Мен 27 ёшдаман ва аллақачон васиятномамни ёзиб бўлдим – бунинг сабаби мана нимада
Кўпгина ёшлар учун васиятнома тузиш зарур бўлиб туюлмаслиги мумкин, аммо буни кейинга қолдирмаслик кераклигининг сабаблари мана унда.
Мен 27 ёшдаман ва аллақачон васиятномамни ёзиб қўйдим — бунинг сабаби қуйидагича
Васиятнома ёзиш, эҳтимол, 27 ёшлиларнинг аксарияти бажариши керак бўлган ишлар рўйхатида юқори ўринларда турмас.
Бироқ Эрин Аткинсон вафот этганидан кейин унинг пуллари ва мол-мулки билан нима содир бўлиши кераклигини аллақачон ҳал қилиб қўйган.
«Бошида бу жуда ғайритабиий туюлди, чунки васиятномани кекса ёшли одамлар билан боғлайсиз», дейди у.
Эрин Лондон университетида психологик тадқиқотлар соҳасида ишлайди ва тўрт йил олдин пойтахтга Бристолдан кўчиб келган. Ҳозирда у уйни ижарага олади ва аниқ маошини ошкор қилишни истамаса-да, ўзини алоҳида бой деб ҳисобламайди. Шунга қарамай, у баъзи мулклари кимга тегиши кераклигини аллақачон танлаб бўлган.
Унинг 7 000 фунт стерлинглик машинаси синглисига қолади. Шериги совға қилган тилла занжир эса яна ўзига қайтарилади. Шунингдек, у пулларининг бир қисмини ўзи учун жуда муҳим бўлган мақсадга хайрия қилишни сўраган.
«Қалбимга яқин бўлган нарсалардан бири — бу эндометриоз хайрия жамғармасидир», дейди у.
«Маълум бир миқдордаги маблағни хайрия қилишни хоҳлашимни ёзиб қўя олишим менга ҳақиқий куч бағишлади».
Бироқ, кўплаб ёшлар учун васиятнома тузиш жуда муҳим бўлиб туюлмаслиги мумкин, айниқса улар қолдирадиган ҳеч вақоси йўқ деб ўйлашса.
2025 йилги Миллий васиятномалар ҳисоботи (National Wills Report) шуни кўрсатдики, 18 дан 24 ёшгача бўлган ёшларнинг фақат бешдан бир қисмида васиятнома мавжуд. Бу кўрсаткич 22 дан 34 ёшгача бўлганлар орасида 33% гача кўтарилади, 55 ёшдан ошганлар орасида эса 56% ни ташкил қилади.
Одамларга онлайн тарзда васиятнома яратиш имконини берувчи Morby иловаси асосчиси София Маслиннинг айтишича, васиятнома тузишдан олдин кўп нарсага эгалик қилиш керак деган ишонч у дуч келадиган энг катта янглишишлардан биридир.
«Одамлар етарлича мулкка эга эмасмиз деб ҳисоблашади. Лекин аслида, агар сизда қандайдир жамғармалар, инвестициялар, пенсиялар, ижтимоий тармоқлардаги аккаунтлар бўлса, уй ҳайвонларингиз бўлса, ҳатто дафн маросими бўйича истакларингиз бўлса ҳам — буларнинг барчаси ҳақида ўйлаб кўриш керак», дейди у.
Эрин учун васиятнома тузиш ғояси биринчи марта дугонаси уй сотиб олганида пайдо бўлган.
Кейин у ТикТок'да Маслиннинг васиятномалар ҳақидаги муҳокамаларини кўра бошлаган. Маслин васиятнома қолдирмасдан ёш вафот этган амакиваччасининг тарихи ва бу унинг оиласи учун қанчалик қийин бўлгани ҳақида ўртоқлашган эди.
Бу воқеани кўриш Эринни ўзи ҳам васиятнома тузиш ҳақида жиддийроқ ўйлашга мажбур қилди, шу билан бирга, ўз бувисининг васиятномаси оилага кўрсатган таъсири ҳам бунда роль ўйнади.
«Бувим вафот этдилар ва уларнинг васиятномаси бор эди. Оиламиз анча катта бўлгани учун бу жуда мураккаб жараён эди. Васиятноманинг жуда аниқ кўрсатмалар билан ёзилганини кўриш менга оиланинг зиммасидан катта босимни олиб ташлаш мумкинлигини кўрсатди», дейди у.
Бу жараён, шунингдек, Эринга ўзи ўйлаганидан кўра кўпроқ молиявий активларга, жумладан, премиум облигацияларга эга эканлигини англаб етишга ёрдам берди.
Crombie Wilkinson адвокатлик фирмасидан Элеонор Ходгсоннинг айтишича, ҳатто кўп активларингиз бўлмаса ҳам, васиятнома тузишнинг амалий сабаблари бўлиши мумкин.
«Бу нафақат сизнинг активларингизга ёрдам беради, чунки барибир кимдир сизнинг банк ҳисобларингиз ва қарзларингиз билан шуғулланиши керак ва бу [васиятнома] турли тўсиқлардан ўтмасдан туриб, бу иш билан қонуний шуғуллана оладиган шахсни тайинлаш имконини беради», дейди у.
Ходгсоннинг қўшимча қилишича, васиятнома йўқлигининг қийинчиликларини вақти келмагунча тушуниш қийин бўлиши мумкин.
Маслиннинг айтишича, ёшлар васиятнома тузишни кейинроқ, ҳаётнинг кейинги босқичларида керак бўладиган нарса деб ҳисоблаб, уни кечиктиришга мойил бўлишади.
«Ҳақиқат шундаки, кутилмаган ҳодисалар ҳаётнинг ҳар бир босқичида содир бўлади», дейди у.
Эрин учун унинг васиятномасидаги баъзи нарсалар молиявий жиҳатдан кўра, ҳиссий жиҳатдан қимматлироқдир.
Унинг васиятномасига, шунингдек, оиласи билишини истаган баъзи майда тафсилотлар ҳам киритилган — дафн маросимида ўқилишини истаган шеъридан тортиб, тортиқ қилинишини хоҳлаган ичимликкача.
Бу тафсилотлар ҳақида ўйлаш унга ваҳимали туюлмади.
«Мен учун васиятнома ёзиш ёмон нарсани кутиш эмас эди. Бу масъулиятни ўз зиммамга олиш ва мен учун қадрли бўлган одамларнинг ҳаётини осонлаштириш ҳақида эди», дейди у.
Васиятнома ёзиш қўрқинчли ва қиммат бўлиб туюлиши мумкин. Аммо уни бепул ёки арзонроқ нархда расмийлаштириш йўллари мавжуд.
Масалан, ҳар ноябрь ойида,
Адвокат топганингиздан сўнг, ўйлаб кўришингиз керак бўлган бир нечта нарсалар бор:
Меросхўрларингизни танланг:
Пулларингиз ва мол-мулкингизни кимга қолдиришни хоҳлаётганингизни ҳал қилинг — бу оилангиз, дўстларингиз ёки хайрия ташкилоти бўлиши мумкин. Агар 18 ёшга тўлмаган фарзандларингиз бўлса, улар учун васийларни ҳам тайинлашингиз мумкин.
Васиятнома ижрочисини танланг:
Бу сизнинг истакларингиз бажарилишини таъминлайдиган шахсдир. Бу ишончли оила аъзоси ёки адвокат бўлиши мумкин, лекин улар ҳақ олиши ёки олмаслигини текшириб кўринг.
Уй ҳайвонлари ҳақида ўйланг:
Вафотингиздан кейин уларга ким ғамхўрлик қилишини хоҳлашингизни кўрсатишингиз мумкин.
Дафн маросими бўйича истакларни қолдиринг:
Сиз ўз хоҳиш-истакларингизни, масалан, дафн этилишни ёки куйдирилишни (кремация) хоҳлайсизми, шунингдек, мусиқа, шеърхонлик ёки гуллар каби тафсилотларни киритишингиз мумкин.
Васиятномангизни хавфсиз жойда сақланг ва сиз ишонган киши унинг қаердалигини билишига ишонч ҳосил қилинг. Агар васиятномангиз топилмаса, бу кечикишларга олиб келиши ва истакларингиз бажарилмай қолишини англатиши мумкин.