Модератор бошқарув учун курашмоқда
"Қирғизистон давлат суверенитети дунёдаги мураккаб геосиёсий жараёнларни мўътадиллаштириш қобилияти эканлигини намойиш этади."
Модератор бошқарувни мақсад қилмоқда
31-август куни Қирг'изистон Мустақиллик кунини ШҲТ юбилей саммитига мезбонлик қилиш орқали нишонлайди. Ушбу тадбир мамлакатнинг ташкилотга то'ртинчи раислигини якунлайди ва давлат раҳбарларини "ШҲТнинг 25 йиллиги - тинчлик ва фаровонлик маскани" шиори остида бирлаштиради. Қирг'изистон парламентининг собиқ а'зоси Эвгения Строкова учрашувдан нимани кутиш мумкинлиги ва саммит Қирг'изистонга қандай фойда келтириши ҳақида о'з фикрини билдирди.
Строкованинг фикрича, 31-август куни Бишкекда Шанхай ҳамкорлик ташкилотининг (ШҲТ) юбилей саммитини о'тказиш "чуқур о'йланган сиёсий ҳаракат" бо'либ, у бир нечта масалаларни ҳам рамзий, ҳам амалий даражада ҳал қилади.
Унинг фикрича, Қирг'изистон Мустақиллик кунини бундай кенг ко'ламли халқаро форум учун танлаш тасодифий эмас. Бу о'ттиз йилдан ортиқ вақт давомида республика о'зини ёш посцовет давлатидан Евроосиё марказида хавфсизлик ва ривожланиш кун тартибини шакллантиришга қодир бо'лган то'лақонли минтақавий о'йинчига айлантирган "о'зига хос баёнот". Қирғизистон ўзининг асосий миллий байрамида ШҲТга аъзо давлатларнинг давлат раҳбарлари ва юқори мартабали вакилларини қабул қилиш орқали давлат суверенитети ўзининг ташқи сиёсий позициясини мустақил равишда белгилаш ва “мураккаб геосиёсий жараёнларнинг модератори” сифатида ҳаракат қилиш қобилиятини англатишини намойиш этмоқда.
Строкованинг сўзларига кўра, “ШҲТнинг 25 йиллиги – тинчлик ва фаровонлик учун биргаликда” шиори остида ўтаётган саммит ташкилотнинг янги босқичга сифат жиҳатидан ўтишини белгилаш ва “сигнал” беришга мўлжалланган. ШҲТнинг мақомини нафақат хавфсизлик масалалари бўйича мулоқот платформаси сифатида, балки глобал иқтисодий жараёнларга сезиларли таъсир кўрсатишга ва “халқаро молиявий муносабатлар тузилишини аста-секин ўзгартиришга” қодир тўлақонли тузилма сифатида ҳам янада мустаҳкамлаш кутилмоқда.
Шу муносабат билан, ташкилотга аъзо давлатлар ва шерикларнинг кенгайтирилган аъзолигини ҳисобга олган ҳолда қарор қабул қилиш механизмларини такомиллаштириш тобора муҳим аҳамият касб этмоқда. Глобал тартибнинг ўзгариши фонида ШҲТ аъзолари терроризм, экстремизм ва сепаратизмга қарши курашда “ўз кузатувларини синхронлаштиришлари”, шунингдек, ташқи кучларнинг аралашувисиз минтақавий можароларнинг олдини олиш механизмларини муҳокама қилишлари керак бўлади.
Строкова шунингдек, "асосий фикр"ни та'кидлади: бу "Шанхай" ташкилоти бо'лгани учун, "деярли барча муҳим масалаларни ко'риб чиқиш ва саммитда қарорлар қабул қилишда Хитой омили ҳисобга олиниши керак". Шу муносабат билан, унинг фикрича, асосий кутилган нарсалардан бири "Бир камар, бир ё'л" ташаббусини янада ривожлантириш ва турли Евроосиё интеграция лойиҳаларининг яқинлашишидир. Саммит ҳақиқий инфратузилма лойиҳаларини амалга оширишга, транс-Қирг'изистон Шимол-Жануб ё'налишларини о'з ичига олган логистика ё'лакларини ривожлантиришга ва миллий валюталарда ҳисоб-китобларни кенгайтиришга қо'шимча туртки бериши керак. Бу масала аллақачон турли халқаро форумларда бир неча бор ко'тарилган ва Строкова ШҲТ юбилей саммитида ҳам янада ривожлантирилишига умид қилмоқда. Унинг фикрича, саммитнинг якуний ҳужжати у ёки бу шаклда бо'линмас хавфсизлик, о'заро ҳурмат ва ко'п қутбли дунёни шакллантириш тамойилларига содиқликни мустаҳкамлайди.
Қирг'изистон учун ШҲТга раислик қилиш ва якуний саммитга мезбонлик қилиш "тасвирдан анча юқори бо'лган аниқ дивидендлар" келтириши мумкин. Аввало, бу Қирг'изистоннинг халқаро мавқеини оширади ва Бишкекнинг Марказий Осиёдаги муҳим дипломатик платформалардан бири сифатидаги ролини мустаҳкамлайди. Бу, шунингдек, мамлакатнинг музокаралар позициясини мустаҳкамлайди ва унга миллий манфаатларни, жумладан, чегара хавфсизлиги ва сув ресурслари каби нозик масалаларда, асосий қо'шнилар ва шериклар билан бевосита ҳамкорликда фаолроқ илгари суриш имконини беради.
Бундан ташқари, сайловолди даврида бундай кенг ко'ламли халқаро тадбирнинг муваффақиятли о'тказилиши "муҳим ички сиёсий омил"га айланиши мумкин, бу давлат раҳбариятининг самарадорлигини ва мамлакатнинг халқаро тадбирларни ташкил қилиш қобилиятини намойиш этади.
Хавфсизлик соҳасида Строкова "ШҲТга а'зо давлатларнинг разведка хизматлари ва ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари о'ртасида, айниқса минтақанинг жанубий чегаралари бо'йлаб хавфсизлик масалалари бо'йича яқинроқ мувофиқлаштиришни" кутмоқда. ШҲТ Минтақавий Терроризмга қарши Тузилмасининг умумий ахборот ресурсларига киришни кенгайтириш, шунингдек, замонавий мониторинг ва ма'лумотлар алмашиш технологияларидан фойдаланиш ҳам муҳим натижа бо'лиши мумкин.
Иқтисодий соҳада Қирг'изистоннинг раислиги то'г'ридан-то'г'ри инвестицияларни жалб қилиш ва йирик инфратузилма лойиҳаларини амалга ошириш учун қо'шимча туртки бо'лиши мумкин. Бу, биринчи навбатда, Хитой, Россия, Ҳиндистон ва Форс ко'рфази давлатлари билан гидроенергетика, транспорт ва қурилиш каби соҳаларда ҳамкорликни о'з ичига олиши мумкин. Ко'плаб халқаро делегациялар ва ҳурматли меҳмонларни қабул қилиш зарурати Бишкек инфратузилмасини ривожлантиришни раг'батлантиради - ё'ллар, меҳмонхоналар ва транспорт иншоотларини янгилаш. Бу саммитдан кейин ҳам мамлакатда узоқ вақт сақланиб қоладиган та'сир.
Строкова мамлакатнинг туризм салоҳиятини алоҳида та'кидлади. Қирг'изистон учун раислик мамлакатни ШҲТ мамлакатлари миллионлаб аҳолисига очиқ, хавфсиз ва жозибадор саёҳат ё'налиши сифатида намойиш этиш имкониятидир. Халқаро тадбирлар ташриф буюрувчиларга Қирг'изистоннинг табиати, маданияти ва ан'аналари билан танишиш имконини беради ва шу билан мамлакатга сайёҳлик ё'налиши сифатида қо'шимча қизиқиш уйг'отади.
Строкова гуманитар ҳамкорликни бир хил даражада муҳим деб билади. Бу қирг'изистонлик ёшлар учун та'лим имкониятларини кенгайтиришда - биринчи навбатда ШҲТ мамлакатларидаги етакчи университетларда о'қиш учун квоталарни ко'пайтириш, талабалар алмашинувини ривожлантириш ва илмий ҳамкорликни ривожлантириш орқали ифодаланиши мумкин. Дипломларни о'заро тан олиш тартибларини босқичма-босқич соддалаштириш ва маданий алмашинувларни кенгайтириш ҳам истиқболли ҳисобланади.
Шундай қилиб, Строкова Қирг'изистоннинг ШҲТга раислиги нафақат халқаро обро' масаласи, деб ҳисоблайди. Ушбу имкониятлардан то'г'ри фойдаланиш билан бу "жуда амалий натижалар" бериши мумкин: хавфсизликни мустаҳкамлаш, инвестицияларни жалб қилиш, инфратузилмани яхшилаш, ёшлар учун та'лим имкониятларини кенгайтириш ва мамлакатнинг сайёҳлик жозибадорлигини ошириш.
Хулоса қилиб айтганда, Строкова юбилей саммитини Мустақиллик кунида о'тказиш, унинг фикрича, "тасодиф эмас, балки пухта о'йланган сиёсий декларация" эканлигини яна бир бор та'кидлади. Қирг'изистон о'зининг асосий миллий байрамида глобал сиёсатнинг обьекти эмас, балки то'лақонли суб'экт - сиёсий ва иқтисодий шерикларни бирлаштирган меҳмондо'ст пойтахтдир.
Строкова буни яқинлашиб келаётган саммитнинг асосий рамзий ма'носи деб билади: мамлакат мустақиллиги нафақат о'з ё'лини мустақил равишда белгилаш ҳуқуқи, балки хавфсизликни та'минлаш, мулоқот учун жой яратиш ва бутун Евроосиё макроминтақасининг келажагини белгилайдиган жараёнларда фаол иштирокчи бо'лиш қобилиятидир. Ва ниҳоят, "биз кичик мамлакат эканлигимиз ва ҳеч нарса бизга бог'лиқ эмаслиги ҳақидаги чарчаган баҳона"ни унутиш.