Нима учун тўтиқушлар сони кўпайиб бормоқда?

Нима учун тўтиқушлар сони ортиб бормоқда?

Яшил патли экзотик қуш графликда одатий ҳолга айланиши мумкин

Тўтиқушлар боғларда тез-тез кўзга ташланади, у ерда улар дарахт гуллари билан озиқланади ёки ҳовузлардан сув ичади. Улар 1990-йиллардан бери Лондон ва Англиянинг жанубий-шарқий қисмида яшаб келмоқда.

Бироқ мутахассисларнинг таъкидлашича, ўзига хос баланд овози билан танилган, маҳаллий бўлмаган ушбу экзотик яшил патли қушлар популяцияси сўнгги ўн йил ичида Эссексда ўн баробарга кўпайган.

Британия орнитология трестидан Жон Картер BBC телеканалига шундай деди: "Биз Эссексда популяция ўн баробарга кенгайганини ва улар жуда тез кўпаяётганини пайқадик".

Хўш, нима учун тўтиқушлар сони бунчалик кескин ортиб бормоқда?

Табиат тарихи музейининг ташқи ҳисоботларига кўра, уларнинг қишлоқ жойларида пайдо бўлиши илк бор XIX асрнинг охирларида кузатила бошлаган.

Британия орнитология трести маълумотларига кўра, улар узоқ вақтдан бери қафасда боқиладиган машҳур қушлар бўлиб келган ва ҳозирда уларнинг сони тахминан 15 000 жуфтликни ташкил этади.

Картернинг айтишича, қушлар Лондондан ташқарига тарқала бошлаган.

У шундай деди: "Улар шунчаки умумий тарзда кенгаймоқда, одатда тухумдан чиққан жойларидан жуда узоққа кетмайдилар ва анча колониал ҳаёт тарзига эга.

Шунинг учун улар ўзлари яшаётган жойда кўпайиб, каттароқ гуруҳларни ҳосил қиладилар ва кейин тарқала бошлайдилар.

Бу Лондон бўйлаб секин тарқалишнинг бир қисмидир, улар ҳозирда Кентга яхшигина жойлашиб олишди ва энди Шарққа кириб боришни бошлашди, шунинг учун биз Эссекснинг ғарбий томонида бир нечтасини кўряпмиз".

BBC Essex радиосининг нонушта дастури бошловчиси Соня Уотсон билан суҳбатда Картер қушларнинг Буюк Британиянинг айрим ҳудудларида қандай пайдо бўлиб қолгани ҳақида бир нечта шаҳар афсоналари борлигини айтди.

Бир миш-мишга кўра, улар Ғарбий Лондонда суратга олинган 1951 йилги "Африка қироличаси" (The African Queen) фильми суратга олиш майдончасидан қочиб кетган, бошқа бир миш-мишга кўра эса, мусиқачи Жими Хендрикс пойтахт марказидаги Карнаби кўчасида бир жуфт тўтиқушни қўйиб юборган.

Бироқ, бугунги кунда кузатилаётган колониялар уларни атайлаб қўйиб юбориш натижасида пайдо бўлган бўлиши ҳақиқатга яқинроқ.

Картер қўшимча қилди: "Улар деярли аниқки, шунчаки қочиб кетган ёки уларни уй ҳайвони сифатида боққан одамлар томонидан атайлаб қўйиб юборилган, улар ўн йиллар давомида жуда машҳур уй ҳайвонлари ва қафас қушлари бўлиб келган.

Улар аста-секин ташқарига чиқиб кетишган".

Британия орнитология трести вакилининг айтишича, тўтиқушлар сони барқарор равишда ўсиб ва тарқалиб бормоқда, ҳозирда бу тур Лондон ва Жанубий-Шарқий Англия атрофида мустаҳкам ўрнашиб олган.

Ушбу экзотик қушлар 2024 йилда Кембриждаги Котон О orchard (Котон боғи)да илк бор кўрилганидан кейин ўзлари учун янги бошпана қуришди.

Январь ойида Хартфордширдаги Уэлин яқинидаги фермада ёввойи тўтиқушлар тўдаси Амазонкадаги озиқланиш одатларини эслатувчи тарзда, XIX асрга оид омборхона деворида озиқланаётгани ҳам пайқаб қолинган.

Қушлар бир қатор жойларда, жумладан Питерборо ва ҳатто шимолда — Шотландиягача бўлган ҳудудларда кўрилган.

Ҳозирда Буюк Британияда тахминан 15 000 жуфт тўтиқуш бор деб тахмин қилинмоқда.

Картернинг айтишича, тўтиқушлар Англияда қишнинг юмшоқроқ келиши туфайли омон қолишга қодир ва у шундай қўшимча қилди: "Сиз уларни янада кўпроқ кўра бошлайсиз".

Картер қўшимча қилди: "Ҳозирги юмшоқ қишлар уларнинг қишдан омон чиқишига албатта ёрдам беради".

Эссекс ёввойи табиат трестининг маълум қилишича, тўтиқушлар тақлид қилиш бўйича ҳам жуда моҳирдир.

BBC Springwatch дастури ходими ва қушлар бўйича мутахассис Жек Бэддамснинг айтишича, бу экзотик қушлар совуқ иқлимга яхши мослашади.

Ҳиндистоннинг иссиқ иқлимига ўрганган бу қушлар Буюк Британия қуёшига анча яхши мослашган, деб тушунтирди BBC Springwatch тадқиқотчиси ва қушлар бўйича мутахассис Жек Бэддамс.

Бироқ у қўшимча қилди: "Улар иссиқроқ жойларда яхшироқ ривожланади, Англиянинг шарқи эса Буюк Британиянинг энг иссиқ ва қуруқ қисмидир, шунинг учун иқлим нуқтаи назаридан улар об-ҳаво туфайли ушбу ҳудудларда яхшироқ яшайдилар.

Бу улар учун жуда бегона дунё ва табиий яшаш жойларидан жуда узоқдир".

Унинг айтишича, улар шаҳар ёки шаҳар атрофидаги ҳудудларга энг яхши тарзда мослашадилар, чунки улар озиқланиш учун қушлар учун мўлжалланган емдонларга таянадилар, бу эса уларнинг шарққа томон келишига ёрдам берди.

Бэддамс, шунингдек, улар сунъий ландшафтларни афзал кўришларини айтди.

"Бизнинг табиий ландшафтимиз уларни керакли даражада таъминлай олмайди, чунки улар унга мослашмаган — улар бу ерда эволюциялашмаган".

Шундай бўлса-да, Картер шундай деди: "Биз уларнинг маҳаллий қушларга қандай таъсир қилишини ҳали кўришимиз керак, шунинг учун буни кузатиб борамиз.

Улар [маҳаллий қушларга] катта салбий таъсир кўрсатаётгандек туюлмаяпти, лекин улар кўпайган сари, келажакда бундай бўлиши мумкин".

Бироқ у тўтиқушлар келтириб чиқариши мумкин бўлган оқибатларни назорат қилишаётганини айтди.

"Агар улар мевали боғларга ва тижорат мева етиштирувчиларига кириб боришса, зараркунандага айланиши мумкин.

Ҳозирча улар анча зарарсиз бўлиб туюлмоқда".