"Мен таътилда севиб қолган дайди мушукларни асраб олдим"

**"Байрам романтикаси" Шропшире аёлининг адашган мушукларни асраб олишига олиб келди**

Ив Гаутнинг 2023-йил сентабр ойида Критнинг Сисси шаҳридаги та'тили кутилмаганда о'згариб кетди, у саёҳатининг атиги 24 соатида иккита қора ва оқ мушукча - Ставрос ва Никосни учратди. Та'тилда адашган ҳайвонларни боқиб юрган Шропширелик аёл мушук ака-укалари билан дарҳол ва чуқур алоқани ҳис қилди.

"Бу ақлдан озгандек туюлади, мен шунчаки бу алоқани ҳис қилдим", деб тушунтирди Гаут, Ставроснинг доимий миёвлаши унга "мендан ёрдам со'ралаётгандек" ҳис-туйг'уларни уйг'отганини эслаб. Уларнинг аҳволини англаб, у уларга Буюк Британияда яхшироқ ҳаёт беришга қарор қилди.

Онаси машина томонидан о'лдирилган мушукчалар Гаутга о'з уйидаги уй ҳайвонларини эслатди. Улар уни бутун шаҳар бо'йлаб кузатиб боришди ва у иложи борича уларга овқат берди. Бироқ, уларнинг гавжум ё'лларда тирбандликдан зо'рг'а қочиб қутулганини ко'риш, унинг хавфсизлиги учун қо'рқувни уйг'отди. "Мен бу мушукларни яхши ко'раман ва уларни қутқараман", деди у эрига.

Қайтиб келгач, Гаут дарҳол маҳаллий қутқарув хайрия ташкилотларига мурожаат қилди. Гаутнинг фотосуратлари билан қуролланган ко'нгилли ака-укаларни муваффақиятли топиб, уларни уйга қайтариш жараёнини бошлади. Ветеринария ёрдами, эмлашлар, микрочиплар, васийлик ва ихтисослаштирилган транспорт учун 1500 фунт стерлинг сарфланганидан со'нг, Гаут 2024-йил январ ойида Ставрос ва Никос билан қайта бирлашди.

Шропширдаги янги уйларига о'тиш жуда осон кечди. "Уларнинг иккаласи ҳам жуда яхши мослашди", деди Гаут. "Улар жуда меҳрибон. Улар тинимсиз овқатланадилар, чунки менимча, улар озиқ-овқат осонгина мавжуд бо'лмаган дунёни тушунишади. Улар шунчаки уйга ажойиб қо'шимчалар ва ҳамма уларни яхши ко'ради."

**Европада ко'ча мушукларининг кенг тарқалган муаммоси**

Ко'ча мушукларининг мавжудлиги ко'плаб Европа дам олиш масканларида кенг тарқалган манзара бо'либ, Халқаро мушукларни парвариш қилиш ташкилоти "жуда катта муаммо" деб та'рифлаган назорациз ко'пайиш натижасидир. Масалан, Кипрда икки миллион мушук борлиги тахмин қилинмоқда, бу унинг 1,4 миллион аҳолисидан анча ко'п.

Интернатионал Сат Саре ташкилотининг мушук популяциясини бошқариш бо'йича глобал маслаҳатчиси Гарри Экман ҳайвонларни севувчиларни адашган ҳайвон билан алоқа о'рнатганда аралашишга ундайдиган ҳиссий тортишувни тушунади. У "катта эҳтиёж" ва "бу ҳайвонларга ёрдам бериш учун ко'п иш қилиш кераклигини" тан олади.

Бироқ, Экман мушукнинг манфаатларини устуворлаштириш муҳимлигини та'кидлаб, одамларни "буни о'зингиз учун қиляпсизми ёки мушук учун қиляпсизми?" деб о'йлашга ундайди. У балконда овқатлантирилиши ва силаниши билан қаноатланган мушук ёпиқ муҳитда яхши ривожланмаслиги мумкинлиги ҳақида огоҳлантиради. "Уни таниш муҳитдан олиб чиқиш, айниқса, у уйда яшашга одатланмаган бо'лса, жуда ог'ир бо'лиши мумкин", деб тушунтирди у.

Яхши бошқариладиган маҳаллий мушук колониялари бо'лган ҳудудларда ташриф буюрувчилар қулоқлари кесилган мушукларни ко'ришлари мумкин, бу уларнинг стерилизация қилинганлигини ва белгиланган овқатланиш пунктлари мавжудлигини ко'рсатади. Масалан, Лиссабонда 1300 дан ортиқ ро'йхатдан о'тган ва бошқариладиган мушук колониялари мавжуд бо'либ, маҳаллий аҳоли уларга г'амхо'рлик қилишда фаол иштирок этади.

Экман хавотирланган саёҳатчиларга маҳаллий ташкилотларни қо'ллаб-қувватлаш орқали о'з та'сирини максимал даражада оширишни маслаҳат беради. "Сиз борадиган ҳар бир мамлакатда у ерда яшовчи ва бу мушукларга қо'лларидан келганича ёрдам беришга ҳаракат қилаётган одамлар бо'лади", деди у. "Маҳаллий ташкилотни қидиринг, уларни қо'ллаб-қувватлай оласизми ёки ё'қлигини ко'ринг. Бу сиз ко'рган мушук ва келгуси ойлар ва йиллар давомида юзлаб ва минглаб мушуклар учун катта фарқ қилади."

**Давом этаётган тарг'ибот ва хабардорлик**

Маркетинг ва ПР фирмасига эгалик қилувчи Гаут, Экманнинг маслаҳатига қо'шилиб, ба'зи мушуклар о'зларининг таниш муҳитларида қолишлари яхшироқ эканлигини тан олади. "Меники бахтли ҳикоя, мен одамлар асраб олган ва бу унчалик яхши натижа бермаган қайг'ули ҳикояларни эшитганман ва сиз реалистик бо'лишингиз керак", деди у.

У энди Грецияга ташрифлари давомида мушуклар учун овқатга юзлаб фунт ажратади ва маҳаллий аҳолини ко'проқ иш қилишга фаол равишда ундайди. Яқинда Андросга қилган сафарида у бир аҳолини жуда касал мушукчани ветеринарга олиб боришга ко'ндирди.

Ко'ча мушукларининг аччиқ ҳақиқати Гаутга чуқур та'сир қилишда давом этмоқда. "Бу менинг юрагимни ог'ритди, чунки мен ко'чадаги мушукларга қарайман ва Ставрос ва Никос шундай ҳаёт кечирган деб о'йлайман", деб афсусланди у. "Ҳар сафар борганимда бу мени жуда хафа қилади ва ба'зан о'йлайман: "Бу байрамдек туюлмагани учун қайтиб келмаслигим керакми?"... Лекин кейин сиз муаммога орқа о'гираётгандек ҳис қиласиз ва ҳар бир кичик нарса ёрдам беради. Аслида, Грецияда бу мушукларнинг барчаси учун уйлар етарли эмас, акс ҳолда улар ко'чада бо'лмайди."