Ўзбекистон аҳолиси ўз бюджетининг қарийб 45 фоизини озиқ-овқатга сарфлайди. Кўрсаткич фақат олтита мамлакатда бундан юқори

Ўзбекистон аҳолиси ўз бюджетининг деярли 45 фоизини озиқ-овқатга сарфлайди. Бундан юқорироқ кўрсаткич фақат олтита мамлакатда қайд этилган

Ўзбекистон аҳолиси истеъмол харажатларининг деярли ҳар иккинчи сўмини озиқ-овқат маҳсулотларига сарфлайди. Ушбу кўрсаткич бўйича мамлакат халқаро рейтингнинг аксарият иштирокчиларини ортда қолдириб, 103 та давлат орасида еттинчи ўринни эгаллади.

Visual Capitalist тадқиқотига кўра, АҚШ Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг 2025 йилги статистикасига асосан, Ўзбекистонда озиқ-овқат маҳсулотларига истеъмол харажатларининг 44,8 фоизи тўғри келади.

Озиқ-овқатга фақат олтита мамлакат аҳолиси кўпроқ маблағ сарфлайди. Биринчи ўринда 56,2 фоиз кўрсаткич билан Нигерия турибди. Кейинги ўринларни Мьянма (54,8 %), Лаос (53,9 %), Кения (48,7 %), Туркманистон (46,3 %) ва Танзания (45,8 %) эгаллаган. Қозоғистон ўнгинчи ўринда жойлашган: у ерда озиқ-овқатга харажатларнинг 41,7 фоизи тўғри келади.

Шу билан бирга, миллий статистика маълумотлари озиқ-овқат харажатларининг бундан ҳам юқорироқ улушини кўрсатмоқда. Ўзбекистон Миллий статистика қўмитаси маълумотларига кўра, 2025 йилда уй хўжаликлари истеъмол харажатларининг 56,5 фоизи озиқ-овқатга тўғри келган. Бу Visual Capitalist баҳолашидан 11,7 фоизли пунктга юқори.

Бундай фарқ, биринчи навбатда, ҳисоблаш методологиясидаги тафовутлар билан боғлиқ. USDA фақат уйда истеъмол қилиш учун сотиб олинган маҳсулотларни ҳисобга олади. Кафе ва ресторанлардаги овқатланиш, шунингдек, алкоголь ва тамаки харажатлари халқаро тадқиқотга киритилмаган.

Қиёслаш учун, бир қатор мамлакатларда озиқ-овқат харажатлари истеъмол бюджетининг ўндан бир қисмидан камроқ қисмини эгаллайди. Ирландияда бу кўрсаткич 8,3 фоизни, АҚШда — 6,4 фоизни, Сингапурда эса — 6,3 фоизни ташкил этади.

Фарқ алоҳида минтақалар ичида ҳам сезиларли. Масалан, Африкада Нигерияда озиқ-овқат харажатларининг улуши Жанубий Африкадагидан уч баравар юқори бўлиб, у ерда 17 фоизни ташкил этади. Осиёда Мьянма аҳолиси бюджетнинг Сингапур аҳолисига нисбатан деярли ўн баравар кўп қисмини овқатланишга йўналтиради.

Мамлакатлар ўртасидаги овқатланиш харажатлари улушидаги фарқни кўп жиҳатдан Энгель қонуни тушунтиради: уй хўжалигининг даромадлари қанчалик юқори бўлса, у одатда бюджетнинг шунчалик кам қисмини озиқ-овқатга сарфлайди. Шу билан бирга, мутлақ рақамларда таъминланган оилалар озиқ-овқатга кам даромадли уй хўжаликларига қараганда кўпроқ маблағ сарфлаши мумкин. Шу сабабли, харажатлар фоизи ҳар доим ҳам озиқ-овқат саватининг ҳақиқий қийматини акс эттирмайди.

Шу билан бирга, овқатланиш харажатларининг юқори улуши уй хўжаликларининг молиявий заифлигидан далолат бериши мумкин. Бюджетнинг салмоқли қисми озиқ-овқатга кетаётганда, уларнинг нархи ошиши оилаларнинг бошқа зарур харажатларни тўлаш имкониятларини янада чеклайди.

Олдинроқ Ўзбекистон паспортлар рейтингида уч поғонага пасайиб, 106 та ўрин ичида 82-ўринни эгаллагани ҳақида хабар берилган эди. Мамлакат фуқаролари учун олдиндан виза расмийлаштирмасдан ёки келгандан кейин виза олиш орқали 57 та йўналиш очиқ.