Ўзбекистон Марказий банки валюта хатарлари ва банклар активлари сифати устидан назоратни кучайтиради.
Марказий банк валюта таваккалчилигини бошқариш бўйича янги талабларни жорий этмоқда, айниқса, ҳимояланмаган позицияларга эга банклар учун. Марказий банк раиси Тимур Ишметов шунингдек, банк ҳисоботлари халқаро стандартларга ўтиши билан регулятор захира етарлилигини янада қатъийроқ назорат қилишини маълум қилди.
Ўзбекистон Марказий банки банклар учун захира талаблари ва валюта рискларини бошқаришни кучайтирмоқда, шу билан бирга молиявий ҳисоботларини халқаро стандартларга мослаштирмоқда. Марказий банк раиси Тимур Ишметов бу ҳақда Финансиал Тимес нашрига берган интервюсида маълум қилди.
Ишметовнинг сўзларига кўра, сўнгги йилларда Ўзбекистон иқтисодиёти тобора кўпроқ ташқи зарбаларга дуч келмоқда, бу эса регуляторни ўз ёндашувини ўзгартиришга ундади. Кейинги хавф манбасини башорат қилишга уриниш ўрнига, Марказий банк энди молиявий тизимнинг умумий барқарорлигини оширишга эътибор қаратмоқда.
“Биз энди ноаниқлик янги нормага айланганини тан олишимиз керак бўлган дунёда яшаяпмиз. Бу бизни сиёсатимизни бироз ўзгартиришга мажбур қилади”, деди Ишметов.
Унинг таъкидлашича, ислоҳотлар бошланганидан сўнг, дастлабки бир неча йил ички муаммоларни ҳал қилишга бағишланган эди, аммо кейин СОВИД-19 пандемияси ва янги ташқи инқирозлар келди.
“Илгари биз кўпроқ рискларни бошқаришга — кейинги хавф қаердан келиб чиқиши мумкинлигини ва ундан қандай ҳимояланишни тушунишга ҳаракат қилган бўлсак, энди биз, эҳтимол, барқарорликка кўпроқ эътибор қаратишимиз керак”, деди Марказий банк раҳбари.
Унинг со'зларига ко'ра, янги шароитда ташқи хавфлар доимий равишда пайдо бо'лишини тахмин қилиш керак.
"Кейинги хавф қаердан келиб чиқишини тушунишга уриниш о'рнига, биз хавфлар доимий равишда пайдо бо'лишини тахмин қилишимиз ва иқтисодиётнинг уларга қарши туриш қобилиятига э'тибор қаратишимиз керак", деб та'кидлади Ишметов.
Марказий банк раҳбари инфляция регуляторнинг асосий вазифаларидан бири бо'либ қолишини та'кидлади. Шу билан бирга, глобал нефт ва озиқ-овқат нархлари билан бог'лиқ ташқи зарбаларни фақат пул-кредит сиёсати билан юмшатиб бо'лмайди.
"Бу энди нафақат пул-кредит ёки фискал сиёсат, балки товарларнинг о'злари ҳам мавжудлиги ҳақида: та'минотни қандай та'минлаш, муқобил логистика ё'лларини топиш ёки иложи бо'лса, бу товарларни ички ишлаб чиқариш", деди Тимур Ишметов.
Шу билан бирга, у нархлар барқарорлиги Марказий банкнинг асосий мақсади бо'либ қолишини та'кидлади.
"Агар биз юқорига ко'тарилаётган хавфларнинг ро'ёбга чиқаётганини ко'рсак, биз жавоб беришга тайёр бо'лишимиз керак. Лекин биз ҳар бир глобал ҳаракатга дарҳол муносабат билдиришимиз шарт эмас. Биз эҳтиёткор бо'лишимиз ва ма'лумотларга таянишимиз керак", деб та'кидлади регулятор раҳбари.
Унинг со'зларига ко'ра, агар ташқи зарбалар О'збекистон иқтисодиётига реал та'сир ко'рсата бошласа, Марказий банк ҳозирги қат'ий пул-кредит сиёсатини давом эттиришга тайёр бо'лади.
Банк секторининг барқарорлиги ҳақида гапирар экан, Ишметов капитал ва ликвидлик талаблари аллақачон халқаро стандартларга мослаштирилганини ма'лум қилди.
Кейинги қадам барча банк молиявий ҳисоботларини ИФРС стандартларига о'тказиш бо'лади. Унинг та'кидлашича, бу жараён банк активлари сифатини баҳолаш билан бог'лиқ муаммоларни аниқлаши мумкин.
"Биз активлар сифатига қараб етарли захираларни шакллантиришни қат'ий талаб қиламиз", деди Ишметов.
Марказий банк шунингдек, банкларнинг валюта рискларини назорат қилишни кучайтирмоқда, чунки очиқроқ бозор бир вақтнинг о'зида рискларга мойил бо'либ қолади.
"Биз валюта рискларини бошқариш бо'йича янги қоидаларни жорий қилмоқдамиз, айниқса банклар ҳимояланмаган позицияларга эга бо'лганда ва янги талаблар қо'шганда. Биз доимо мувозанатни сақлашга ҳаракат қилмоқдамиз: агар биз бирор нарсани либераллаштирсак ва бу янги рискларни яратаётганини ко'рсак, биз бир вақтнинг о'зида ушбу рискларни тартибга солишни яхшилаймиз ва кучайтирамиз", деди регулятор раҳбари.
Аввалроқ, худди шу интервюда Ишметов Марказий банк капитал ҳисобини янада либераллаштириш бо'йича ё'л харитасини тайёрлаганини ва молиявий барқарорлик ва валюта курсига хавф туг'дириши сабабли уни босқичма-босқич амалга ошириш ниятида эканлигини э'лон қилган эди.
У шунингдек, О'збекистон сув ва бошқа коммунал хизматлар учун ма'мурий тартибга солинган қолган нархларни либераллаштиришни якунлашни режалаштираётганини айтди. Бундан ташқари, регулятор раҳбари Марказий банкни асосий курс ва валюта курси бо'йича қарор қабул қилишда "то'лиқ мустақил" деб атади ва ҳукумат унга босим о'тказмаётганини та'кидлади.