Ўзбекистон хизматлар экспорти энг йирик даромад манбаига айланди — туризм туфайли
Ўзбекистоннинг олтинни ҳисобга олмаган ҳолдаги экспорти январь-июль ойларида 27,7 фоизга ўсди, бироқ олтин етказиб беришнинг камайиши туфайли умумий экспорт қисқарди. Шу билан бирга, импорт асосан машиналар, озиқ-овқат ва кимё маҳсулотлари ҳисобига қарийб 18 фоизга ошди. Туристик хизматлар экспорти 4 миллиард долларга яқинлашди.

Ўзбекистон хизматлар экспорти даромад моддалари орасида биринчи ўринга чиқди — бу кўп жиҳатдан туризм ҳисобига амалга ошди
2026 йилнинг январь−июль ойларида Ўзбекистоннинг ташқи савдо айланмаси 49,5 млрд долларга етди, бу ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 8,1 фоизга кўпдир.
Экспорт 3,6 фоизга камайиб, 19,93 млрд долларни ташкил этди, импорт эса 17,8 фоизга ошиб, 29,6 млрд долларга етди. Бунинг оқибатида ташқи савдонинг салбий сальдоси бир йил аввалги 4,44 млрд долларга нисбатан 9,67 млрд долларгача, яъни тахминан 2,2 бараварга кўпайди.
Шу билан бирга, олтинни ҳисобга олмаганда товарлар экспорти йиллик ифодада 27,7 фоизга ошиб, 9,8 млрд долларни ташкил этди.
Хитой ҳамон Ўзбекистоннинг асосий савдо шериги бўлиб қолмоқда: у билан товар айланмаси етти ойда 33,6 фоизга ўсиб, бир йил аввалги 8,43 млрд долларга нисбатан 11,26 млрд долларга етди. Кейинги ўринларда Россия — 8,13 млрд доллар (+11,8%) ва Қозоғистон — 3,27 млрд доллар (+24%) бормоқда. Хитой улушига мамлакат жами ташқи савдо айланмасининг 22,7 фоизи, Россия улушига — 16,4 фоизи, Қозоғистон улушига эса — 6,6 фоизи тўғри келди.
Умумий экспорт камайишининг асосий сабабларидан бири номонетар олтин етказиб беришнинг қисқариши бўлиб қолмоқда.
Январь−июль ойларида Ўзбекистон 2025 йилнинг шу давридаги 7,59 млрд долларга нисбатан 2,8 млрд долларлик олтин экспорт қилди. Шу тариқа, ҳажм 63,1 фоизга ёки тахминан 2,7 бараварга камайди.
Олтиннинг умумий экспортдаги улуши 36,7 фоиздан 14,1 фоизгача қисқарди.
Ушбу фонда экспорт таркиби ўзгаришда давом этди. Хизматлар улуши 26,2 фоиздан 36,8 фоизгача (ўтган йили 24,1% эди), саноат товарлари — 11,3 фоиздан 14,4 фоизгача, кимёвий маҳсулотлар — 5,6 фоиздан 7,8 фоизгача, турли тайёр буюмлар — 4,3 фоиздан 8,4 фоизгача ошди.
Етти ой якунларига кўра, хизматлар энг йирик экспорт моддасига айланди.
Уларнинг ҳажми 35,3 фоизга ошиб, 5,42 млрд доллардан 7,33 млрд долларгача етди. Хизматлар экспортининг ярмидан кўпи — 53,8 фоизи ёки 3,94 млрд доллари — саёҳатларга (туризм) тўғри келди; бу кўрсаткич ўтган йилнинг шу даврига нисбатан ($2,5 млрд) 55 фоизга ўсди.
Транспорт хизматлари 2,32 млрд долларни (31,7%), телекоммуникация, компьютер ва ахборот хизматлари — 622 млн долларни (8,5%), бошқа ишбилармонлик хизматлари — 209,5 млн долларни (2,9%) ташкил этди.
Саноат товарлари экспорти 22,4 фоизга ошиб, 2,87 млрд долларга етди. Ушбу тоифа ичида тўқимачилик иплари, матолар ва тайёр буюмлар етказиб бериш 1,15 млрд долларга (+26,3%), рангли металлар — 1,04 млрд долларга (+7,8%), норуда фойдали қазилмалардан тайёрланган маҳсулотлар — 207,7 млн долларга (+29,7%) етди. Чўян ва пўлат экспорти деярли икки баравар кўпайиб, 185,1 млн долларни ташкил этди (+91,5%).
Турли тайёр буюмлар экспорти 89,1 фоизга ошиб, 890,4 млн доллардан 1,68 млрд долларгача етди. Хусусан, кийим-кечак ва анжомлар етказиб бериш 30 фоизга ошиб, 752,3 млн долларга етди. Бошқа тоифаларга киритилмаган бошқа тайёр буюмлар экспорти 3,2 бараварга ошиб, 868,4 млн долларни ташкил этди.
Машиналар ва транспорт ускуналари етказиб бериш 34,9 фоизга ошиб, 757,2 млн долларга етди. Бошқа транспорт ускуналари экспорти 115,7 млн долларга етиб, 59,6 фоизга, энергия генерация қилувчи машиналар — 119,4 млн долларга (+38,9%), алоқа ва овоз ёзиш аппаратуралари — 61,6 млн долларга (3,5 баравар) ўсди. Шу билан бирга, автомобиллар экспорти 2,2 фоизга камайиб, 157,2 млн долларни ташкил этди.
Кимёвий моддалар ва шунга ўхшаш маҳсулотлар экспорти 35 фоизга ошиб, 1,56 млрд долларга етди.
Асосий улушни ноорганик кимёвий моддалар ташкил этди — 944,8 млн доллар (+47,2%). Ўғитлар экспорти 1,4 фоизга ошиб, 255,3 млн долларга, бирламчи шаклдаги пластмассалар — 25,2 фоизга, 167,8 млн долларгача кўпайди. Тиббиёт ва фармацевтика маҳсулотлари 39,7 млн долларлик (+53,6%) экспорт қилинди.
Озиқ-овқат маҳсулотлари ва тирик ҳайвонлар экспорти 2,3 фоизга ошиб, 1,54 млрд долларни ташкил этди. Уларнинг умумий экспортдаги улуши 7,3 фоиздан 7,7 фоизгача кўтарилди.
Январь−июль ойларида Ўзбекистон 1,284 млн тонна мева-сабзавот маҳсулотларини экспорт қилди — бу бир йил аввалгига нисбатан 5,5 минг тоннага ёки 0,4 фоизга кўпдир.
Бироқ пул ифодасида экспорт 3,9 фоизга камайиб, 1,067 млрд доллардан 1,025 млрд долларгача тушди. Мева-сабзавот маҳсулотлари улушига жами экспортнинг 5,1 фоизи тўғри келди.
Мевалар экспорти пул ифодасида 330,8 млн доллардан 308 млн долларгача (−6,9%), жисмоний ҳажми эса — 290,8 минг тоннадан 251 минг тоннагача (−13,7%) камайди.
Гилос етказиб бериш 72,5 млн доллардан 59,9 млн долларгача (−17,4%), ўрик — 46,7 млн доллардан 32,4 млн долларгача (−30,6%), майиз — 73,3 млн доллардан 62,1 млн долларгача (−15,3%) қисқарди.
Шу билан бирга, шафтоли экспорти 80,5 млн доллардан 91,7 млн долларгача (+13,9%), узум — 24,9 млн доллардан 28,9 млн долларгача (+16,1%) ошди.
Сабзавотлар экспорти эса, аксинча, 165,9 млн доллардан 200,5 млн долларгача (+20,9%) кўпайди. Пиёз етказиб бериш 89,3 млн долларгача (+12%), карам — 54,7 млн долларгача (+12,3%), помидор — 34,4 млн долларгача (+38,7%), сабзи — 13,1 млн долларгача (+63,7%) ўсди.
Қовун ва тарвуз экспорти 31,5 фоизга ошиб, 55,1 млн долларга етди.
Етти ой якунларига кўра, тўқимачилик маҳсулотлари экспорти 1,9 млрд долларни ташкил этди — бу бир йил аввалгига нисбатан 26,6 фоизга кўпдир.
Тўқимачилик улушига умумий экспорт ҳажмининг 9,5 фоизи тўғри келди. Етказиб бериш таркибида асосий улушни тайёр тўқимачилик маҳсулотлари — 52,2 фоиз ва ип-калава — 31,4 фоиз эгаллади.
Товарлар импорти 4,1 млрд долларга ошиб, 26 млрд долларга, хизматлар импорти эса 3,6 млрд долларга етди.
Машиналар ва транспорт ускуналари ҳамон импортнинг энг йирик моддаси бўлиб қолмоқда. Уларни етказиб бериш 20 фоизга ошиб, 9,7 млрд долларга етди, уларнинг умумий импортдаги улуши эса 32,2 фоиздан 32,8 фоизгача кўтарилди.
Автомобиллар ва бошқа транспорт ускуналари импорти 2,4 млрд долларни ташкил этди (+27,9%). Шу жумладан, енгил автомобиллар ва асосан йўловчи ташиш учун мўлжалланган бошқа транспорт воситаларини етказиб бериш 73,5 фоизга ошиб, 920,4 млн долларга етди. Автомобиль қисмлари ва анжомлари импорти 10,9 фоизга ошиб, 1,09 млрд долларни ташкил этди.
Электр машиналари ва ускуналари импорти 38,1 фоизга ошиб, 1,59 млрд долларга, энергия генерация қилувчи машиналар — 48,2 фоизга, 989,7 млн долларгача кўпайди. Телекоммуникация ускуналари етказиб бериш 87,5 фоизга ошиб, 1,01 млрд долларга етди.
Шу билан бирга, махсус тармоқлар учун мўлжалланган машиналар импорти 11 фоизга камайиб, 1,38 млрд долларни, бошқа транспорт ускуналари эса — 16,5 фоизга камайиб, 398,3 млн долларни ташкил этди. Шу жумладан, самолётлар етказиб бериш 202 млн долларни ташкил этиб, 41,5 фоизга қисқарди.
Йирик тоифалар орасида озиқ-овқат ва тирик ҳайвонлар етказиб бериш энг юқори суръатлар билан ўсишда давом этди.
Январь−июль ойларида уларнинг импорти 41,9 фоизга ошиб, 2,32 млрд доллардан 3,29 млрд долларгача етди. Озиқ-овқат маҳсулотларининг умумий импортдаги улуши 9,2 фоиздан 11,1 фоизгача кўтарилди.
Ғалла ва ундан тайёрланган маҳсулотлар импорти 60,7 фоизга ошиб, 864,9 млн долларга, гўшт ва гўшт маҳсулотлари — 36,7 фоизга, 574 млн долларга, шакар, шакардан тайёрланган маҳсулотлар ва асал — 51,2 фоизга, 434 млн долларгача кўпайди.
Сабзавот ва мевалар етказиб бериш 31,9 фоизга ошиб, 352,8 млн долларга, сут маҳсулотлари ва тухум — 32,9 фоизга, 244,3 млн долларга, ҳайвонлар учун ем — 42,6 фоизга, 217,5 млн долларгача ошди.
Кимёвий маҳсулотлар импорти 15,6 фоизга ошиб, 3,59 млрд долларга етди. Шу билан бирга, тиббиёт ва фармацевтика маҳсулотлари етказиб бериш бироз — 0,8 фоизга камайиб, 1,11 млрд долларни ташкил этди, органик кимёвий моддалар импорти эса 43 фоизга ошиб, 295,2 млн долларга етди.
Минерал ёқилғи, суртиш мойлари ва шунга ўхшаш материаллар импорти 10,7 фоизга ошиб, 2,51 млрд долларни ташкил этди.
Хусусан, нефть ва нефть маҳсулотлари импорти 1,34 млрд долларни (+15,1%), табиий ва сунъий газ — 1,01 млрд долларни (+8,2%) ташкил этди. Суюлтирилган газ (пропан) импорти 3,6 бараварга ошиб, 105,4 млн долларга етди.
Бензин импорти пул ифодасида 60,8 фоизга ошиб, 426 млн долларга етди. Дизель ёқилғиси етказиб бериш деярли ўзгармади — 1,1 фоизга ошиб, 163,3 млн долларни ташкил этди.
Электр энергияси импорти 17,9 фоизга камайиб, 55,8 млн долларга тушди. Шу билан бирга, унинг экспорти 30,3 фоизга ошиб, 134 млн долларни ташкил этди.
Етти ой давомида хизматлар импорти 13,3 фоизга ошиб, 3,62 млрд долларни ташкил этди. Хизматлар импортининг 43,6 фоизи ёки 1,58 млрд доллари саёҳатларга (туризм), 27,4 фоизи ёки 989,6 млн доллари транспортга тўғри келди.
Хитой энг йирик импорт манбаи бўлиб қолмоқда — 9,56 млрд доллар ёки жами ҳажмнинг 32,3 фоизи. Россиядан 5,3 млрд долларлик, Қозоғистондан эса 2,4 млрд долларлик товар ва хизматлар импорт қилинди. Умуман олганда, Ўзбекистон 160 дан ортиқ мамлакатдан товар ва хизматлар импорт қилди.

