Нью-Йорк суди 11 сентябрь қурбонлари оилаларининг Саудия Арабистонига қарши давом этаётган даъво аризаси бўйича далилларни тингламоқда
Оилаларнинг таъкидлашича, Саудия Арабистони ҳукумати билан алоқаси бўлган шахслар 2001 йилдаги ҳужумларни амалга оширганларга ёрдам берган, мамлакат эса буни инкор этмоқда.
Нью-Йорк суди 11 сентябрь қурбонлари оилаларининг Саудия Арабистонига қарши давом этаётган даъво аризаси бўйича далилларни тингламоқда
Нью-Йоркдаги Апелляция суди 11 сентябрь қурбонлари оилалари вакиллари бўлган адвокатлар ва Саудия Арабистони ҳукуматининг баёнотларини тинглади. Суд Яқин Шарқ мамлакатига қарши узоқ вақтдан бери давом этаётган ушбу иш суд муҳокамаси босқичига ўтиши мумкинми ёки йўқми, деган масалани кўриб чиқмоқда.
2001 йил 11 сентябрда жангарилар АҚШнинг тўртта йўловчи самолётини эгаллаб олиб, уларни Нью-Йоркдаги Бутунжаҳон савдо маркази, Пентагон биноларига ва йўловчиларнинг қаршилигидан кейин Пенсильваниядаги далага қулатгани оқибатида 3000 га яқин киши ҳалок бўлган эди.
Оилаларнинг таъкидлашича, Саудия ҳукумати ходими Омар ал-Баюми икки нафар террорчига билиб туриб ёрдам берган ва Саудия Ислом ишлари вазирлигига алоқадор расмийлар тармоғи билан ҳамкорликда ҳаракат қилган.
2001 йил 11 сентябрда жангарилар АҚШ йўловчи самолётларини эгаллаб олиб, уларни Нью-Йоркдаги иккита осмонўпар бинога қулатгани оқибатида минглаб одамлар ҳалок бўлди
Ҳозирда давлат хизматидан нафақага чиққан Баюми ушбу икки шахснинг террорчи эканлигини билганини ёки 11 сентябрь воқеаларида бирор-бир рол ўйнаганини инкор этган, Саудия Арабистони эса ўзининг ёки расмийларининг 11 сентябрь воқеаларига алоқадорлиги ҳақидаги ҳар қандай даъво мутлақо ёлғон эканлигини билдирган.
Қироллик хорижий суверен давлат сифатида АҚШ судларида жиноий таъқибдан дахлсизлик ҳуқуқига эга эканлигини рўкач қилмоқда.
Даъво аризасини 2002 йилда топширган оилалар ушбу ишнинг давом этишига эришиш учун АҚШ Конгрессини хорижий давлатларнинг суверен дахлсизлиги тўғрисидаги қонунга ўзгартириш киритишга кўндириш мақсадида йиллар давомида лоббичилик қилишди.
2016 йилда Конгресс «Терроризм ҳомийларига қарши адолат тўғрисида»ги қонунни (JASTA) қабул қилди. Ушбу қонун халқаро терроризм ҳаракати оқибатида етказилган жароҳатлар, ўлим ёки зарар учун хорижий давлат ёки расмий шахсга нисбатан фуқаролик даъволарини тақдим этишга рухсат беради.
2025 йил август ойида Манҳэттен округ суди 11 сентябрь қурбонларининг оилалари қонун талабларини қондириш учун етарли далиллар тақдим этгани ҳақида қарор чиқарди ва ишнинг суд муҳокамасига ўтишига рухсат берди.
Чоршанба куни Саудия Арабистони Апелляция судидан ушбу қарорни бекор қилишни сўради.
Адвокат Грегори Рапавининг айтишича, асосий фактик масалалар, жумладан, Баюмининг Саудия давлатидаги бандлиги хусусиятига доир марказий масала ҳали ҳал этилмаган ва мамлакат ўз дахлсизлигини йўқотишидан олдин бу масалаларга ойдинлик киритилиши керак.
11 сентябрь қурбонлари оилаларининг адвокати Гэвин Симпсон Округ суди Баюмининг хатти-ҳаракатлари «шунчаки саховатпеша инсон ёки бегуноҳ иштирокчининг ҳаракатлари эмаслигини» аллақачон аниқлаганини таъкидлади.
«У, аслида, террорчиларга ёрдам беришда Саудия Арабистонининг кўрсатмаларига амал қилган», деди Симпсон ва Саудия Арабистони ушбу далилларни «рад эта олмаганини» қўшимча қилди.
Судьялар кўриб чиқаётган масалалардан бири — ишни янада аниқроқ хулосалар чиқариш учун округ судига қайтариш лозимми-йўқми деган масала бўлди, бу эса жонли гувоҳларнинг кўрсатмаларини тинглашни ҳам ўз ичига олиши мумкин.
Судья Гвидо Калабрези бундай вазиятда Саудия Арабистони қайси гувоҳларни чақириши мумкинлигини сўраганида, Рапави агар масала пировардида Баюмининг ишончлилигига боғлиқ бўлса, уни кўрсатма бериш учун чақириш мумкинми-йўқми, буни «кўриш кераклигини» айтди.
Эшитувни якунлар экан, судья Уильям Нардини «бу мураккаб иш ва биз уни кўриб чиқиш учун вақт оламиз» деди ва ҳайъат қарорни кейинроқ қабул қилишини билдирди.
Суд биноси ташқарисида турмуш ўртоғи Том Бутунжаҳон савдо марказида ҳалок бўлган Терри Страда BBC нашрига берган интервьюсида ушбу эшитувдан умиди катта эканлигини айтди.
«Яқинингизнинг ўлдирилиши учун жавобгарлик ва адолатсиз 25 йил ўтиши — бу жуда узоқ вақт. Умид қиламизки, судьялар [Округ суди] судьяси Дэниелснинг қарорини ўз кучида қолдиради ва суд жараёнига ўтади».