Непалда сув тошқинлари мактабга етиб келишидан бир неча дақиқа олдин мактаб директори 900 болани эвакуация қилди
Ражендра Давади мактабига яқинлашиб келаётган сув тошқини ҳақида огоҳлантиришларни олганидан сўнг, ҳаракатга киришди.
Непалдаги мактаб директори мактабни сув босишидан бир неча дақиқа олдин 900 о'қувчини муваффақиятли эвакуация қилди, бу қарор уларнинг ҳаётини сақлаб қолган деб ҳисоблайди. Нувакотдаги Трибҳуван Тришули о'рта мактаби директори Ражендра Давади ББСга маҳаллий вақт билан соат 09:10 да (03:25 ГМТ) камида 794 кишининг ҳаётига зомин бо'лган яқинлашиб келаётган офат ҳақида то'ртта шошилинч телефон қо'нг'ирог'ини олганини айтиб берди.
Давади эвакуация қилиш то'г'рисида тезкор қарор қабул қилди, болаларга баландроқ жойга югуришни буюрди ва аллақачон ё'лда бо'лган мактаб автобусларига орқага қайтишни буюрди. У шундай деди: "Агар биз тезкор қарор қабул қилмасак, агар 10 дақиқадан кейин бо'лганида, барчамиз - шу жумладан о'қувчилар ва мен - бугун сиз билан гаплаша олмаган бо'лар эдик".
Қизларини олиб кетиш учун келган ота-онадан огоҳлантиришларни о'з ичига олган тезкор огоҳлантиришлар Давадига бевосита хавфни баҳолашга ёрдам берди. "Ота-оналар жиддий сабабсиз шошилишмайди, шунинг учун мен болаларни эвакуация қилиш учун бир сония ҳам вақт сарфламаслигим кераклиги тасдиқланди", деб тушунтирди у. "Мен энди кечиктирмасликка қарор қилдим. То'фон келмаса ҳам, бу шунчаки бир кунлик дарслар масаласи эди. Шунча одамнинг ҳаётини сақлаб қолганимиздан фахрланаман."
Чоршанба куни Непалнинг айрим қисмларини вайрон қилган ва камида 2426 кишини бедарак ё'қолган сув тошқини мактаб биносини бутунлай лой ва вайроналар остида ко'миб юборди. Давади сувнинг тезлигини қайд этди, у дарёдан тахминан 100 метр (328 фут) узоқликда жойлашган ётоқхона биносини дарҳол қамраб олди.
Дастлаб ко'плаб о'қувчилар вазиятнинг жиддийлигини тушунишмади. О'н олти ёшли о'қувчи Юниша Аматя до'стлари билан бир неча сония қолганда хавфсиз жойга югуриб борганини тасвирлаб берди. "Мен ва до'стларим атиги 10 сония билан омон қолдик", деди у ББСга. У синфда бо'лганида, о'қитувчилар дастлаб вазиятнинг то'лиқ ко'ламидан бехабар бо'либ, охир-оқибат уларга сув тошқини ҳақида хабар беришганини ва уларни уйга кетишга ундаганини эслади. Бир о'қувчи бу хабарни эшитиб ҳушидан кетди, бошқалари эса хавфни кам баҳолаб, синфдошларини математика дарсида кутишди.
Юниша ва унинг до'стлари мактаб орқасидаги тор қочиш ё'лидан ко'тарилишди. "Мен тез юра олмасдим ва до'стларим менга тепаликка чиқишга ёрдам беришди. О'шанда биз хавфсизроқ ҳудудларда бо'лишга ҳаракат қилдик. Мактабнинг орқа томонидан тор нарвон орқали қочиб қутулдик. Бир зумда бозор ко'з о'нгимда супуриб ташланди", деди у маҳаллий бозор ҳақида гапирар экан. У қо'шимча қилди: "Агар оёқ кийимимда ушлаш бо'лмаганида, мен йиқилиб тушардим ва о'қувчилар ва бошқа одамлар қочиб кетаётганда хавфсизроқ ҳудудга етиб бориш учун бир-бирларини қийнаб юришарди. Бошқа ё'лдан қочишни танлаган одамлар, афтидан, супуриб кетилган".
О'қувчилар ва о'қитувчилар дастлаб бир неча юз метр тепаликка ко'тарилишди ва қо'шни қишлоққа боришди. Ё'ллар узилганлиги сабабли, ко'пчилик қутқарув ишлари етиб боргунча икки кеча қолиб кетишди. Мактабнинг дарёнинг нариги томонида яшовчи директор Давади ва Юниша охир-оқибат о'з қишлоқларига вертолётда олиб кетилди.
Бу орада, ота-оналар фарзандлари билан бог'ланишга умидсизлик билан ҳаракат қилишди. Юнишанинг онаси Сабина Кумари Шрестҳа қизи ва эрига қо'нг'ироқ қилишга бир неча бор уриниб ко'рди, аммо муваффақияциз бо'лди. Унинг эри Юбараж Аматя дарҳол мактаб томон ё'л олди. "Сув тошқини ҳақидаги хабар тарқалгандан ко'п о'тмай, қизимнинг рақамини қидирдим, лекин у билан бог'ланиб бо'лмади, кейин қо'рқиб кетдим", деб эслади у. "Бир неча дақиқадан со'нг қизимнинг мактабига югурдим ва Тришули Базар бутунлай сув остида қолди, кейин қизим энди ё'қ деб о'йладим. Мен жуда даҳшатга тушдим, скутеримни то'хтатдим, сув тошқини бо'лди, лекин қизимсиз қайтишни о'йлай олмадим."
Деярли бир соатлик шошилинч, муваффақияциз қо'нг'ироқлардан со'нг, Юниша ниҳоят жавоб берди. "Ниҳоят, қизим қо'нг'ирог'имни олди ва мен о'зимни то'хтата олмадим, қо'рқиб кетдим... ёнимда бо'лган иккита қариндошим ҳам йиг'лаб, мени қучоқлашди", деди у. Юниша о'ша лаҳзани эслаб, йиг'лаб юборди: "Тепаликнинг чо'ққисига чиққанимдан со'нг, отамдан қо'нг'ироқ бо'лди. У йиг'лаб юборди ва мен о'шанда бир ог'из ҳам гапира олмадим."
Уйга қайтганида, унинг оиласи унинг қайтишини интиқлик билан кутишарди. "Ҳатто кичик қизим ҳам ухлай олмади. Лекин уч кундан кейин (жума) уни ко'риб жуда хурсанд бо'лдим, жуда хурсандман ва енгил тортдим", деди онаси.
Юниша энди келажакдаги та'лими ҳақида қайг'урмоқда. "Энди мен кейинги о'қишим ҳақида қайг'ураман", деди у. "Агар мактабимни о'згартиришим керак бо'лса, эски до'стларимни сог'инаман ва янги до'стлар орттиришда қийинчиликларга дуч келаман. Кейинги о'қишим ҳақида қайг'ураман."
Директор Давади сиреналар ва эвакуация сигналлари каби такомиллаштирилган огоҳлантириш тизимлари аҳолига тезроқ жавоб беришга имкон берганига ишонади. Бироқ, у дарҳол ҳаракат қилиш то'г'рисидаги қарори катта фожианинг олдини олганига ишонади. "Агар мен мактабни муддат тугагандан кейин ёпишга қарор қилсам, ҳеч нарса қолмаслиги мумкин, фақат қо'нг'ироқ соат 9:30 да чалинади."