Нима учун Бош вазир ниҳоят пенсияларни уч карра ҳимоя қилиш ваъдасидан воз кечиши мумкин

Бош вазир нима учун ниҳоят пенсияларни уч босқичли ҳимоя қилиш (triple lock) ваъдасидан воз кечиши мумкин

Бош вазирнинг якшанба куни эрталаб BBC телеканалига берган интервьюси узоқ вақтдан бери сиёсий жиҳатдан дахлсиз деб ҳисоблаб келинган сиёсатнинг келажаги борасидаги баҳс-мунозараларни жонлантирди.

Бош вазирнинг янги ижтимоий ғамхўрлик режаси эълон қилинган вақт ҳукумат 16 йилдан кейин давлат пенсиясини уч босқичли ҳимоя қилиш тизимига чек қўйишга тайёрланаётган бўлиши мумкинлиги ҳақидаги тахминларга сабаб бўлди.

Энди Бернҳем Лейбористлар партиясининг навбатдаги умумий сайловолди дастурининг бир қисми сифатида янги миллий ғамхўрлик хизматини молиялаштириш учун қийин танловларни тақдим этишга тайёрланмоқда, бундан мақсад навбатдаги Парламентда ушбу ўзгаришлар учун ваколат олишдир.

Назарий жиҳатдан ушбу Парламент муддати охирида тугайдиган уч босқичли ҳимоя тизими давлат пенсиялари ҳар апрель ойида камида 2,5 фоизга ёки инфляция ёхуд иш ҳақи ўсиши суръатларидан қайси бири юқори бўлса, ўша кўрсаткичга оширилишини англатади.

Шу ой бошида BBC News ғазначилик канцлери Жон Ҳилига навбатдаги Парламентда уч босқичли ҳимоя тизими ўзгариши мумкинми ёки йўқми деган аниқ саволни берди, у эса: «Бош вазир ҳам, мен каби, ижтимоий таъминот харажатларини камайтиришимиз кераклигини айтди», деб жавоб берди.

Бу рад этмаслик жавоби Бош вазирга, жумладан у маъқул кўрадиган баъзи иқтисодчилар томонидан, уч босқичли ҳимоя тизимини бекор қилиш ёки ҳатто келажакда уни олиб ташлаш мумкинлигига шама қилиш — барча қарздор давлатлар учун облигациялар бозоридаги қийин вазиятда Буюк Британия иқтисодий сиёсати учун катта имконият эканлиги ҳақида кўплаб маслаҳатлар берилганини акс эттиради.

Хусусан, Буюк Британияга кетма-кет келган ҳукуматлар узоқ муддатли қийин қарорлардан қочиб келган давлат сифатида қаралади. Бу Бернҳем ва Ҳилининг давлат қарзлари бозоридаги беқарорлик шароитида ҳам ушбу тасаввурни ўзгартиришга бўлган ҳаракати бўлиши мумкинми?

Сиёсий жиҳатдан бу анча мураккаб. «Реформа» партияси етакчилари ушбу сиёсатни Лейбористлар билан асосий фарқловчи чизиқ деб ҳисоблашади.

Вестминстердаги кўпчилик Осборн давридаги бу сиёсат иқтисодий жиҳатдан барқарор эмаслигини хусусий тарзда тан олса-да, ундан воз кечиш сиёсий жиҳатдан имконсиз эканини айтади.

Кўплаб пенсия фаолларининг таъкидлашича, ҳатто оширилганидан кейин ҳам, Буюк Британия давлат пенсияси халқаро стандартлар бўйича сахий эмас, гарчи бошқа мамлакатларда тизимлар ва хусусий таъминот даражаси жуда фарқ қилса-да.

Собиқ вазирларнинг фикрича, пенсия жамғармаларини ижтимоий ғамхўрлик хизматига йўналтириш борасидаги муроса ушбу баҳслар йўналишини ўзгартириши мумкин.

Ушбу ҳимоя тизими йилига 15,5 миллиард фунт стерлингга тушади, бу 2030 йил учун қилинган дастлабки ҳисоб-китоблардан уч баравар кўпдир, бунга асосан нархлар ва иш ҳақининг беқарорлиги сабаб бўлмоқда.

Пенсияларни фақат иш ҳақи ўсишига боғлашга қайтиш узоқ муддатли истиқболда йилига ўнлаб миллиард фунт стерлингни тежаб қолиши мумкин.

Бундай тежамкорлик миллий ғамхўрлик хизматининг бирор-бир шаклини молиялаштиришга реал ёрдам бериши ва беқарор дунёда хавфсизлик ёстиқчаси сифатида маблағ қолишини таъминлаши мумкин.

Бир пайтлар бу сиёсий жиҳатдан тасаввур қилиб бўлмайдиган ҳолат деб ҳисобланган бўлса, эндиликда ҳукумат, ҳеч бўлмаганда келажак учун, буни кўриб чиқаётганга ўхшайди.