Ўзбекистон ва унинг Европадаги ҳамкорларини энг кучли боғлайдиган нарса нима? Бу ва бошқа саволлар “Газета”нинг хорижий элчилар учун блиц-репортажида.
Мустақиллик куни муносабати билан Газета дипломатларни анъанавий табриклаш форматидан воз кечишга ва Ўзбекистоннинг ўзи билан муносабатларни - унинг тарихий асослари, ҳозирги алоқалари ва келажагини муҳокама қилишга таклиф қилди. Блицнинг икки қисмининг биринчисида Европа Иттифоқи, Буюк Британия, Германия ва Франсия элчилари ўз фикрлари билан ўртоқлашадилар.

О'збекистон ва унинг Европалик ҳамкорлари о'ртасидаги энг кучли бог'лиқлик нима? Бу ва бошқа саволлар хорижий элчиларга Газета томонидан о'тказилган тезкор со'ровномада берилди.
Марказий Осиёдаги замонавий сиёсий жараёнларни кузатар эканман, о'тган асрнинг иккинчи ярмида Европада содир бо'лган воқеаларни доимо эслайман. Президент Шавкат Мирзиёев минтақавий ҳамкорлик ва интеграцияни фаол равишда қо'ллаб-қувватламоқда, биз буни Европада ҳам, умуман олганда ҳам, алоҳида давлатлар ва Европа Иттифоқи минтақалари о'ртасида ҳам доимий равишда ко'риб турибмиз. Бу Европа Иттифоқи ва О'збекистонни, Европа Иттифоқи ва Марказий Осиёни табиий иттифоқчилар ва шерикларга айлантиради, О'збекистон бу ерда асосий рол о'йнайди.
Агар мен О'збекистон ва Буюк Британия о'ртасида параллеллик қилсам, та'лим, билим ва инновацияларнинг о'згарувчан кучига бо'лган умумий ишончимизни та'кидлаган бо'лардим. Иккала мамлакатимиз ҳам бой интеллектуал ан'аналарга, о'рганишга чуқур ҳурматга ва илм-фан, тадқиқот ва кашфиётларга интилишга узоқ йиллик садоқатга эга.
О'збекистон тарихи Буюк Ипак ё'ли бо'йлаб билим, савдо ва маданий алмашинув маркази сифатидаги роли билан узвий бог'лиқ. Бу минтақада пайдо бо'лган г'оялар, кашфиётлар ва алоқалар нафақат Марказий Осиёни, балки бутун дунёни шакллантирди. Буюк Британияда та'лим, фан ва инновациялар мамлакат тараққиётида ҳам ҳал қилувчи рол о'йнади, энг қадимги университетларимиздан тортиб, тадқиқотлар, технологиялар ва глобал та'лимга қо'шган ҳиссамизгача.
Бугунги кунда ушбу умумий мажбурият Буюк Британия ва О'збекистон о'ртасидаги муносабатларнинг энг мустаҳкам пойдеворларидан биридир. Со'нгги йилларда О'збекистон томонидан амалга оширилган кенг ко'ламли та'лим ислоҳоти дастури та'лимга киришни кенгайтириш, унинг сифатини ошириш ва ёшлар учун янги имкониятлар яратишда сезиларли ютуқларга эришди. Шунингдек, у та'лим, ко'никмалар ва инновациялар соҳасида Буюк Британия-О'збекистон ҳамкорлиги учун кенгроқ имкониятлар очди.
Бугунги кунда О'збекистон бо'йлаб 8,9 миллиондан ортиқ мактаб о'қувчилари Самбридге Университй Пресс томонидан нашр этилган дарсликлардан та'лим олишади. Тахминан 20 та Британия-О'збекистон трансмиллий та'лим ҳамкорлиги жаҳон даражасидаги олий та'лимни уйда янада қулайроқ қилишга ёрдам бермоқда. Бу о'қув йилида 104 нафар Эл-Юрт Умиди стипендияси соҳиби, я'ни халқаро талабаларнинг деярли ярми, Буюк Британияга о'қиш, янги ко'никмаларни эгаллаш ва узоқ муддатли муносабатларни о'рнатиш учун саёҳат қилади.
Британия Кенгаши шунингдек, инглиз тилини о'қитиш ва о'қитувчиларни тайёрлашни ривожлантириш учун О'збекистон бо'йлаб ҳамкорлар билан ҳамкорлик қилади. Бу йил Британия Кенгаши О'збекистондаги 30 йиллик фаолиятини нишонламоқда ва бу муҳим босқич бизга мамлакатларимиз ва уни со'нгги уч о'н йилликда қурган ко'плаб одамлар ва муассасалар о'ртасидаги узоқ ва чуқур та'лим ҳамкорлигини эслатади.
Биргаликда, бу са'й-ҳаракатлар ёшларни О'збекистон иқтисодиётини диверсификация қилиш ва о'згартириш учун зарур бо'лган ко'никмалар, билимлар ва халқаро нуқтаи назар билан та'минлашга ёрдам беради. Мен учун одамлар ва инсон капиталига бундай инвестициялар бизнинг ҳамкорлигимиз нималарга эришиши мумкинлигининг энг жозибали намуналаридан биридир. Улар нафақат бугунги кунда мамлакатларимизни бог'лайдиган нарсаларни, балки биз биргаликда қураётган келажакни ҳам акс эттиради.
1989-йил 9-ноябрда Берлин девори қулади. Г'арбий ва Шарқий Германия аҳолиси бир-бирларини қучоқлаб, янги топилган эркинликларини нишонладилар. Бир йил о'тгач, ГДРдаги тинч инқилобнинг муваффақияти туфайли Германиянинг иккала қисми ҳам ягона давлатга бирлашди. Берлин деворининг қулаши рамзий ма'нода Совуқ урушнинг тугашини ва олдинги асрдаги сиёсий ютуқлар даврини белгилаб берди. Ко'плаб халқлар о'з озодликларини қайтариб олдилар.
Ушбу тарихий жараён доирасида О'збекистон ҳам 1991-йил 31-августда о'з мустақиллигини э'лон қилди. Германия Федератив Республикаси О'збекистон ва о'збек халқини ушбу муҳим воқеанинг 35 йиллиги билан чин дилдан табриклайди.
Менимча, Франсия ва О'збекистонни муҳим даврлар - мос равишда Ма'рифат даври ва Жадидизм даври бирлаштиради, бу даврда аёллар ва эркаклар ақл ва илм-фаннинг жамиятда марказий о'рин эгаллашини ҳимоя қилишган.
Бугунги кунда, о'тмишда бо'лгани каби, ҳукуматларимиз о'ртасидаги мулоқотнинг мустаҳкамланиши ва иқтисодиёт, та'лим ва фан соҳаларидаги қо'шма ишлар о'ша даврларга хос бо'лган билимга содиқликни давом эттиради ва жамиятларимиз фаровонлиги учун билимларимизни баҳам ко'ришга бо'лган со'зсиз истакдан далолат беради.
Европа Иттифоқи ва О'збекистон глобал ва минтақавий барқарорлик ва хавфсизликка, шунингдек, иқтисодий алоқаларимизни мустаҳкамлашга умумий манфаатларга эга.
Аммо бундан ҳам муҳими - ва бу мени ҳайратга солади - икки ё'налишда ҳаракатланаётган одамлар оқимининг тобора ортиб бораётгани.
О'збекистондаги сайёҳлик масканларида сиз ҳар доим ко'плаб Европа тилларининг нутқини эшитишингиз мумкин. Биз ҳар куни яқинлашиб бормоқдамиз.
Одамлар.
Буюк Британия ва О'збекистон о'ртасидаги муносабатлар ҳар қачонгидан ҳам ко'проқ одамлар о'ртасидаги алоқалар билан белгиланади: Буюк Британияда таҳсил олаётган талабалар, бир-бирига сармоя киритаётган Британия ва О'збекистон компаниялари, университет ҳамкорлиги, маданий алмашинувлар, туризм ва ҳар куни жамиятларимиз о'ртасида бо'либ о'тадиган минглаб суҳбатлар.
Та'лим бу алоқанинг энг ко'зга ко'ринган ко'ринишларидан биридир. Мамлакатларимиз о'ртасида ко'прик қурадиган ҳар бир талаба, о'қитувчи, тадқиқотчи ва битирувчи кенгроқ ҳамкорликнинг бир қисмига айланади. О'збекистондаги ислоҳотлар ёшлар учун янги имкониятлар очмоқда ва Буюк Британия бу интилишларни та'лим, инглиз тили, ко'никмаларни ривожлантириш ва институционал ҳамкорлик орқали қо'ллаб-қувватлашдан фахрланади.
Ҳукуматлар имкониятлар яратиши мумкин, аммо шерикликка ҳақиқий чуқурлик, илиқлик ва куч баг'ишлайдиган одамлардир. Буюк Британия-О'збекистон муносабатларини бугунги кунда жуда жонли ва келажак учун жуда истиқболли қиладиган нарса фуқароларимиз, муассасаларимиз ва жамоаларимиз о'ртасидаги тобора ортиб бораётган алоқалардир.
Иқтисодий ҳамкорлик тобора муҳим аҳамият касб этмоқда, савдо о'смоқда ва немис компаниялари О'збекистоннинг тез ривожланаётган бозорида, масалан, машинасозлик ва автомобилсозлик саноатида фаол иштирок этмоқда.
О'збекистон аҳолиси нисбатан ёш ва о'сиб бормоқда. Германия ва О'збекистон касб-ҳунар та'лими соҳасида ҳамкорлик қилмоқда ва ко'плаб о'збекистонликлар немис тилини о'рганмоқда. Германия ва О'збекистон о'ртасида тузилган миграция шартномаси о'збекистонликларга Германияда малакали мутахассислар сифатида ишлаш имконини беради. Талабалар алмашинуви ва илмий ҳамкорлик ҳам кенгайиб бормоқда, бу икки мамлакат жамиятларини бир-бирига яқинлаштирмоқда.
Германия О'збекистонни о'зининг улкан миллий ислоҳот дастурини амалга оширишда, минтақавий ҳамкорликни мустаҳкамлаш борасидаги са'й-ҳаракатларида ва тинчликсевар ташқи сиёсатни юритишда қо'ллаб-қувватлайди. Биз умумий манфаатларимиз ва қадриятларимиз о'ртасида ко'плаб умумийликларни ко'рмоқдамиз.
Мен тараққиётга бо'лган ишонч икки мамлакатимизни ҳар қачонгидан ҳам мустаҳкам бог'лаб туришига ишонаман. Барча суҳбатдошларимга етказаётган хабаримни сиз билан баҳам ко'ришга ижозат бергайсиз: "Сиз ҳар доим тараққиёт, эркинлик ва суверенитетга содиқ бо'лган Франсияга ишонишингиз мумкин". Ва мен о'збек ҳамкорларимиз билан биргаликда тиббиётдан тортиб та'лимгача амалга ошираётган лойиҳаларимиз билан фахрланаман.
Июл ойида мен Франсия Миллий жарроҳлик академияси ва О'збекистон Республика онкология ва радиология маркази томонидан ташкил этилган, "Эл-юрт умиди" жамг'армаси томонидан молиялаштириладиган дастур доирасида Франсияда ко'крак бези онкологияси бо'йича о'қишни тугатган беш нафар жарроҳга дипломлар топширдим. О'збекистонда онкология ёрдамини яхшилашга қаратилган ушбу тренинг Франсия-О'збекистон ҳамкорлиги орқали фан ва та'лим соҳасида эришилган ютуқларнинг ко'плаб мисолларидан биридир.
О'збекистон бо'йлаб саёҳат қилиб, мен мамлакатингизнинг ривожланишини қо'ллаб-қувватловчи маданий ва лингвистик меросни сақлашга устувор аҳамият бериб, қандай ривожланаётганини кузатишга муваффақ бо'лдим. Бу сафар сизни шу йил октябр ойида Бухорода бо'либ о'тадиган Франсия маданияти ойлигида ушбу саёҳатга таклиф қилиш менинг навбатим. 2020-йилдан бери Франсия университетларига о'қишга киришни танлаган талабалар сони қарийб 20% га ошди.
До'стлик. Ҳамкорлик. Фаровонлик (До'стлик. Ҳамкорлик. Фаровонлик).
Имконият учун та'лим. Фаровонлик учун шериклик. Узоқ муддатли до'стлик.
Бу учта ибора муносабатларимизнинг ё'налишини ко'риб турган руҳимни акс эттиради: янги имкониятларни очадиган амалий ҳамкорлик, барқарор иқтисодий о'сишга умумий садоқат ва келгуси йилларда фақат мустаҳкамланиб борадиган халқларимиз о'ртасидаги до'стлик.
Тинчлик ва барқарорлик учун яқин ҳамкорлик. Доимий равишда о'сиб бораётган иқтисодий алмашинув. Қайта тикланадиган энергияни ривожлантириш, табиатни муҳофаза қилиш ва иқлим о'згариши.
Ишонч. Муваффақият. Бирдамлик.

