Ўзбекистон давлат бинолари ва ерларини бошқаришнинг Германия моделини қўлламоқда.
Ўзбекистон давлат бинолари ва ерларини бошқаришда Германия тажрибасини ўзлаштирмоқда.
Ўзбекистон давлат мулкида қолган активларнинг самарадорлигини ошириш учун давлат мулкини бошқаришга Германия ёндашувини ўрганмоқда. Германия кўчмас мулкни бошқариш федерал агентлиги (БИмА) вакиллари Германияда жорий этилган рақамли мулк ёзувлари, марказлаштирилган активларни бошқариш, техник хизмат кўрсатиш, сотиш ва лизинг бўйича Ўзбекистон Давлат активларини бошқариш агентлиги (УзСАМА) мутахассислари билан маълумот алмашишди.
Германия моделига қизиқиш Ўзбекистонда давлат мулкини кенг кўламли ислоҳ қилиш билан боғлиқ. 2030-йилга келиб, мамлакат иқтисодиётдаги нодавлат секторининг улушини 85% гача оширишни ва давлат корхоналари сонини олти баравар камайтиришни режалаштирмоқда. Шунинг учун давлат нафақат активларни хусусийлаштириш, балки давлат мулкида қолган активларни самарали бошқариш муаммосига ҳам дуч келмоқда.
Семинарнинг асосий диққатга сазовор жиҳати Германияда федерал мулкни бошқариш учун масъул бўлган БИмА ташкилотининг тақдимоти бўлди. Германиялик мутахассислар Ўзбекистон томонига бундай активларни бошқаришнинг амалий механизмларини тақдим этдилар.
БИмА савдо бо'лими бошлиг'и Жöрг Мусиал ва Давлат мулки бо'лими бошлиг'и Роберт Эрфен марказлаштирилган активларни бошқариш, рақамли реестрлар, мулкни сақлаш ва талаб қилинмаган ёки самарасиз фойдаланилган активлардан фойдаланиш усулларини муҳокама қилишди.
Давлат активларини баҳолаш, сотиш ва ижарага бериш механизмлари ҳам муҳокама қилинди. Фойдаланилмаётган мулкни иқтисодий айланишга интеграция қилиш, я'ни бо'ш турган давлат активларидан иқтисодий фойда олиш ё'лларини топиш масаласи О'збекистон учун айниқса долзарбдир.
Семинарни очиб берар экан, УзСАМА бош директори Соҳибжон Муродов Германиянинг давлат активларини бошқариш соҳасидаги кенг тажрибасини та'кидлади. Унинг та'кидлашича, БИмА тизими, шунингдек, давлат активларини баҳолаш, сотиш ва ижарага беришнинг шаффоф механизмлари алоҳида қизиқиш уйг'отади.
"Германиянинг бой институционал тажрибасини о'рганиш О'збекистоннинг давлат активларини бошқариш тизимини янада такомиллаштириш ва замонавий, рақамли ва шаффоф бошқарув тизимини ривожлантириш учун жуда муҳимдир", деб та'кидлади у.
Бу тажриба О'збекистон учун ҳам муҳимдир, чунки давлат мулки турли субьектлар о'ртасида тақсимланади. Марказлаштирилган ёндашув уни ҳисобга олиш, сақлаш ва улардан фойдаланиш бо'йича ягона қоидаларни ишлаб чиқиш имконини беради.
Бироқ, бу Германия тизимини то'г'ридан-то'г'ри нусхалашни англатмайди. О'збекистон томони мавжуд воситаларни о'рганиш ва қайсиларини маҳаллий қонунчиликка ва давлат мулкини бошқаришнинг о'зига хос хусусиятларига мослаштириш мумкинлигини аниқлаш ниятида.
Бу соҳадаги о'згаришлар иқтисодиётда давлат иштирокининг камайиши фонида ро'й бермоқда. Агар корхоналар ва активларнинг катта қисми хусусий секторга о'тказилса, давлат бир вақтнинг о'зида о'з мулкида қолган мулкни самаралироқ бошқариши керак бо'лади.
Шунинг учун давлат мулки масаласи ислоҳотларнинг алоҳида соҳасига айланмоқда. Бу давлат субьектлари томонидан фойдаланиши, ижарага берилиши, сотилиши ёки иқтисодий фаолиятга киритилиши мумкин бо'лган бинолар, ерлар ва бошқа активларга тааллуқлидир.
О'з навбатида, Германия томони ҳам ҳамкорликни о'заро фойдали деб билади. Германия Федерал Молия вазирлиги бо'лими бошлиг'и Кристина Клас О'збекистон ҳозирда давлат активларини бошқариш ва хусусийлаштириш тизимларини фаол равишда ислоҳ қилаётганини та'кидлади.
Унинг со'зларига ко'ра, Германия учун нафақат о'з тажрибаси билан о'ртоқлашиш, балки О'збекистонда давлат активларини бошқариш тизими қандай о'згараётганини кузатиш ҳам муҳимдир.
Ушбу семинар О'збекистон ва Германия о'ртасидаги давлат мулкини бошқариш соҳасидаги ҳамкорликнинг давоми бо'либ, у 2009-йилдан бери давом этиб келмоқда.
Шу вақт ичида Германия томонининг эксперт ва техник ко'магида О'збекистон "Давлат мулкини бошқариш то'г'рисида" ва "Давлат мулкини хусусийлаштириш то'г'рисида"ги қонунларни, шунингдек, биринчи Корпоратив бошқарув кодексини ишлаб чиқди.
Ҳозирда немис ҳамкорлари билан ҳамкорликда Корпоратив бошқарув кодексининг янги версияси ишлаб чиқилмоқда. Бундан ташқари, "Аксиядорлик жамиятлари ва аксиядорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш то'г'рисида"ги қонуннинг янги версияси ишлаб чиқилди ва ҳозирда ҳукумат томонидан ко'риб чиқилмоқда.
Шу билан бирга, мутахассисларни тайёрлаш, семинарлар ва делегациялар алмашинуви о'тказилмоқда. Германия халқаро ҳамкорлик жамияти (ГИЗ) иштирокида о'збекистонлик мутахассислар давлат активларини бошқариш ва хусусийлаштириш амалиётини о'рганиш учун Германияга ташриф буюришди.
Ҳозирда хусусийлаштириш ва корпоратив бошқарувдан тортиб, давлатга тегишли ко'чмас мулкни бошқаришгача ҳамкорлик кенгаймоқда.
Томонлар ишни уч босқичда давом эттиришга келишиб олдилар. Биринчидан, УзСАМА мутахассислари учун бир қатор онлайн семинарлар о'тказилади. Кейин немис мутахассислари маҳаллий тизимни о'рганиш ва ҳамкорликнинг энг истиқболли ё'налишларини аниқлаш учун О'збекистонга ташриф буюришади. Шундан со'нг, О'збекистон делегацияси Германияга ташриф буюради ва БИмА ишини бевосита кузатади.
Шундай қилиб, ислоҳотнинг кейинги босқичи шунчаки давлат активларини сотиш эмас, балки уларни ҳисобга олиш, бошқариш ва улардан фойдаланиш учун янада самаралироқ тизим яратишдир. Томонлар кейинги учрашувларда қайси немис воситаларини О'збекистон шароитларига мослаштириш мумкинлигини аниқлайдилар.