Ўзбекистон импортдаги узилишлар хавфи туфайли бензин ва дизель ёқилғиси етказиб беришнинг янги манбаларини изламоқда
«Ўзбекнефтгаз» Хитойнинг CNPC компанияси билан бензин, дизель ёқилғиси, нефть ва газ конденсати етказиб беришни муҳокама қилмоқда. Компанияда ички бозорни таъминлаш учун импортни диверсификация қилиш зарурлиги маълум қилинди. Аввалроқ Россиядаги НПЗларга қилинган ҳужумлар фонида Ўзбекистонга бензин етказиб бериш кескин камайган эди.
Ўзбекистон импортдаги узилишлар хавфи сабабли бензин ва дизель ёқилғиси етказиб беришнинг янги манбаларини изламоқда
«Ўзбекнефтгаз» Хитой компаниялари билан АИ-92 ва ундан юқори маркали бензин, дизель ёқилғиси етказиб бериш, шунингдек, Бухоро нефтни қайта ишлаш заводида қайта ишлаш учун нефть ва газ конденсати импортини ошириш бўйича музокаралар олиб бормоқда.
Бу ҳақда «Ўзбекнефтгаз» бошқаруви раиси ўринбосари Фарид Мўминов 27 октябрь куни бўлиб ўтган матбуот анжуманида маълум қилди.
Унинг сўзларига кўра, компания амалдаги етказиб бериш каналларига қарамликни камайтириш ва ички бозорни барқарор таъминлашни кафолатлаш учун ёқилғи харид қилишнинг янги йўналишларини ўрганмоқда.
«Бугунги кунда аҳолини нефть маҳсулотлари билан барқарор таъминлаш билан боғлиқ турли хавф-хатарлар мавжуд. Ушбу хавф-хатарларни бартараф этиш ва уларнинг юзага келишининг олдини олиш учун биз импортни диверсификация қилишни кўриб чиқмоқдамиз», — деди Мўминов.
У музокаралар, жумладан, Хитой миллий нефть-газ корпорациясининг (CNPC) шўъба тузилмаси бўлмиш PetroChina билан ҳам олиб борилаётганига аниқлик киритди.
«Биз PetroChina билан музокаралар ўтказдик. Нефть маҳсулотлари — бензин ва дизель ёқилғиси етказиб бериш, шунингдек, Бухоро нефтни қайта ишлаш заводимизда қайта ишлаш учун хом нефть ва конденсат импортини ошириш муҳокама қилинди», — деди компания раиси ўринбосари.
Сўз, аввало, октан сони 92 ва ундан юқори бўлган бензин ҳақида бормоқда. шу тариқа, музокаралар ҳам ички бозор учун тайёр ёқилғи харид қилишни, ҳам бевосита Ўзбекистонда қайта ишлаш учун хом ашё етказиб беришни қамраб олади.
Мўминов келажакдаги етказиб бериш ҳажмлари ички талабга боғлиқ бўлишини таъкидлади. Музокаралар ҳозирча давом этмоқда.
Диверсификация қилиш режалари Россия ёқилғи бозоридаги вазият билан боғлиқлиги ҳақидаги саволга компания вакили бундай қарамликни очиқчасига тасдиқламади ва мамлакатни нефть маҳсулотлари билан таъминлашдаги хавф-хатарларни камайтириш зарурлиги ҳақидаги тушунтириш билан чекланди.
20 октябрь куни «Ўзбекнефтгаз» бошқаруви раиси Абдуғани Сангинов CNPC президенти Чжоу Синьхуай бошчилигидаги делегация билан музокаралар ўтказди.
Томонлар Ўзбекистон ички бозори учун нефть маҳсулотларини узоқ муддатли етказиб беришни ташкил этиш имкониятларини, нефть-газ соҳасидаги ҳамкорликни кенгайтириш ва қўшма лойиҳаларни амалга оширишни жадаллаштиришни муҳокама қилдилар.
«Ўзбекнефтгаз» маълумотларига кўра, CNPC билан ҳамкорликнинг умумий ҳажми 1 миллиард доллардан ошди. Ушбу сумма нафақат нефть маҳсулотлари харидини, балки импорт контрактлари, сервис хизматлари ва қўшма лойиҳаларни ҳам ўз ичига олади.
Учрашувда геология-қидирув, қудуқларни бурғилаш, сейсмик тадқиқотлар, газ қазиб олиш самарадорлигини ошириш, рақамлаштириш ва замонавий ускуналар етказиб бериш масалалари ҳам муҳокама қилинди.
Ушбу йўналишларда «Ўзбекнефтгаз» CNPC таркибига кирувчи Xibu, BGP, CCDC ва CNLC компаниялари билан ҳамкорлик қилмоқда.
Ёзда бензин импорти кескин камайди
Хитой компаниялари билан музокаралар хориждан бензин етказиб беришнинг қисқариши ва Ўзбекистонда унинг нархи ошиши фонида ўтмоқда.
Божхона қўмитаси маълумотлари асосида «Газета» илгари ёзганидек, 2026 йилнинг январь-август ойларида Ўзбекистон 721,5 млн литр бензин импорт қилган — бу ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 41,2 фоизга кўп. Етказиб бериш қиймати янада кўпроқ — 48,6 фоизга, 437,4 млн долларгача ошган.
Бироқ апрель ойидан потоқ ойлик импорт кескин камайди. Агар апрель ойида мамлакатга 141,8 млн литрга яқин бензин кириб келган бўлса, майда — 72 млн, июнь ойида — 50,7 млн, июлда — 18,6 млн, августда эса атиги 11,4 млн литр кириб келган.
Шу тариқа, август ойида импорт ҳажми апрель даражасидан 12 баравардан бери паст бўлиб чиқди. Ўтган йилнинг август ойига нисбатан етказиб бериш 76,8 фоизга камайган.
Бир вақтнинг ўзида импорт қилинадиган ёқилғининг ўртача нархи сезиларли даражада ошди. «Газета» ҳисоб-китобларига кўра, апрель ойида у 1000 литр учун тахминан 576 долларни ташкил этган бўлса, августда деярли 995 долларга етган. Тўрт ой ичида ўсиш тахминан 73 фоизни ташкил этди.
Етказиб беришнинг қисқариши ички бозорда бензиннинг қимматлашиши билан кечди. Миллий статистика қўмитаси маълумотларига кўра, август ойида бензиннинг ўртача нархи бир ойда 1,9 фоизга ва йиллик ҳисобда 20,2 фоизга ошган.
Сентябрь ойида Энергетика вазирлиги импортнинг кескин камайишини Россиядаги нефтни қайта ишлаш заводларининг тўхтаб қолгани билан изоҳлади. «Импортнинг 85−90 фоизи Россия ҳиссасига тўғри келар эди. Россияда нефтни қайта ишлаш заводлари тўхтатилганидан кейин импорт ҳажми ҳақиқатан ҳам кескин камайди», — дейилади вазирлик хабарида.
Ўша пайтда ҳукумат ёқилғи етказиб беришнинг муқобил йўналишларини, жумладан Озарбайжон, Туркманистон ва Беларусни кўриб чиқаётган эди.
Россия, шунингдек, бензин ва бошқа нефть маҳсулотлари экспортига чекловлар киритган эди. Шу билан бирга, Энергетика вазирлиги илгари таъкидлаганидек, тақиқлар ҳукуматлараро келишувлар доирасида Ўзбекистонга етказиб беришга татбиқ этилмаслиги керак.