Ўзбекистон ташқи савдо воситачилигини қонунийлаштирмоқчи
Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ташқи савдода воситачилик шартномаларини расмийлаштиришни ва бозорлар орқали норезидентлар билан ҳисоб-китобларни соддалаштиришни таклиф қилди.
Ўзбекистон ташқи савдо воситачилигини қонунийлаштиришни режалаштирмоқда.
Тошкент, Ўзбекистон (UzDaily.uz) —
Ўзбекистон Иқтисодиёт ва молия вазирлиги янги турдаги ташқи савдо шартномасини — воситачилик шартномасини жорий этишни таклиф қилди. Ушбу ҳужжат молиявий операцияларни ва электрон тижорат ва халқаро юк ташишда воситачилар фаолиятини тартибга солишга мўлжалланган. Ўзбекистон Иқтисодиёт ва молия вазирлигининг маълумотларига кўра, тегишли қарор лойиҳаси жамоатчилик муҳокамасига тақдим этилди.
Лойиҳада Ташқи савдо операцияларини назорат қилиш тўғрисидаги низомга ўзгартиришлар киритиш таклиф қилинмоқда. Таклиф қилинаётган ҳужжатга кўра, ташқи савдо воситачилари агентлик, комиссия ёки бошқа воситачилик шартномалари асосида учинчи шахс номидан битимларни ташкил этувчи шахслар сифатида белгиланади.
Ўзбекистон резидентлари бўлган юридик шахслар, шунингдек, якка тартибдаги тадбиркор сифатида рўйхатдан ўтган жисмоний шахслар бундай хизматларни кўрсатишлари мумкин бўлади. Воситачилик операцияларининг бир қисми сифатида улар тўловларни амалга ошириш, маблағларни қабул қилиш ва уларни норезидентларга ёки шартномада кўрсатилган бошқа шахсларга ўтказиш ҳуқуқига эга бўладилар.
Учинчи шахслардан олинган ва кейинчалик агентлик шартномасида кўрсатилган шахсга ўтказиш учун мўлжалланган маблағлар транзит маблағлари сифатида таснифланиши таклиф қилинмоқда. Бундай маблағлар воситачи учун даромад ҳисобланмайди. Бироқ, воситачи шартнома шартларига мувофиқ улардан кўрсатилган хизматлар учун ҳақни ушлаб қолиши мумкин.
Лойиҳада тижорат банкларининг бундай маблағлар билан ўзаро алоқаси тартиби ҳам белгиланган. Транзит маблағларини ўтказиш агентлик шартномаси асосида амалга оширилиши таклиф қилинмоқда. Бундан ташқари, тегишли операциялар воситачи учун импорт ёки экспорт ҳисобланмайди ва солиққа тортилмайди.
Тушунтириш хатида ушбу ўзгаришлар электрон тижорат ва халқаро транспортнинг фаол ривожланиши туфайли юзага келган ҳуқуқий низоларни бартараф этишга қаратилганлиги таъкидланган. Ушбу соҳаларда ташқи савдо операциялари анъанавий ташқи савдо шартномаларини четлаб ўтиб, электрон савдо платформалари, ахборот воситачилари, агентлар, комиссионерлар ва рақамли инфратузилманинг бошқа элементлари орқали тобора кўпроқ амалга оширилмоқда. Амалдаги қоидалар онлайн платформалар орқали экспорт қилиш ва ҳисоб-фактуралардан фойдаланишга имкон беради, аммо воситачилик шартномалари ва улар бўйича операцияларни Божхона қўмитасининг Э-контракт тизимида акс эттириш тартибини белгиламайди.
Лойиҳа ишлаб чиқувчиларининг фикрига кўра, бу бўшлиқ воситачилик шартномалари ва улар бўйича амалга оширилган операциялар ҳақидаги маълумотларнинг Э-контрактга киритилишига тўсқинлик қилади. Бу норезидентларга тўловларни амалга оширишда маъмурий тўсиқларни яратади.
Мисол тариқасида, ҳужжатда электрон савдо платформалари эгалари - О'збекистон резидентлари - товарларни ро'йхатга олиш ва сотиш бо'йича норезидентлар билан воситачилик шартномаларини тузадиган фаолияти келтирилган. Амалдаги қоидалар товарларни сотишдан тушган маблаг'ни норезидентга о'тказишга рухсат бермайди, шу билан бирга воситачининг комиссиясини сақлаб қолади.
Ҳозирда бозор эгалари норезидентларга маблаг' о'тказиш учун хизматлар импорти бо'йича шартнома тузишлари керак.
Бу ҳолда, улар комиссияни фақат то'лиқ сумма норезидентга о'тказилгандан кейингина оладилар. Иқтисодиёт ва молия вазирлигининг фикрича, бу механизм хизматлар импорти ҳажмини сун'ий равишда оширади, аслида эса комиссия то'ловига тенг хизматлар экспорт қилинади. Бундан ташқари, ушбу келишув битимларни солиққа тортиш борасида мураккабликлар туг'дириши мумкин.
Таклиф этилаётган тузатишлар воситачилик шартномаларини ташқи савдо шартномасининг алоҳида тури сифатида тан олишни назарда тутади. Улар шунингдек, электрон битим регистрларидан қо'ллаб-қувватловчи ҳужжатлар сифатида фойдаланишни ва норезидентлар билан ҳисоб-китобларни соддалаштиришни таклиф қилишади.
Қарор лойиҳасини муҳокама қилиш 2026-йил 30-августгача давом этади.