Нима учун Нигериянинг бир вақтлар сиёсий гиганти йўқ бўлиб кетиш хавфи остида бўлиши мумкин
Бир вақтлар Африка сиёсатининг гиганти бўлган ХДП январ ойидаги сайловлардан кейин йўқ бўлиб кетиш хавфи остида.
Нигерия сиёсатида бир вақтлар доминант куч бо'лган Халқ Демократик Партияси (ХДП) энди ё'қ бо'либ кетиш хавфи остида. Унинг омон қолиши масаласи шу ҳафта бошланган умумий сайлов кампаниясида турибди. Партия раҳбарияти устидан суд жараёни уни келгуси сайловларда аҳамияциз қилиши мумкин.
Бу 1998-йилда ташкил этилган ХДП учун сезиларли пасайишни англатади. 1999-йилда ҳарбий бошқарув тугаганидан со'нг, унинг президентликка номзоди Олусегун Обасанжо ҳокимиятни қо'лга киритиб, демократияни олиб келганида, партия енгилмасдек туюлди. 2008-йилда унинг раиси ҳатто олтмиш йил давомида бошқарилишини башорат қилган эди. 16 йил давомида ХДП Нигериянинг 36 штатининг аксарияти билан бирга Олусегун Обасанжо, Умару Муса Яр'Адуа ва Гудлак Жонатан орқали президентликни назорат қилди.
Бироқ, 2015-йилги федерал сайловлар катта зарба берди. ХДП президентлик сайловларида Муҳаммаду Буҳари ва янги ташкил этилган Барча Прогрессивлар Конгресси (АПС), мухолифат партиялари коалицияси ва норози собиқ ХДП а'золарига ютқазди. Гудлак Жонатаннинг 2015-йилда Муҳаммаду Буҳарига ён бериши ПДПнинг таназзулининг бошланиши бо'лди.
Сиёсий таҳлилчи Ишоқ Буҳарининг со'зларига ко'ра, федерал ҳокимиятга ко'никиб қолган партиянинг миллий етакчилари мухолифатдаги янги ролларидан ҳайратда қолишган. "Улар ҳокимиятга шунчалик о'рганиб қолган эдики, мухолифатда бо'лиш улар бошиданоқ курашган янги қийинчилик эди", деди у ББСга.
2015-йил жиддий муваффақияцизлик бо'лган бо'лса-да, 2025-йил партия пойдевори учун ҳалокатли бо'лди. Бу йил қочқинлар ва кучли ички низолар то'лқини кузатилди. Айниқса, бир нечта штат губернаторларининг қочқинлиги зарарли воқеа бо'лди. 2025-йил бошида ПДП саккизта штатни эгаллаб олди, аммо декабрга келиб Делта, Аква Ибом, Энугу, Баелса ва Риверсдан бешта губернатор ҳукмрон АПСга о'тди. Улар ПДПнинг ҳаётийлигининг пасайиши ва федерал ҳукумат билан ҳамкорликни яхшилаш истагини о'з сабаблари сифатида келтирдилар. Бу йил бошида ПДП учта штатда сайловларда г'алаба қозонган эди, аммо бу рақам энди нолга тушди, Оё губернаторлиги эса о'тган ойдаёқ ё'қолди.
Ички ҳокимият учун кураш, фраксиячилик, минтақавий ҳокимият алмашинувига қат'ий риоя қилиш ва интизомий чоралар партия ичида кенг ко'ламли умидсизликка олиб келди. ПДП таниқли шахслар ва исте'додларни, жумладан, о'тган йили 2019-йилда ПДП президентлигига номзод бо'лган собиқ вице-президент Атику Абубакарни ё'қотди.
Инқирозни заифлаштирувчи раҳбарият можароси янада кучайтирди. 2025-йил ноябр ойида кузатувчилар томонидан а'золарнинг ко'пчилигини ифодалайди деб ҳисобланган партиянинг бир фракцияси, суд қарорларига қарамай, Оё штатининг Ибадан шаҳрида баҳсли миллий анжуман о'тказди. Ушбу анжуман ҳозирда Президент Бола Тинубу бощилигидаги АПС ҳукуматида хизмат қилаётган таниқли ПДП а'зоси Ньесом Викени чиқариб юборди. Партиянинг асосчиларидан бири бо'лган Вике ПДПни фалаж қилган рақиб фраксияга раҳбарлик қилади. У АПСга со'нгги президентлик сайловларида Риверс штатида г'алаба қозонишда баҳсли тарзда ёрдам берган, бу эса ПДПга хиёнат қилишда айбловларга олиб келган. Бироқ, қонуний равишда, Вике бощилигидаги фракция қонуний партия сифатида тан олинган. Бу э'тироф унинг фраксиясига президентлик ва парламент номзодлари ро'йхатини сайлов комиссиясига тақдим этиш имконини берди, натижада рақиб фракция сайлов бюллетенида ҳеч қандай вакилсиз қолди.
Тартибсизликларга қарамай, ба'зи содиқ садоқатлилар умидвор бо'либ қолишмоқда. Викега қарши фракцияга мансуб сиёсатчи ва фидойи ПДП а'зоси Амину Адаму партия аввалги обро'сини қайтариб олиши мумкинлигига ишонади. У Таиланд ва Аргентинадан мисоллар келтиради, бу ерда партиялар йиллар давомида ҳокимиятдан четда қолганидан кейин тикланди. "Биз буни илгари ҳам ко'рганмиз", деди у ББСга. "Биз шунчаки уйимизни тартибга келтиришимиз ва у ердан қурилишни бошлашимиз керак. Агар биз барча керакли тузатишларни кирицак, 2032-йилга келиб, менимча, ПДП яна асосий кучга айланиши мумкин."
Бошқалар партиянинг доимий маҳаллий тармог'ини та'кидлайдилар, бу офислар, фаоллар, тарафдорлар ва маҳаллий раҳбарларни о'з ичига олади - бу ҳокимиятни ютиш ва сақлаб қолиш учун жуда муҳим элементлар. Бироқ, 2032-йилга келиб, жуда кеч бо'лиши мумкин. Партиянинг ҳозирги тартибсизлиги ва Вике томонидан қо'ллаб-қувватланадиган номзодлар сайлов бюллетенида эканлигини ҳисобга олсак, сайловчилар уларга ишонишлари эҳтимолдан йироқ.
Таҳлилчи Дежи Оларенважу бир вақтлар қудратли бо'лган партиянинг омон қолишининг ягона ё'ли ҳозирда энг катта мухолифат гуруҳи деб ҳисобланган Африка Демократик Конгресси ёки Петер Оби бощилигидаги Нигерия Демократик Конгресси билан иттифоқ тузишдир, деб ҳисоблайди. "Чунки улар ёлг'из о'злари ҳеч қаерга кетмайдилар", деди у.