Молиялаштириш танқислиги Жаҳон озиқ-овқат дастурини Ғазога ёрдамни қисқартиришга мажбур қилмоқда

Маблағлаштиришдаги танқислик Жаҳон озиқ-овқат дастурини Ғазога ёрдамни қисқартиришга мажбур қилмоқда

Далал ал-Даҳдуҳнинг айтишича, ушбу қисқартиришлардан олдин ҳам оиласи ЖОДДдан оладиган озиқ-овқат ёрдами етарли бўлмаган

Ғазо секторига озиқ-овқат ёрдами етказиб берувчи асосий ташкилотлардан бири — Жаҳон озиқ-овқат дастури (ЖОДД) маблағ етишмовчилиги сабабли Фаластин ҳудудига "ҳаётни сақлаб қолувчи ёрдамни кескин камайтиришга" мажбур бўлаётганини айтмоқда.

Умуман олганда, БМТ агентлиги томонидан ёрдам оладиган одамлар сони тахминан учдан бирга, яъни 1,6 миллиондан 1,1 миллионга камаяди.

Бу қисқартиришлар қиш яқинлашаётган ва Ғазодаги кўплаб оилалар ҳали ҳам кун кечириш учун озиқ-овқат топишга қийналаётган бир вақтда юз бермоқда.

Бунинг оқибатларидан бири шуки, жамоат ошхоналари томонидан ҳозирда тарқатилаётган иссиқ овқатлар сони кунига 250 000 тадан 150 000 тагача камаяди.

Исроилнинг ҳарбий назорати зонасини белгилайдиган "Сариқ чизиқ"га яқин бўлган бориш қийин бўлган ҳудудлардаги оилалар овқатни ҳар куни эмас, балки кунора олишади.

Ғазонинг 2,1 миллион аҳолисининг деярли барчаси ҳамон уй-жойидан маҳрум бўлиб қолмоқда ва учдан икки қисми омон қолиш учун озиқ-овқат ёрдамига қараб қолган.

Беш фарзанднинг онаси Мерват ал-Сатари қисқартиришларни "офат" деб атамоқда

"Бу бир офат! Бу камайтирилган порциялар билан нима қиламиз? Кичикларни қандай боқамиз?" деди Хон Юниснинг ал-Мавасий ҳудудидаги лагерда яшовчи беш фарзанднинг онаси, ғазолик Мерват ал-Сатари ЖОДД эълонини эшитгач. "Баъзида овқатланиш учун шу овқатларни кутиб ўтирамиз."

"Бу бизга жуда катта таъсир қилади. Кундалик ёрдам аранг кунимизга яраб турган эди, энди эса у икки кунда бир марта берилади," деди ал-Мавасийдан бўлган яна бир уч фарзанднинг онаси Савсан Баҳлул. Унинг қўшимча қилишича, жамоат ошхонасидан бериладиган порциялар — одатда макарон ёки ясмиқ, баъзан картошка ва бақлажон — унинг оиласини боқиш учун шундоқ ҳам жуда камлик қилар эди.

ЖОДДнинг Фаластиндаги директори Шон Ҳьюз қисқартиришлар эҳтиёжлар камайгани ёки ёрдам етказиш имконияти йўқлиги сабабли эмас — "имкониятимиз бор" — балки айнан пул етишмаслиги сабабли амалга оширилаётганини очиқ-очиқ айтди.

Ғазодаги 2,1 миллион аҳолининг деярли барчаси уй-жойидан маҳрум бўлган, уларнинг кўпчилиги ал-Мавасийдаги каби лагерларда яшамоқда

Июль ойидан бери ярим миллионга яқин одам учун нақд пул ўтказмалари аллақачон камайтирилган бўлиб, бу уларнинг маҳаллий бозорларда озиқ-овқат сотиб олиши учун пулини камайтирди. Эндиликда ЖОДДдан ун қоплари ва озиқ-овқат қутиларини оладиган ғазоликлар сони ҳар ойда 1,1 миллиондан 600 000 гача камаяди.

ЖОДД 2026 йилда Фаластиндаги операциялари учун ўтган йиллардагига қараганда икки баравар кам маблағ олди. Агентликнинг билдиришича, яқин ортиқча олти ой давомида "ўта муҳим" операцияларни давом эттириш учун унга шошилинч равишда 450 миллион доллар (338 миллион фунт стерлинг) керак.

Бир йил олдин ҲАМАС ва Исроил ўртасида ўт очишни тўхтатиш бўйича келишувга эришилганига қарамай, Ғазодаги инсонпарварлик аҳволи жуда оғирлигича қолмоқда.

Ҳеч қандай қайта тиклаш ва деярли ҳеч қандай тикланиш бўлгани йўқ, Исроил чегара ўтказиш пунктлари орқали товарлар киришини қатиқ назорат қилмоқда. Озиқ-овқат бозорларида маҳсулот кўп бўлса-да, жуда кам сонли одамлар у ердан харид қилишга қурби этади. Ғазо аҳолисининг 80% дан ортиғи ишсиз, шунинг учун аҳолининг аксарияти ёрдамга қараб қолган.

БМТ томонидан қўллаб-қувватланадиган экспертларнинг фикрича, аҳолининг учдан икки қисми омон қолиш учун озиқ-овқат ёрдамига таянади

Ҳозирда ЖОДДдан озиқ-овқат ёрдами олаётган оилалар BBC га айтишича, қисқартиришлардан олдин ҳам ёрдам етарли бўлмаган ва уларнинг рационида хилма-хиллик жуда кам бўлган.

"Ун ҳам етарли эмас, озиқ-овқат қутилари ҳам етарли эмас," деди Ғазо шаҳридаги вайрон бўлган уйида саккиз кишилик оиласи билан яшаётган Далал ал-Даҳдуҳ. У янги қисқартиришлар "катта таъсир" кўрсатишидан хавотирда.

У ҳозирги ночор ҳақиқатни урушдан олдинги ҳаёт билан солиштиради. "Илгари, Худога шукур, ўз уйимиз ва ажойиб ҳаётимиз бор эди. Бизда янги узилган сабзавотлар, тегишли санитария шароитлари ва ўз ер майдонимиз бор эди," деди у. "Энди эса биз бутунлай ёрдамга, шу жумладан ЖОДД ваучерларига қараб қолганмиз."

Ғазода овқат тайёрлаш учун газ мавжуд эмас, чунки Исроил ҳукумати уни ҲАМАС томонидан ҳарбий мақсадларда ишлатилиши мумкин бўлган "иккиламчи мақсадли" буюм деб ҳисоблайди. Ёғоч қиммат, шунинг учун кўплаб оилалар нон ёпиш ёки овқатни иситиш учун ёқилғи сифатида ишлатишга пластик ва картон излаб фарзандларини кўчага юборишади.

"Бу ҳали ҳам жуда хавотирли инсонпарварлик вазияти, одамлар оғир шароитларда яшамоқда, кўпчилик ҳали ҳам тузук уй-жойсиз, палаткаларда яшамоқда, сув ва санитария ҳамда соғлиқни сақлаш хизматларидан фойдаланиш имконияти ёмон," деди ЖОДД вакили Ҳьюз BBC га. "Озиқ-овқат ёрдамидаги қисқартиришлар оилалар мана уч йилдан бери дуч келаётган ушбу қийинчиликларни янада оғирлаштиради."

Оилалар, жумладан Савсан Баҳлулнинг оиласи ҳам, овқат пишириш учун ёқилғи сифатида пластик ва картон ёқишга мажбур бўлмоқда

Инсонпарварлик ходимларининг айтишича, бир йил олдингига нисбатан Ғазода бироз яхшиланиш кузатилганига қарамай, ўткир озиқ-овқат хавфсизлиги ва очликнинг қайта бошланиши хавфи ҳамон ҳудуд тепасида осилиб турибди.

Июль ойида Озиқ-овқат хавфсизлиги бўйича дунёнинг энг етакчи экспертлари ҳисобланган Интеграциялашган босқичлар классификацияси (IPC) аҳолининг учдан икки қисми — 1,4 миллион киши — "2026 йилнинг июль-декабрь ойларида инқироз ёки ундан ҳам ёмонроқ даражадаги ўткир озиқ-овқат хавфсизлигига дуч келиши кутилаётганини" айтди.

Ҳозирча ЖОДД Ғазонинг нонга бўлган эҳтиёжининг учдан бир қисмини таъминлайдиган новвойхоналарни қўллаб-қувватлашни давом эттириши ва 300 000 га яқин аёллар ва болаларга озуқавий ёрдам кўрсатиши мумкинлигини айтмоқда. У шунингдек, 200 000 га яқин болага фойдали озиқ-овқат маҳсулотларини етказиб беради.

Ишғол қилинган Ғарбий Соҳилда ЖОДД сентябрь ойида ёрдам олувчилар сонини тенг ярмига камайтирганидан кейин ҳам 200 000 га яқин фаластинликка ёрдам кўрсатишни давом эттирмоқда.

Агентликнинг билдиришича, ушбу ҳудудда озиқ-овқат хавфсизлиги асосан Исроил кўчманчиларининг зўравонлиги ортиб бораётгани ва фаластинликларнинг сиқиб чиқарилаётгани сабабли ёмонлашмоқда.