Ўзбекистон бензинни камроқ ва қимматроқ импорт қила бошлади. Импорт ва нархлар билан нима содир бўлмоқда

Ўзбекистон бензинни камроқ ва юқорироқ нархда олиб киришни бошлади. Импорт ва нархлар билан нима содир бўлмоқда

Январь−август ойларида Ўзбекистон 721,5 млн литр бензин импорт қилди — бу ўтган йилнинг шу давридагига (511 млн) нисбатан 41,2% га кўп, деб кўрсатади Божхона қўмитасининг «Газета» ўрганган маълумотлари.

Шу билан бирга, етказиб бериш қиймати янада кўпроқ — 48,6% га, 294,3 млн доллардан 437,4 млн долларгача ошди.

Натижада бензин улушига нефть маҳсулотлари импорти умумий қийматининг ($1,04 млрд) қарийб 42% и тўғри келди, бир йил аввал бу кўрсаткич 32,6% ни ташкил этган эди.

Саккиз ойлик ўртача импорт нархи 1000 литр учун қарийб 606 долларни ташкил этди, бу ўтган йилнинг шу давридаги 576 долларга нисбатан 5,3% га кўп демакдир. Аммо бу жамғарилган кўрсаткич сўнгги ойлардаги кескин қимматлашувни юмшатиб кўрсатмоқда.

Апрель ойида ўртача қиймат 1000 литр учун 576 долларни, майда — 632 долларни, июнда — 727 долларни, июлда — 889 долларни, августда эса — қарийб 995 долларни ташкил этди. Шу тариқа, атиги тўрт ой ичида у тахминан 73% га ошди.

Етказиб бериш ҳажми айниқса июль ва август ойларида сезиларли даражада камайди.

2026 йилнинг январь ойида Ўзбекистон қарийб 125,9 млн литр бензин импорт қилган бўлса, февралда — 153,3 млн, мартда — 149 млн ва апрелда — 141,8 млн литр импорт қилди. Кейин ҳажмлар тез суръатларда камая бошлади: май ойида 72 млн литргача, июнда 50,7 млн, июлда 18,6 млн ва августда 11,4 млн литргача тушди.

Таққослаш учун, ўтган йилнинг август ойида импорт 49,3 млн литрни ташкил этган эди. Шу тариқа, йиллик ҳисобда етказиб бериш ҳажми 76,8% га ёки тўрт баробардан кўпроққа камайди.

Пул ифодасида август ойидаги бензин импорти 11,4 млн долларни ташкил этди, бу бир йил олдингига қараганда 61,4% га камдир. Етказиб бериш қиймати ўтган йилги даражага нисбатан ўртача импорт нархининг 66,6% га ошиши ҳисобига жисмоний ҳажмга қараганда сезиларли даражада камроқ пасайди.

Июль−август ойларида Ўзбекистон бор-йўғи қарийб 30 млн литр бензин импорт қилди, ваҳоланки ўтган йилнинг шу даврида бу кўрсаткич 112,9 млн литрни ташкил этган эди — 3,8 баробар пасайиш. Ушбу даврдаги ўртача импорт қиймати эса, аксинча, 1000 литр учун тахминан 575 доллардан 929 долларгача кўтарилди.

Январь−июль ойларида автомобиль бензини ишлаб чиқариш 8,9% га ошиб, ўтган йилнинг шу давридаги 672,1 минг тоннага нисбатан 731,9 минг тоннани ташкил этди. Август ойи учун маълумотлар ҳали эълон қилинмаган.

Июль ойида нефтни қайта ишлаш корхоналари қарийб 117,7 минг тонна бензин ишлаб чиқарди — бу июнь ойидагига нисбатан 5,1% га кўп. Ўтган йилнинг июль ойига нисбатан ўсиш қарийб 27,4% ни ташкил этди.

Таққослаш учун, май ойида ишлаб чиқариш 84,7 минг тоннагача пасайган эди, шундан сўнг июнь ойида 112 минг тоннагача тикланди. Шу тариқа, ўсиш кетма-кет иккинчи ой давом этмоқда.

Ёзда импортнинг қисқариши ички бозорда нархларнинг ошиши билан бир вақтда юз бермоқда.

Миллий статистика қўмитаси маълумотларига кўра, август ойида Ўзбекистонда бензин ўртача бир ойда 1,9% га ва бир йилда 20,2% га қимматлашган.

Август ойида бензин ўртача бир ойда 1,9% га ва бир йилда 20,2% га қимматлашди (аммо ўтган йили ўртача нархда АИ-80 қиймати ҳам ҳисобга олинган эди, шунинг учун ундан ташқари ўсиш янада сезиларли бўлиши мумкин). АИ-92 нархи 1,1% га, АИ-95 — 4,9% га, АИ-98 ва АИ-100 — 6,7% га ошди.

Йиллик динамикани алоҳида бензин маркалари бўйича солиштириш ҳозирча имконсиз, чунки Миллий статистика қўмитаси бундай тақсимотни фақат 2026 йилнинг январь ойидан бошлаб эълон қила бошлади.

Бироқ йил бошидан буён АИ-92 нархи тахминан 10,3% га, АИ-95 — 20,7% га, АИ-98 ва АИ-100 — 24,4% га ошди.

UNG Petro шохобчаларида Ўзбекистонда ишлаб чиқарилган АИ-92 литри 11,7 минг сўм, импорт қилинган АИ-92 эса — 13,5 минг сўм турди. АИ-95 литри 17 минг сўмдан, АИ-100 эса — 24,5 минг сўмдан сотилди. Дизель ёқилғисининг нархи 15 минг сўмни ташкил этди.

Пойтахтдаги бошқа АЁҚШларда АИ-92 литри тахминан 11,2 минг сўмдан 13,8 минг сўмгача турди. АИ-95 нархлари 14,5 минг сўмдан 20,6 минг сўмгача бўлган оралиқда бўлди.

2025 йилнинг сентябрь ойига нисбатан Тошкент ёқилғи қуйиш шохобчаларида бензин сезиларли даражада қимматлашди. Импорт қилинган АИ-92 нархининг қуйи чегараси қарийб 24% га — литри учун 10,5 минг сўмдан 13 минг сўмгача, юқори чегараси эса — 31% га, 13,7 минг сўмдан 18 минг сўмгача ошди. АИ-95 учун ўсиш тахминан 16−34% ни ташкил этди: оралиқ 12,5−15,4 минг сўмдан 14,5−20,6 минг сўмгача сурилди. Дизель тахминан 20−35% га қимматлашди.

Айрим тармоқларда ўсиш янада сезиларли бўлди. Carvon шохобчаларида импорт қилинган АИ-92 бир йил ичида 20,5% га — 11,2 минг сўмдан 13,5 минг сўмгача, АИ-95 — 30,8% га, 13 минг сўмдан 17 минг сўмгача, дизель эса — 20% га, литри учун 12,5 минг сўмдан 15 минг сўмгача қимматлашди.

INTRANS SERVIS шохобчаларида импорт қилинган АИ-92 нархи 41,6% га — 11,3 минг сўмдан 16 минг сўмгача, АИ-95 эса — 44,4% га, 13,5 минг сўмдан 19,5 минг сўмгача кўтарилди. POYTAHT OIL шохобчаларида ўсиш тегишлича 23% ва 29,6% ни ташкил этди.

Қорасувдаги Lukoil АЁҚШида импорт қилинган АИ-92 19,7% га, АИ-95 — 28,6% га, АИ-100 — 34% га қимматлашди.

, Ўзбекистонда 1,2 млн тоннадан ортиқ нефть маҳсулотлари ишлаб чиқарилиши, яна 600−700 минг тоннаси хусусий тадбиркорлар томонидан импорт қилинишини билдирган эди. Унинг сўзларига кўра, ўша пайтдаги мавжуд захиралар яқин икки-уч ойга етарли бўлган.

Август ойи охирида Энергетика вазирлиги ҳам Ўзбекистон бензин, дизель ёқилғиси, авиация керосини ва бошқа нефть маҳсулотларини етказиб бериш манбаларини диверсификация қилишдан манфаатдор эканини маълум қилган эди. Хусусан, Озарбайжон билан нефть ва тайёр ёқилғини узоқ муддатли етказиб бериш, шунингдек, нефть маҳсулотларини биргаликда ишлаб чиқариш масалалари муҳокама қилинмоқда.

Бензин импорт қийматининг ошиши Россияда ёқилғи тақчиллиги кузатилган даврга тўғри келди. У ерда 1 апрелдан бошлаб бензин экспортига, 1 июндан бошлаб эса авиация ёқилғиси экспортига тақиқ амал қилмоқда. Шу билан бирга, чекловлар ҳукуматлараро битимлар доирасидаги етказиб беришларга, жумладан, Ўзбекистонга нисбатан татбиқ этилмаслиги керак.

Россияда ёқилғи тақчиллиги, жумладан, Украина дронларининг нефть инфратузилмасига берган зарбалари билан боғланмоқда. Ушбу фонда мамлакатнинг ўзи хориждан бензин харид қилишни кўпайтирди, шунингдек, Қозоғистон билан 50 минг тонна ёқилғи сотиб олиш бўйича музокаралар олиб борилаётгани хабар қилинган эди.

Россия ёқилғи бозоридаги муаммолар Марказий Осиёга ҳам таъсир кўрсатди. Июль ойида Қирғизистон Энергетика вазирлиги Беларусь, Ўзбекистон, Қозоғистон ва бошқа мамлакатларга барқарор етказиб беришни сақлаб қолишда кўмак сўраб мурожаат қилди. Статистика маълумотларига кўра, Қирғизистон импорт қиладиган бензиннинг қарийб 98,5% и Россиядан келади.

Ўзбекистон учун ҳам Россия йўналиши анъанавий равишда катта аҳамиятга эга. 2023 йил бошида деярли барча импорт бензин Россиядан келган эди. Ҳозирги вақтда РФ улуши қанчани ташкил этаётгани очиқ маълумотларда аниқлаштирилмаган.