Нима учун Jaguar Land Rover ўзгаришлар керак деган қарорга келди

Нима учун Jaguar Land Rover ўзгаришлар зарур деб қарор қилди

Jaguar Land Rover компаниясининг 4 000 та иш ўрнини қисқартириш тўғрисидаги қарори автоишлаб чиқарувчи жуда оғир даврни бошдан кечираётган бир пайтга тўғри келди.

Компаниянинг барча асосий бозорларида сотувлар ҳажми камайди, шу билан бирга, у ўтган йили ишлаб чиқаришни тўхтатиб қўйган вайронкор киберҳужум оқибатлари билан курашишга мажбур бўлди.

Шу билан бир вақтда, компания ўзини электрлаштирилган келажакка мослаштириш учун миллиардлаб маблағ сарфлади, бу ерда у тез ривожланаётган Хитой брендлари томонидан шиддатли рақобатга дуч келиши кутилмоқда.

Раҳбарият энди йирик таркибий ўзгаришлар зарур деган хулосага келди.

Хитой — JLR компаниясининг энг катта ташвишларидан биридир. Яқин-яқингача у ғарб автоишлаб чиқарувчилари учун улкан имконият сифатида кўриларди, чунки тез ўсиб бораётган ўрта синф вакилларининг хорижий премиум-классдаги автомобилларга бўлган талаби чексиздек туюларди.

JLR ҳам BMW, Audi ва Mercedes Benz каби бошқа Европа маркалари сингари, айниқса Европа бозори ҳаддан ташқари тўйинган ва ўсишга эришиш қийин бўлган бир пайтда, ушбу талабни қондиришга интиларди.

Ҳозир эса вазият бутунлай бошқача. Сўнгги ўн йилликда Хитойнинг маҳаллий автоишлаб чиқарувчилари ўз ҳукумати томонидан фаол қўллаб-қувватланиб, тез суръатлар билан кенгайди. Ҳукумат Хитойни электромобиллар соҳасида етакчи кучга айлантиришга қатъий қарор қилган эди.

Бу ўта рақобатбардош бозорни юзага келтирди, унда маҳаллий ишлаб чиқарувчилар технология даражасини ва ривожланиш суръатларини тез фурсатда оширишга муваффақ бўлишди.

Хитой иқтисодиётининг секинлашиши билан бир қаторда, бу омил Хитойни Европа брендлари учун анча мураккаб бозорга айлантирди.

JLR компаниясининг Хитойдаги сотувлари 2017 йилдаги энг юқори кўрсаткич — 146 000 та автомобилдан ўтган молиявий йилда атиги 62 400 тагача тушиб кетди. Шу билан бирга, рақобат ва ҳашаматли автомобиллар учун жорий этилган янги солиқ фойда маржасини қисқартирди.

Бунинг оқибатида ушбу минтақадан олинадиган даромад кескин камайди. Бундан нафақат JLR жабр кўрди; масалан, Volkswagen Group ҳам Хитойдаги даромадлари жиддий зарар кўрганига гувоҳ бўлди — бу унинг ўн йилликнинг охиригача 100 000 та иш ўрнини қисқартириш ҳақидаги қарорига асосий сабаб бўлди.

Хитой бозоридаги вазият Европа автоишлаб чиқарувчиларига, жумладан JLR'га ҳам бошқача таъсир кўрсатди. Шафқатсиз рақобатга дуч келган ушбу компаниялар хорижда янада фаолроқ ҳаракат қила бошладилар.

BYD ва Chery каби фирмалар Буюк Британия ва Европадаги улушларини тез суръатлар билан ошириб бормоқда — хусусан, Jaecoo 7 жорий йилнинг биринчи ярмида ушбу мамлакатда энг кўп сотилган учинчи автомобил бўлди.

Таҳлилчиларнинг фикрига кўра, таниқли брендлар автомобилларни арзонроқ нархда таклиф қила оладиган ва уларни бозорга тезроқ олиб чиқа оладиган янги рақиблар билан қадамба-қадам боришга қийналадилар.

АҚШ JLR учун яна бир муҳим бозор ҳисобланади. 2025 йилнинг март ойи охиригача бўлган бир йил ичида компания у ерда 120 000 дан ортиқ автомобил сотган. Кейинги йилга келиб эса бу кўрсаткич 100 000 дан сал пастроққа тушди.

Бунинг бир қисми 2025 йил сентябрида JLR ишлаб чиқаришини фалаж қилиб қўйган ва йил охиригача фаолиятни издан чиқарган киберҳужум билан боғлиқ бўлиши мумкин. Бу ҳужум JLR'га бутун дунё бўйлаб таъсир кўрсатди ва компанияга 1,9 миллиард фунт стерлингга тушди.

Бироқ сотувлар ва фойдага АҚШнинг импорт божлари жорий этиши ва кейинчалик ушбу бож ставкалари атрофидаги ноаниқликлар ҳам зарар етказди. Автомобил соҳаси таҳлилчиси Маттиас Шмидт таъкидлаганидек, компания "ҳар сафар Land Rover кемадан АҚШ тупроғига тушганда тўғридан-тўғри зарба қабул қилиб олмоқда".

Ҳозирда JLR АҚШда Defender бренди остидаги янги автомобилларни ишлаб чиқариш учун Stellantis билан ҳамкорлик қилиш имкониятини кўриб чиқмоқда. Махсус АҚШ бозори учун лойиҳалаштириладиган ушбу моделлар божхона тўловларига тортилмайди.

Шунингдек, JLR ва унинг рақибларига оғирлик қилаётган энергия харажатлари муаммоси ҳам мавжуд. Автоишлаб чиқарувчилар ва уларнинг етказиб берувчилари катта миқдорда энергия истеъмол қиладиган саноат корхоналаридир, Буюк Британиядаги нархлар эса Европадаги энг юқори кўрсаткичлардан биридир.

Бирмингем бизнес мактаби профессори Дэвид Бэйлининг сўзларига кўра, "электр энергияси замонавий саноат ишлаб чиқаришининг асосий омили ҳисобланади".

"Агар Британияда автомобил ишлаб чиқариш уни тайёрлаш учун зарур бўлган энергия сезиларли даражада қимматроқ бўлгани сабабли тизимли равишда қимматга тушса, Британия амалда ўз саноатига рақобатбардошлик солиғини жорий этаётган бўлади".

Бу босимларнинг барчаси JLR янги авлод электромобилларига катта миқдорда сармоя киритаётган бир пайтда юз берди. Қиймати 15 миллиард фунт стерлинглик дастурнинг илк натижалари ўтган ҳафтада биринчи электр Range Rover'нинг расмий тақдимоти билан намойиш этилди.

Бу нисбатан баҳс-мунозараларсиз ўтди — аммо Jaguar брендини тўлиқ электр бренд сифатида қайта тиклаш ҳаракатлари ҳозиргача бутунлай бошқача тус олди. 2024 йил охирида компания баъзилар томонидан ҳаддан ташқари "прогрессив" (woke) деб баҳоланган баҳсли реклама кампанияси билан маданий урушлар марказига тушиб қолди. Биринчи ҳақиқий автомобил 6 октябрда кенг оммага тақдим этилиши керак — ва бу компания учун ҳал қилувчи пайт бўлади.

Нима учун JLR бош ижрочи директори Пи Жей Балажи харажатларни камайтириш ва компанияни янада ихчамроқ қилиш учун чоралар кўриш зарур деб ҳисоблашини тушуниш осон. Бу ишчилар учун ёмон хабар, чунки минглаб иш ўринлари қисқартирилиши кутилмоқда ва мажбурий ишдан бўшатишлар ҳам истисно қилинмаяпти.

Бироқ автоишлаб чиқарувчининг бутловчи қисмлар етказиб берувчилари ҳам босим остида қолмоқда.

"JLR харажатларни тежашга қаттиқ ҳаракат қилмоқда", деди етакчи етказиб берувчилардан бири BBC'га. "Аммо бу етказиб берувчилар ҳам юқори энергия харажатлари ва ишчи кучи учун катта харажатларга дуч келишмоқда... ҳозир жуда катта хавотир ҳукм сурмоқда".