва қурилиш учун товарлар, шунингдек кийим-кечак, пойабзал ва сумкаларни бундай харидлар сифатида респондентларнинг 54% дан кўриб чиқмоқда. Мебель ва болалар товарларини тадқиқот иштирокчиларининг 50% дан сотиб олишга тайёр.
Йирик маиший техника (47%), автоэҳтиёт қисмлари, косметика ва аксессуарлар (43% дан) камроқ талабгир бўлиб чиқди.
Сўровнома якунлари шуни кўрсатадики, хусусий сотувчилардан харид қилиш Ўзбекистон интернет-аудиториясининг салмоқли қисми истеъмол тажрибасининг бир қисмига айланиб бўлган. Сўралганлар энг кўп кийим-кечак, пойабзал ва сумкалар, шунингдек электроника сотиб олишган — 27% дан.
Бошқа оммабоп категориялар орасида — таъмирлаш ва қурилиш учун товарлар (17%), болалар товарлари ва ўйинчоқлар (16%), йирик маиший техника (15%), кичик маиший техника (14%) ва мебель (13%).
Энг юқори фаоллик 25–34 ёшли аҳоли ўртасида қайд этилди. Ушбу гуруҳда 80% лоақал бир марта хусусий сотувчилардан харидларни амалга оширган. Бунда энг оммабоп категория электроника бўлди: уни ушбу ёшдаги сўралганларнинг 39% и харид қилган.
Ёш харидорлар, шунингдек, иккиламчи бозорда турли товарларни сотиб олишга тез-тез тайёр. Хусусан, ушбу ёш гуруҳидаги респондентларнинг 66% и таъмирлаш ва қурилиш учун товарларни, 65% и кийим-кечак, пойабзал ва сумкаларни, 62% и мебелни, 61% и йирик маиший техникани кўриб чиқмоқда.
Шу билан бирга, 45–60 ёшдаги одамлар бундай харидларга эҳтиёткорлик билан муносабатда бўлишади. Улар орасида 38% ҳеч қачон хусусий сотувчилардан товар сотиб олмаган. Ушбу ёш категорияси вакилларининг 40% и мебелни қўлдан сотиб олишга тайёрлигини билдирган, кийим-кечак, пойабзал ва сумкаларни — 45%, косметика ва аксессуарларни — 30%.
Қўлдан харид қилишга қизиқиш ортиб бораётганига қарамай, онлайн-майдончани танлашда ишонч ва хавфсизлик ҳамон муҳим мезонлар бўлиб қолмоқда.
Тадқиқотга кўра, шахсий маълумотларни ҳимоя қилиш харидорларнинг 87% и учун, фирибгарларнинг йўқлиги — 86% и учун, сотувчи томонидан фирибгарлик юз берган тақдирда пул маблағларини қайтариш имконияти эса 83% и учун муҳим.
«Ўзбекистон аҳолиси буюмларни қўлдан сотиб олишга тайёр бўлиб бўлган. Аммо бу йўналиш ривожланиши учун харидор ўзини ҳимояланган ҳис қилиши керак. Буни сўровнома натижалари ҳам тасдиқлайди: онлайн-сервисни танлашда шахсий маълумотларнинг ишончли ҳимояси харидорларнинг 87% и учун, фирибгарларнинг йўқлиги — 86% и учун, сотувчининг фирибгарлиги ҳолатида пулни қайтариш имконияти эса 83% и учун муҳимдир. Майдончаларнинг вазифаси — қўлдан харид қилиш янги товар сотиб олиш каби хотиржам ҳис қилинишини таъминлашдан иборат», — деди Listee бош директори Виталий Туманов.
Харидорлик фаоллигидан фарқли ўлароқ, хусусий шахслар ўртасидаги онлайн-сотувлар ҳали бунчалик кенг тарқалгани йўқ. Охирги олти ой ичида Ўзбекистон аҳолисининг 8% и интернет орқали мустақил равишда товарларни сотган.
Яна 9% респондентлар яқин бир йил ичида ўзларини онлайн-савдода синаб кўришга тайёр эканликларини маълум қилишди.
Хусусий сотувчилар орасида энг кенг тарқалган категория кийим-кечак, пойабзал ва сумкалар бўлди — онлайн-сотув тажрибасига эга тадқиқот иштирокчиларининг 46% и уни кўрсатиб ўтди. Кейинги ўринларда косметика ва аксессуарлар (28%), электроника ва уй-рўзғор буюмлари (22% дан) бормоқда.
Агар сотувчилар сонига эмас, балки сотилган товарлар таркибига қарайдиган бўлсак, сўнгги ярим йилдаги барча онлайн-сотувларнинг 26% и тўғри келган косметика ва 24% и тўғри келган кийим-кечак етакчилик қилмоқда.
Товарларни интернет орқали сотаётган ёки бундай имкониятни кўриб чиқаётганлар орасида аёллар 59% ни ташкил этади. Улар сотиш учун энг кўп кийим-кечак ва косметикани танлайдилар.
Тадқиқот натижалари Ўзбекистонда фойдаланишда бўлган товарлар бозорига барқарор қизиқиш шаклланаётганини кўрсатмоқда. Шу билан бирга, харидорлик фаоллиги аҳолининг мустақил равишда онлайн-сотувлар билан шуғулланишга тайёрлигидан сезиларли даражада ўзиб кетмоқда.
Ушбу сегментнинг кейинги ривожланиши кўп жиҳатдан рақамли майдончаларга бўлган ишонч даражасига, харидорлар ва сотувчиларни ҳимоя қилиш механизмларининг сифатига, шунингдек онлайн-сервисларнинг қулайлигига боғлиқ бўлади.
Шу тариқа, иккиламчи товарлар бозори секин-аста Ўзбекистонда электрон тижоратни ривожлантиришнинг қўшимча йўналишига айланиб, ҳам янада оқилона истеъмол қилиш, ҳам хусусий онлайн-савдони ривожлантириш учун имкониятлар очмоқда.