Ўзбекистонда эрта никоҳлар ва бошқа ҳуқуқбузарликларни яширганлик учун жавобгарлик жорий этиш таклиф қилинмоқда
Ўзбекистонда ҳуқуқбузарликлар ҳақида хабар бериши шарт бўлган, бироқ ИИВ ёки «Инсон» марказларига маълумот узатмаган шахслар учун жавобгарлик белгиланиши кутилмоқда. Қонун лойиҳаси, жумладан, эрта никоҳлар, ўсмирлар ҳомиладорлиги ва хотин-қизлар ҳамда болалар ҳуқуқларининг бошқа бузилишлари профилактикаси билан боғлиқ.
Ўзбекистонда эрта никоҳлар ва бошқа ҳуқуқбузарликларни яширганлик учун жавобгарлик белгилаш таклиф этилмоқда
Ўзбекистон Бош прокуратураси ҳуқуқбузарликлар ҳақида хабар бермаганлик учун маъмурий жавобгарликни жорий этишни назарда тутувчи қонун лойиҳасини тайёрлади.
Ўзгартиришларни Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексга киритиш режалаштирилмоқда.
Қонун лойиҳасига кўра, ҳуқуқбузарликлар ҳақида хабар бериш мажбурияти юклатилган давлат органи ёки бошқа ташкилотнинг мансабдор шахси ёхуд ходими бундай маълумотни қонунчиликда белгиланган тартибда ички ишлар органларига ва «Инсон» ижтимоий хизматлар марказларига тақдим этмаган тақдирда жавобгарлик юзага келади.
Бундай ҳуқуқбузарлик учун МЖтКнинг янги 188−5-моддаси бўйича жарима жорий этиш таклиф қилинмоқда:
Маъмурий жазо чораси қўлланилганидан кейин бир йил давомида ушбу ҳуқуқбузарлик такроран содир этилган тақдирда, жарималарни ошириш таклиф этилмоқда:
Ушбу модда бўйича ишларни жиноят ишлари бўйича судлар ваколатига ўтказиш таклиф қилинмоқда.
Бош прокуратуранинг қайд этишича, амалдаги қонунчиликда ҳозирда давлат органлари ва бошқа ташкилотларнинг мансабдор шахслари ҳамда ходимлари учун аниқланган ҳуқуқбузарликлар ҳақида хабар бермаганлик учун алоҳида маъмурий жавобгарлик мавжуд эмас.
Ишлаб чиқувчиларнинг баҳолашича, айрим ҳолларда бу бундай фактларнинг яширилишига ёки уларга нисбатан ўз вақтида зарур чоралар кўрилмаслигига олиб келмоқда.
Тушунтириш материалларида айтилишича, қонун лойиҳаси президентнинг 2026 йил 3 мартдаги хотин-қизлар ва болалар ҳуқуқларини ҳимоя қилишни кучайтириш ҳамда уларга нисбатан тазйиқ ва зўравонликнинг олдини олиш тўғрисидаги фармони ижросини таъминлаш мақсадида ишлаб чиқилган.
Хусусан, фармонда эрта никоҳлар, 16 ёшга тўлмаган қизлар ўртасидаги ҳомиладорлик ҳолатлари ва бошқа ҳуқуқбузарликлар ҳақида ички ишлар органларига ҳамда «Инсон» марказларига хабар бермаганлик учун жавобгарлик жорий этиш кўзда тутилган эди.
Ҳужжатга кўра, бундай мажбурият фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари ва ФҲДЁ органлари, таълим ва соғлиқни сақлаш муассасалари, шунингдек, диний ташкилотлар вакилларига тааллуқлидир.
Лойиҳа муаллифларининг таъкидлашича, ҳуқуқбузарликлар ҳақида ўз вақтида хабардор қилиш уларни эрта аниқлаш ва олдини олиш, шунингдек, фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликларини ҳимоя қилиш учун муҳимдир.
Ўзгартиришлар ходимлар ва мансабдор шахсларнинг ҳуқуқбузарликлар ҳақида хабар бермаганлик учун жавобгарлигини кучайтириш ҳамда фуқароларни, айниқса, хотин-қизлар ва вояга етмаганларни ҳимоя қилиш тизимини мустаҳкамлашга хизмат қилиши кутилмоқда.
Агар қонун қабул қилинса, у расмий эълон қилинган кундан бошлаб кучга киради.
Тошкент шаҳар прокурори вазифасини бажарувчи Анвар Ўрманов 18 февраль куни пойтахтда 1000 га яқин жиноятни яшириш ҳолатлари аниқланганини маълум қилди. Пойтахтда жиноят иши қўзғатишни рад этиш тўғрисидаги 954 та ноқонуний қарор бекор қилиниб, улар бўйича кейинчалик иш қўзғатилган. Улардан 23 таси оғир жиноятларга тегишли бўлса, яна 3 та ҳолат рўйхатга олмаслик орқали яшириш билан боғлиқ.