Мустақил юртдан келган тезак
Таниқли украиналик блогер-провокатор Қозоғистон ва Қирғизистон ўртасида низо келтириб чиқаришга уринди
Мустақил юртдан келган ахлат
Таниқли украиналик блогер-провокатор Василий Гончар қозоқ хони Кенесарининг боши кесилиши мавзусида Қозоғистон ва Қирғизистон ўртасида низо чиқаришга уринди.
У чат-рулеткада қирғизистонлик икки талаба қизни Кенесари хоннинг ҳалокати билан боғлиқ тарихнинг баҳсли лавҳалари ҳақидаги суҳбатга тортди. Қозоғистонда у миллий қаҳрамон, Қирғизистонда эса қирғиз ерларига бостириб кирган босқинчи ҳисобланади, у ўша ерда қўлга олиниб, қатл этилган.
Гончар алдов ва сурбетликка қўл уриб, қирғизлар гўёки хоннинг бош суягини қозоқларга нега қайтармаётганини аниқлаш баҳонасида видеоёзув олди. Унда Остонага ўқишга келган қизлар Қирғизистонда унинг бош суягидан вино ичишларини даъво қилишади. Шундан сўнг у роликни интернетга жойлаштирди, бу эса қозоқлар орасида қирғизларга нисбатан ғазаб тўлқинини келтириб чиқарди.
Қизлар украиналик уларни провокация қилганини тушуниб етгач, ўзларини оқлаб ўтирмадилар ва қозоқ ҳамда қирғиз халқларидан узр сўраб видео ёзишди.
Ўзининг провокациялари билан танилган блогер Василий Гончар Қозоғистон аҳолиси орасидан қурбонлар излаш учун чат-рулеткалардан фойдаланишини очиқ айтган. У турли найранглар ёрдамида уларни адоват қўзғашга ва бошқа ноқонуний хатти-ҳаракатларга ундашга ҳаракат қилаётганини даъво қилмоқда. Блогернинг сўзларига кўра, у Қозоғистон махсус хизматларининг норасмий розилиги билан ҳаракат қилади. Гончар қурбонларнинг ўзлари унинг ёлғонларига ишонганлари ва манипуляцияларга берилганлари учун айбдор деб ҳисоблайди.
Бундан ташқари, Гончарнинг Украина Хавфсизлик хизмати билан ҳамкорлик қилиши ва Украина ҳамда Қозоғистон радикал гуруҳларидан ёрдам олиши маълум. У шунингдек, қозоқлар ва руслар, энди эса қирғизлар ўртасидаги муносабатларни кескинлаштиришга интилмоқда. Гончар экстремистик фаолиятни молиялаштириш учун маблағ йиғиш билан шуғулланади ва Қозоғистондаги обуначиларидан мамлакатнинг нефть инфратузилмасига ҳужум қилиш билан таҳдид қилиб, пул талаб қилади. У қозоғистонликлар Украинага юбораётган инсонпарварлик ёрдамини тақсимлашда ҳам муҳим рол ўйнайди.
Аввалроқ, Кенесари хоннинг нозик мавзусида ғарб тузилмалари томонидан молиялаштириладиган, қозоқ аудиториясига кўрсатувлар узатувчи ва ўзининг миллатчилик материаллари билан танилган «Айран» медиаресурси ҳам хайп қилмоқчи бўлган эди. Бу ресурс Марказий Осиё ва Россия халқлари ўртасида адоват қўзғатишда бир неча бор айбланган. Ҳозирда у ёпилган.
Қирғиз блогосферасида Кенесари хон билан боғлиқ ва низо қўзғатувчиларнинг эски усулларига асосланган янги провокация ахборот-психологик операциялар марказлари (АПОМ) томонидан режалаштирилган ва амалга оширилган бўлиши мумкин деган фикр бор. Бу ушбу можаро яқинда содир бўлган бир қатор провокацияларнинг, жумладан, Қирғизистондан Россияга кетаётгани даъво қилинган ҳарбий техника акс этган ва Қирғизистон Мудофаа вазирлиги томонидан тезкорлик билан рад этилган сохта видеонинг давоми бўлгани билан боғланмоқда.
Шунингдек, Украина ва Украинапараст ОАВда республикада чет элликларга нисбатан миграция қоидаларининг кучайтирилишини Кремлдан Россияда кузда эҳтимолий сафарбарлик бўлиши ҳақидаги «миш-мишлар»га муносабат сифатида талқин қилган материаллар чоп этилди. Россия Президенти Владимир Путин бу миш-мишларни бемаънилик деб атади, бироқ АПОМ, табиийки, бу ҳақда тилга олмади.
Таҳлилчиларнинг таъкидлашича, Гончар ва Кенесари хон билан боғлиқ воқеа ижтимоий тармоқларда фаол муҳокама қилинмоқда. Бу муҳокамадан қирғизларга нисбатан нафрат уйғотиш ва уларнинг фуқароларини Қозоғистондан депортация қилиш, шунингдек, қирғиз талабаларини Қозоғистон олий ўқув юртларидан ҳайдаш талабларини илгари суриш учун фойдаланишга ҳаракат қилинмоқда. Бу икки дўст халқ ўртасидаги муносабатларни кескинлаштиришга қаратилган режалаштирилган кампаниядан далолат бериши мумкин.
Маълумот: Кенесари Қосимов (1802–1847) — қозоқ давлат, сиёсий ва ҳарбий арбоби, саркарда, Қозоқ хонлигининг барча уч жузининг охирги хони (1841 йилдан). Абилайхоннинг набираси, чингизийларнинг тўра авлоди вакили. Замонавий Қозоғистонда қозоқларнинг Россия империясининг мустамлакачилик сиёсатига қарши миллий-озодлик ҳаракати етакчиси сифатида улуғланади. 1847 йилда Кенесари қирғизлар ерига бостириб кирди. Майтўбе (Кеклик-Сенгир) мавзесида Ормон бошчилигидаги қирғиз манаплари билан жанг бўлиб ўтди. Жанг пайтида султонлар Рустам ва Сипатай Кенесарига хиёнат қилиб, қўшиннинг катта қисмини бошлаб кетишди. Хон қўлга олинди, уч ойга яқин асирликда ушлаб турилди, шундан сўнг қатл этилди.