Ўзбекистон иқтисодиётининг барча асосий тармоқларида бизнес муҳити яхшиланди
Сентябрь ойида Бизнес муҳити индекси бўйича энг сезиларли ўсиш саноатда қайд этилди. Қурилиш ва хизмат кўрсатиш соҳаларида ҳам ижобий динамика кузатилди, қишлоқ хўжалигида эса кўрсаткич ўзгаришсиз қолди.
Ўзбекистон иқтисодиётининг барча асосий секторларида бизнес муҳити яхшиланди
Иқтисодий тадқиқотлар ва ислоҳотлар маркази республика бўйлаб тадбиркорлар ўртасида ўтказилган ҳар ойлик сўровномаларга асосланган Ўзбекистондаги бизнес муҳити таҳлили натижаларини тақдим этди.
Олинган маълумотлар асосида бизнеснинг жорий ҳолатига берилган баҳолар ва яқин уч ойга мўлжалланган кутишларни акс эттирувчи бизнес муҳитининг умумлаштирилган индикатори ҳисоблаб чиқилди.
Ўзбекистонда бизнес муҳити жамланма индексининг динамикаси
Сентябрь ойида бизнес муҳитининг жамланма индекси 64 пунктни ташкил этди, бу ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 7 пунктга юқоридир.
Индекс қийматининг 50 пунктдан юқори бўлиши тадбиркорлик муҳитида оптимистик баҳолар устунлик қилаётганидан далолат беради.
Баҳолаш натижаларига кўра, бизнеснинг жорий ҳолати индекси ўтган йилга нисбатан 8 пунктга ўсиб, 60 пунктни ташкил этди.
Бизнес кутишлари индекси эса 5 пунктга ошиб, 67 пунктга етди.
Ҳар ўнта тадбиркордан тўрттаси (43%) охирги уч ой ичида бизнеснинг ҳолати яхшиланганини қайд этди.
Респондентларнинг деярли ярми (49%) бизнеснинг жорий ҳолатини «яхши» деб баҳолади. Шу билан бирга, ҳар тўртинчи компанияда (25%) охирги уч ой ичида ходимлар сони ошган.
Тадбиркорларнинг деярли учдан икки қисми (63%) яқин уч ой ичида ўз маҳсулотларига бўлган талабнинг ўсишини кутмоқда.
Тармоқлар кесимида бизнес муҳити индексининг динамикаси
Ўтган йилга нисбатан бизнес муҳити индекси саноат, қурилиш ва хизмат кўрсатиш соҳаларида ўсди, қишлоқ хўжалигида эса деярли ўзгаришсиз қолди.
Саноатда бизнес муҳитининг жамланма индекси сезиларли даражада ўсиб (+16 пункт), 59 пунктни ташкил этди. Ўсиш яқин уч ой ичида бизнесни ривожлантириш кутишлари индексининг 15 пунктга ошиб, 58 пунктга етгани, шунингдек, бизнеснинг жорий ҳолати индексининг 18 пунктга ўсиб, 61 пунктни ташкил этгани билан изоҳланади.
Ўтган йилга нисбатан саноатда яқин уч ой ичида бизнес ҳолати яхшиланишини кутаётган тадбиркорлар улуши 71% га (+11 ф.п.), маҳсулотга бўлган талабнинг ўсишини кутаётганлар улуши эса 61% га (+7 ф.п.) етди.
Хизмат кўрсатиш соҳасида бизнес муҳитининг жамланма индекси сезиларли даражада яхшиланиб (+7 пункт), 64 пунктни ташкил этди. Ўсиш бизнеснинг жорий ҳолатига берилган баҳоларнинг яхшиланиши (+8 пункт), шунингдек, яқин уч ойдаги ривожланиш истиқболлари бўйича кутишларнинг ортиши (+7 пункт) билан изоҳланади.
Хизмат кўрсатиш соҳаси корхоналарининг ярмидан кўпи (51%) бизнеснинг жорий ҳолатини «яхши» деб баҳолади (+5 ф.п.). Ушбу соҳа вакилларининг 70 фоизи яқин уч ой учун ижобий кутишларни билдирди (+1 ф.п.). Бундан ташқари, охирги уч ой ичида бизнес ҳолати яхшиланганини қайд этган компаниялар улуши 42% га етиб, 5 фоиз пунктга ўсди.
Қишлоқ хўжалигида бизнес муҳитининг жамланма индекси ўзгаришсиз қолиб, 65 пунктни ташкил этди. Аграр соҳада бизнеснинг жорий ҳолатига берилган баҳолар 3 пунктга ошиб, 59 пунктга етди. Тадбиркорларнинг келгуси давр учун кутишлари, 3 пунктга пасайганига қарамай, нисбатан юқори даражада сақланиб қолди ва 72 пунктни ташкил этди.
Охирги уч ой ичида тадбиркорларнинг 43 фоизи (2025 йилда — 42%) бизнес ҳолати яхшиланганини қайд этди. Бизнеснинг жорий ҳолатини «яхши» деб баҳолаганлар улуши 46% ни ташкил этиб, ўтган йилги кўрсаткичдан (45%) бироз ошди.
Қурилишда бизнес муҳитининг жамланма индекси ўтган йилга нисбатан сезиларли даражада ўсиб (+7 пункт), 70 пунктни ташкил этди. Тармоқда келгуси давр учун кутишлар индекси 17 пунктга ошиб, 78 пунктга етди. Бизнеснинг жорий ҳолатига берилган баҳолар эса, аксинча, 2 пунктга пасайиб, 62 пунктни ташкил этди.
Охирги уч ой ичида қурилиш компанияларининг 48 фоизи (ўтган йили — 44%) бизнес ҳолати яхшиланганини қайд этди. Шу билан бирга, корхоналарнинг 54 фоизи бизнеснинг жорий ҳолатини «яхши» деб баҳолади (ўтган йили — 53%).
Яқин уч ой ичида ўз маҳсулотларига бўлган талабнинг ўсишини кутаётган қурилиш компаниялари улуши 73% га етди (ўтган йили — 60%).
Бизнес юритишдаги тўсиқлар камаймоқда
Бизнес юритишда тўсиқларга дуч келмаётган тадбиркорлар улуши 72% га етиб, 5 фоиз пунктга ўсди.
Энг юқори кўрсаткич қурилиш соҳасида (78%) қайд этилди. Кейинги ўринларни хизмат кўрсатиш соҳаси (74%), саноат (66%) ва қишлоқ хўжалиги (63%) эгаллади.
Бизнес юритишдаги асосий тўсиқлар орасида солиққа тортиш билан боғлиқ муаммолар улуши 23% га (+5 ф.п.), банк тизими билан боғлиқ муаммолар улуши эса 15% га (+3 ф.п.) етди. Бошқа молиявий қийинчиликларга дуч келаётган тадбиркорлар улуши 11% гача (+1 ф.п.) ошди. Талабнинг етарли эмаслигини кўрсатган респондентлар улуши эса 4% гача (-3 ф.п.) камайди.
Солиқ соҳасидаги асосий қийинчиликлар солиқ маъмуриятчилиги (17%) ва солиқ ставкалари даражаси (6%) билан боғлиқ.
Тармоқлар кесимида қишлоқ хўжалигида энг кўп солиқ маъмуриятчилиги (13%, +2 ф.п.) ва кредит олишдаги қийинчиликлар (7%, -2 ф.п.) қайд этилди.
Саноатда бошқа молиявий қийинчиликлар улуши 16% ни (+9 ф.п.), солиқ маъмуриятчилиги билан боғлиқ муаммолар улуши эса 13% ни (+5 ф.п.) ташкил этди.
Қурилишда солиқ маъмуриятчилиги билан боғлиқ муаммолар улуши 17% га (+5 ф.п.) етди, бошқа молиявий қийинчиликлар улуши ҳам 17% ни (+8 ф.п.) ташкил этди.
Хизмат кўрсатиш соҳасида тадбиркорларнинг 21 фоизи (+5 ф.п.) солиқ маъмуриятчилиги билан боғлиқ муаммоларни, 6 фоизи (-2 ф.п.) эса ер олишдаги қийинчиликларни кўрсатди.