"Валюта курсини ушлаб турмаслик." Ўзбекистон Марказий банки валюта интервенсияси стратегиясини эълон қилади.
Марказий банк валюта бозори сиёсатининг шаффофлигини ошириш ва интервенсия стратегиясини эълон қилиш ниятида. Тимур Ишметов Марказий банк бирон бир аниқ валюта курсини сақлаб қолишга интилмаслигини ва валюта савдоси йирик олтин харидлари билан боғлиқлигини таъкидлади.
**Ўзбекистон Марказий банки шаффофликни ошириш учун валюта аралашуви стратегиясини тақдим этади**
Ўзбекистон Марказий банки валюта аралашуви стратегиясини ишлаб чиқишнинг якуний босқичида, уни валюта бозори сиёсатининг шаффофлигини ошириш мақсадида нашр этишни режалаштирмоқда. Бу ҳақда 24-август куни Марказий банк раиси Тимур Ишметов томонидан Тошкентда бўлиб ўтган Ипак йўли молия ва технологиялар форумида эълон қилинди, деб хабар беради Газета.
Ишметовнинг сўзларига кўра, регулятор бозорга валюта савдосида иштирок этиш сабабларини батафсилроқ тушунтиришга ҳаракат қилмоқда.
“Мен аллақачон айтганимдек, биз сузувчи валюта курсига ўтдик. Бироқ, биз олтиннинг асосий харидори эканлигимизни ва шунинг учун бозорда катта миқдордаги хорижий валютани сотаётганимизни ҳисобга олсак, Марказий банкнинг валюта бозоридаги иштироки билан боғлиқ кўплаб саволлар туғилади, чунки биз миллий валютадаги ортиқча ликвидликни олиб ташлашимиз керак”, деб тушунтирди Тимур Ишметов.
Марказий банк раиси валюта аралашуви стратегияси тайёргарликнинг якуний босқичида эканлигини эълон қилди.
“Мен аллақачон айтганимдек, биз сузувчи валюта курсига ўтдик. Бироқ, Марказий банкнинг валюта бозоридаги иштироки билан боғлиқ кўплаб саволлар туғилади, чунки биз олтиннинг асосий харидоримиз ва шунинг учун бозорда катта миқдордаги хорижий валютани сотамиз, чунки биз миллий валютадаги ортиқча ликвидликни олиб ташлашимиз керак”, деб тушунтирди Тимур Ишметов.
Марказий банк раиси валюта аралашуви стратегияси тайёргарликнинг якуний босқичида эканлигини эълон қилди.
"Биз стратегиямизни якунламоқдамиз ва уни бозорга ко'рсатиш учун том ма'нода э'лон қиламиз: ҳа, биз интервенция қилмоқдамиз, лекин бирон бир аниқ валюта курсини сақлаб қолиш учун эмас. Бу бизнинг олтин сотиб олиш операцияларимиз билан бог'лиқ", деб та'кидлади у.
Тимур Ишметов шунингдек, Марказий банк о'з фаолияти ва бозор билан алоқаларининг шаффофлигини умуман ошириш ниятида эканлигини та'кидлади.
Унинг эслатишича, июл ойида Халқаро валюта жамг'армаси О'збекистон Марказий банкининг Марказий банк шаффофлиги кодексига мувофиқ баҳолашни якунлаган. Ушбу баҳолаш натижалари ҳам оммага э'лон қилиниши режалаштирилган.
"Биз о'зимиз диагностика о'тказиш учун ушбу техник ёрдамни со'радик: биз қаерда турибмиз ва алоқаларимизни қандай яхшилашимиз мумкин, чунки биз э'лон қилинган ислоҳотларни амалга оширишга то'лиқ содиқмиз ва яширадиган ҳеч нарсамиз ё'қ. Биз шаффофликни оширамиз", деди Марказий банк раҳбари.
Бундан ташқари, Тимур Ишметов Марказий банк капитал ҳисобини янада либераллаштириш режасини э'лон қилишини э'лон қилди.
"Капитал ҳисобини либераллаштириш бо'йича ко'плаб саволлар мавжуд. Биз ушбу ислоҳотларнинг кетма-кетлигини якунлаймиз ва уни э'лон қиламиз. Шу тарзда биз шаффофликка э'тибор қаратамиз ва асосий вазифамизни бажаришда давом этамиз", деди у.
Форумда аввалроқ Марказий банк раиси сўм алмашинув курси мослашувчан ва бозорга йўналтирилган бўлиб қолишини таъкидлаган эди. Унинг таъкидлашича, ХВЖ яқинда Ўзбекистоннинг алмашинув курси режимини сузувчи деб қайта таснифлаган. Регулятор капитал ҳисобини босқичма-босқич либераллаштириш, шу билан бирга институтлар, ҳимоя чоралари ва рискларни бошқаришни кучайтириш ниятида.
Марказий банк иқтисодиётдан қўшимча чиқарилган пулларни олиб чиқишни “стерилизация қилиш” ёки бекор қилиш учун ички валюта бозорига аралашади. Бошқача қилиб айтганда, олтин сотиб олиш учун регулятор сўмни босиб чиқаради, кейин ишлаб чиқарувчилардан қимматбаҳо метални сотиб олади, уни чет элга сотади ва хорижий валютани олади. Валюта ички валюта бозорига юборилади, банклар долларни сўмга сотиб олади ва шу тариқа қўшимча чиқарилган сўмлар олиб қўйилади.
“Ортиқча” ликвидликни олиб ташлаш ҳаддан ташқари инфляция босими ва макроиқтисодий номутаносибликларнинг пайдо бўлишининг олдини олиш учун зарур чора ҳисобланади. Акс ҳолда, пул массаси автоматик равишда сотиб олинган олтин қийматига кўпайиб, инфляциянинг тезлашишига олиб келади.
Марказий банк олтин ва валюта захираларининг “нейтраллиги” тамойилига асосланиб валюта интервенсияларини амалга оширишини таъкидламоқда. Бу тамойил Марказий банк йил давомида сотиб олинган пул олтини доирасида соф валюта савдоси ҳажмини сақлаб туришини англатади; я'ни регулятор чет эл валютасини сотиб олинган олтиндан пастроқ миқдорда сотишга интилади. Бошқача қилиб айтганда, ички валюта бозоридаги операциялар давомида Марказий банк мавжуд олтин ва валюта захираларини то'плаш ёки улардан фойдаланишни амалга оширмайди, балки пул массасининг ҳаддан ташқари о'сишини олдини олиш тамойилига асосланади.
Ко'пгина мамлакатларда олтин ишлаб чиқарувчилар қимматбаҳо метални марказий банк иштирокисиз экспорт қиладилар. Бу регуляторнинг валюта операцияларида иштирок этиш заруратини ё'қ қилади, чунки олтин сотишдан тушган маблаг' мустақил равишда ишлаб чиқариш ёки бошқа мақсадлар учун ишлатилади ёки ички валюта бозорида сотилади.