“Машаққатлар узра”. Ҳарри Кейн йўли, академиялардаги бугунги ҳолат ҳақида

“Машаққатлар узра”. Ҳарри Кейн йўли, академиялардаги бугунги ҳолат ҳақида

1999-йил кузида Девид Бекҳемни ҳам етиштириб чиқарган “Риджуей Роверс” ёшлар футбол клуби навбатдаги йиллик саралаш машғулотларини ўтказаётган эди. Машғулотларга “Тоттенҳем”нинг узоқ йиллик мухлиси, клубнинг собиқ скаути ва футболга чин дилдан ошно Дейв Брикнелл бощилик қиларди.

“Лоугтондаги регби клубига олти ёшли бир бола келди. Биз у ерда дарвозага зарба бериш машқларидан иборат кичик машғулот ўтказаётган эдик. Дарвозабон бўлишни ким хоҳлайди, деб сўрадим, деб эслайди Брикнелл, — “Бир бола қўлини кўтариб: “Мен дарвозада тураман”, деди. Унга қўлқоп бердик. У эса бир нечта ажойиб сейвларни амалга оширди. “Хайрият, дарвозабон топилди”, деб ўйладим. Ахир дарвозабон топиш, айниқса, олти ёшли болалар орасида жуда қийин. Одатда, улар дарвозада беш сонияча туришади-ю, кейин гол уришни истаб қолишади.

Кейин менга унинг аслида дарвозабон эмас, майдон ўйинчиси эканини айтишди. Уни майдонда синаб кўрдим. Болакай кетма-кет голлар ура бошлади. Ҳали жуда ёш бўлишига қарамай, ниҳоятда иқтидорли эди. Зарбаси кучли, тўпни назорат қилиши аъло даражада. Аммо энг муҳими, у ўз кучига беҳад ишонарди. Кўп гол урарди. Бироқ тўп дарвоза устуни ёнидан ўтиб кеца ҳам, асло тушкунликка тушмасди. Шунчаки, навбатдаги голни уриш имкониятини излаб, яна ҳаракат қилишда давом этарди”.

“Риджуей Роверс” сафида саккиз ёшли Ҳарри Кейннинг сермаҳсул ўйинига қойил қолган “Арсенал” уни ўз академиясига таклиф қилади. Бироқ икки йил ўтгач, академия мураббийлари унинг ёшидаги бошқа болалар кўпроқ истиқболга эга, деган хулосага келишади. “Уотфорд” ҳам Ҳаррини синовдан ўтказади, аммо у ердан ҳам рад жавобини олади.

Ўн бир ёшида Кейннинг олдида сўнгги имконият қолган эди: ўзининг жонажон “Тоттенҳем” клуби ҳамда Чингфорд Фоундатион мактабининг футбол жамоаси. Ҳарри бу имкониятни қўлдан бой бермасликка қатъий аҳд қилади.

“Ҳарри ўн бир ёшидаёқ ажойиб техникага, тўпни қабул қилиш маҳоратига ва ўйинни чуқур тушуниш қобилиятига эга эди. У доимо қаерга ҳаракатланиши кераклигини яхши биларди, дейди Кейнга жисмоний тарбия фанидан дарс берган Марк Лидон.

Ҳарри крикетни ҳам жуда яхши ўйнарди. 7-синфдан 10-синфгача тўпни ўйинга киритувчи вазифасини бажарган, зарба беришда эса одатда тўртинчи ёки бешинчи ўринда турарди. Аммо унинг энг севимли машғулоти футбол бўлган. У ҳеч қачон ўзини эркатой юлдуздек тутмас, ҳар бир ишга бор кучини сарфларди. Айрим ўқувчилар ўзларини бошқалардан устун деб ҳисоблашади. Ҳарри эса мутлақо бундай эмасди”.

“Тоттенҳем” ёшлар жамоасининг собиқ мураббийи Алекс Инглторп шундай ҳикоя қилади:

“Мен “Тоттенҳем”га 18 ёшгача бўлганлар жамоасини бошқариш учун келганимда, Ҳарри ўн уч ёшда эди. Шу билан бирга, 14 ёшгача бўлганлар жамоаси билан ҳам ишлаш вазифаси менга юклатилганди. Шу сабабли ҳар чоршанба оқшомида барчамиз бир жойга йиғилардик. Қани энди, биз унинг келажакда буюк юлдуз бўлишини ўшандаёқ пайқаганмиз, деб айта олсам. Аммо бу ёлғон бўлиб қолади. Эҳтимол, у ҳатто энг яхши уч нафар футболчи қаторига ҳам кирмаган. Техникаси ажойиб эди: тўп узата олар, уни қабул қилар ва дарвозага зарба бера оларди. Бироқ унинг энг ёқимли жиҳати — у билан ишлаш ниҳоятда осон эди”.

Инглторп 2009 йил июл ойида, 16 ёшли Ҳарри Кейн “Тоттенҳем” билан академия стипендияси тўғрисидаги шартномани имзолаганини эслайди. Инглторп ҳамкасблари Жон Макдермотт, Крис Ремзи, Лес Фердинанд ва Тим Шервуд билан бирга ҳали камол топиши керак бўлган ёш иқтидорни ривожлантиришга киришади.

“Ҳарри академия стипендиясини олганидан кейин кўп ўтмай, ҳужумларни самарали якунлаш унинг кучли жиҳати экани аён бўлди. У боши билан яхши ўйнамас, чап оёғидан ҳам унчалик ишончли фойдалана олмасди. Аммо ўзининг энг яхши мураббийи ўзи эди. Ҳали кўп нарсани ўрганиши лозим бўлган ўша ўн уч ёшли бола кейинги беш йил давомида мустақил равишда жуда кўп кўникмаларни ўзлаштирди. У нималар етишмаётганини, қайси камчиликлари муваффақиятга эришишига тўсқинлик қилиши мумкинлигини жуда яхши англарди. Уларни бартараф этишга қаттиқ бел боғлаган эди.

Ҳарри ўзини ўзи баҳолай олар, ўйинини мустақил таҳлил қиларди. Бизнингдек катталар каби ўтириб, ўйинни таҳлил қилишга ҳожат ҳам йўқ эди. У муваффақиятга қандай эришиш кераклигини ўз хаёлида ўзи англаб оларди.

У билан футболчи сифатида ишлаш жуда ёқимли эди. Чунки у машғулотдан кейин ҳам қолиб, қўшимча шуғулланишни истарди: “Яна қилайлик, яна бир неча марта дарвозага зарба берайлик!” Менинг вазифам жуда оддий эди: тўпни буталар орасидан топиб олиб, машқни қайта бошлаш.

Биздан талаб қилингани — унга такомиллаштириши керак бўлган жиҳатлар устида ишлаш имкониятини яратиб бериш эди, холос. Бош билан ўйнаш, чап оёқдан фойдаланиш каби кўникмаларни ривожлантириш. Янада яхши бўлишга бўлган ана шу иштиёқ, шубҳасиз, унинг энг катта фазилатидир”, деб эслайди Инглторп.

Ёшлар жамоасининг собиқ мураббийи ва “Тоттенҳем”нинг собиқ бош мураббийи Тим Шервуд:

“Ҳарри худди ҳар бир куни ҳаётининг сўнгги кунидек машқ қиларди. У билан суҳбатлашганингизда, ҳар бир сўзингизни нақадар диққат билан тинглашини сезасиз. У маълумотни худди ўзига сингдириб олади ва доимо ниманидир ўрганишга интилади. Бирор нарсани тушунмаса, савол берарди. У билан ишлаш ҳар қандай мураббийнинг орзуси эди: бир марта тушунтиришнинг ўзи кифоя, ҳаммасини эслаб қолар, кейин эса олган билимларини майдонда қўллашга ҳаракат қиларди”.

2011 йил январида 17 ёшли Кейн Англиянинг учинчи дивизиони — Лига 1 да иштирок этаётган “Лейтон Ориент” клубига ижара асосида юборилади.

“Рочдейл”га қарши сафардаги учрашувда Гарри 73-дақиқада Скотт Макглишнинг ўрнига майдонга тушади. Макглиш 36 ёшли тажрибали футболчи бўлиб, Англия лигаларидаги 572 учрашувда 216 та гол урган, гол уриш учун зарур бўлган маҳорат ва меҳнатни ҳаётининг мазмунига айлантирган футболчи эди.

“Ҳарри бу ерга келиб, ўзини катта ола бошлайдиган, гўё бошқалардан устун одамдек тутадиган Премер-лиганинг айрим футболчиларига асло ўхшамасди, дейди Макглиш, — у мен “ҳақиқий эркаклар футболи” деб атайдиган муҳитда тажриба орттиришни истарди. Албатта, У18 ва У21 жамоаларда қолиб ўйнаши мумкин эди. Аммо у ўрганишни хоҳлади. Илк кунларданоқ жамоадаги ўрни учун курашишга тайёр экани сезилиб турарди.

Ҳарри аввал “Лейтон Ориент”га бориб, тажриба орттиришга тайёр бўлди. Менимча, бу унинг катта ютуғи эди. У бир поғона пастга тушиб, Лига 1 да ўйнашга рози бўлди. Бу ерда футбол анча жисмоний кучга таянади, техник маҳорат эса нисбатан камроқ аҳамият касб этади. Ҳамма нарса катта тезликда содир бўлади. 21 ёшгача бўлганлар жамоасининг хотиржам муҳитидаги ўйинлардан мутлақо фарқ қилади”.

Кейннинг “Лейтон Ориент” сафида асосий таркибда тушган тўққизта учрашувда бешта гол уриши Чемпионшипда қийинчиликларга дуч келаётган “Миллуолл” эътиборини тортади. Клуб бош мураббийи Кенни Жекетт Шервуд билан “Уотфорд”да бирга ишлаган эди.

2012 йилнинг биринчи куни “Ню-Ден” стадионида 18 ёшли Кейнни клубнинг тажрибали футболчиларидан бири — фаолияти давомида 10 марта қизил ва 85 та сариқ карточка олган, қаттиққўл ҳимоячи Алан Данн кутиб олади.

“Мен “Ню-Ден”га келиб, ўзини йўқотиб қўйган кўплаб футболчиларни кўрганман. Ҳали беш дақиқа ўтмай, улар ўзлари ҳеч қачон эшитмаган ҳақоратли сўзларни эшитишар ва бундай босимга дош бера олмасдилар, — дейди Данн.

Ҳарри бу ҳақда яхши биларди. Чунки жамоага ёш футболчилар келганида бундай нарсалар ҳақида доимо гапирилади. Аммо бу уни заррача ҳам довдиратмади. У ўзига ишонган, диққатини жамлай оладиган йигит эди. Буни ўзи учун синов деб билди ва ундан муносиб ўтди. Мен энг маҳоратли футболчи эмасдим, аммо жуда жўшқин ва муросасиз ўйинчи эдим. Ҳеч қачон яккама-якка курашдан қочмас, ғалаба учун қўлимдан келган барча ишни қилардим. Ҳарри буни кўриб турарди. “Миллуолл”да агрессив ўйнаш, клуб билан фахрланиш ва бу либосни кийишга чиндан ҳам муносиб эканингни кўрсатиш кераклигини тушунарди. У ўн саккиз ёшидаёқ буларнинг барчасини уддалади”.

Шервуд қўшимча қилади:

“Мен “Миллуолл”даги Ҳаррининг ўйинларини тез-тез кузатиб борардим. У ердаги муҳит ҳақиқатан ҳам даҳшатли даражада босимли эди. Бир куни скаутларимиздан бирининг ўша пайтда “Тоттенҳем”ни бошқараётган Ҳарри Реднапп билан суҳбатини эшитиб қолдим. Скаут “Кейнни “Миллуолл”дан олиб кетишимиз керак. Унинг у ерда юришига ҳожат йўқ”, деяётганди.

Мен дарҳол гапга аралашиб: “Нима дединг? Ахир бу унинг учун энг муносиб муҳит-ку! Биз унинг қулай шароитда бўлишини истамаймиз. У доимо босим остида ўйнасин, шуни хоҳлаймиз”, дедим”.

Асосий таркибда майдонга тушган 26 учрашувда 9 гол Кейнга “Миллуолл” мухлисларининг меҳрини қозонишга ёрдам беради. Бу мухлислар анъанавий равишда “Тоттенҳем”ни хуш кўришмасди. Мавсум якунида Гарри клубнинг энг яхши ёш футболчиси деб топилади. Унинг голлари эса жамоани қуйи дивизионга тушиб кетишдан сақлаб қолади.

2012/13 йилги мавсум бошига келиб, олдимизда анча етук ва ҳар томонлама шаклланган ҳужумчи намоён бўлади. У яқиндан ҳам, узоқдан ҳам гол ура олар, тўп билан ҳаракатланаётганда бошини кўтариб ҳам, пастга эгиб ҳам ўйнай оларди.

“Унинг гол уриш усуллари хилма-хиллиги ҳайратланарли эди. Бу машғулотларда ҳам яққол кўринарди, — дейди Макглиш. — У ҳужумларни якунлашнинг турли усулларини машқ қилар, ўнг ва чап оёғида зарба бериш, бош билан ўйнаш устида иш олиб борарди. Айрим ҳужумчилар классик марказий ҳужумчилар каби ҳаракат қилиб, бўш ҳудуд излашади. Ҳарри эса энди қаттиқ назорат остида ҳам тўпни қабул қила олар, қулай вазиятга чиқиб, зарба бера оларди. Ҳимоячига қарши юриб, уни алдаб ўтар ва зарба йўлларди. Ёки жарима майдончаси ташқарисидан зарба бериб, тўпни дарвозанинг юқори бурчагига жойларди. У ҳар икки оёғида ҳам дарвозага аниқ зарба бера оларди. Энди унинг ҳар бир зарбаси деярли дарвозабонни ҳаракатга келтиришга мажбур қиларди. Бу эса ҳужумчи учун жуда қимматли фазилат”.

Данн қўшимча қилади:

“Унинг зарбаларини бир сўз билан ифодалаш керак бўлса, бу сўз — мукаммаллик. Кимдир “мукаммал” деган таъриф футболга хос атама эмас, дейиши мумкин. Аммо у қайта-қайта тўпни дарвозанинг пастки бурчагига аниқ жойларди. Ноаниқ ёки бежо зарбалар умуман бўлмасди. Ҳар доим ҳам юқори бурчакларга эмас, айнан пастки бурчакларга. Қайта-қайта, бир хил аниқлик билан”.

“У дарвозанинг бурчакларига аниқ зарба беришни мустақил машқ қилиш орқали ўрганди, — дейди Инглторп. — Бу ҳам бошқа ҳар қандай кўникма каби маҳоратдир. Агар уни ўзлаштириш учун мақсадли равишда ишласангиз, албатта эгаллайсиз. Мен ҳамма нарса фақат туғма иқтидорга боғлиқ, деган фикрга қўшилмайман. Мен меҳнат орқали ривожланадиган иқтидорга ишонаман. Ҳарри айнан шундай футболчи.

У кўп гол уришни истаган одам ўнг оёқда ҳам, чап оёқда ҳам гол ура олиши, дарвозабон билан юзма-юз қолганда ҳам, жарима майдончаси ташқарисидан ҳам, ичида ҳам, бош билан ҳам тўпни дарвозага йўллай олиши кераклигини тушунди. Ва буларнинг барчасини ўзига ўзи ўргатди. Ҳозир ҳам у ўша пайтдагидек такомиллашишга чанқоқ”.

Макглиш сўзида давом этади:

“Гарри майдон чизиқларига қараб, дарвозанинг қаерда жойлашганини аниқлашни ўрганди. Майдондаги чизиқлар орқали ўзининг қаерда турганини билади, демак, дарвозанинг жойлашувини ҳам тасаввур қила олади. Шу сабабли унга энди ҳар сафар бошини кўтариб қараш шарт эмас. У маълум бир нуқтада турган бўлса, тўпга қандай усулда зарба бериш кераклигини билади. Буларнинг барчаси мунтазам машқ ва янада яхши бўлишга бўлган ўта кучли интилиш туфайли шаклланган”.

“Бир куни Гаррининг мен ҳаётимда кўрган энг чиройли голларидан бирини урганига гувоҳ бўлдим, дейди Данн, — Бу машғулот пайтида содир бўлганди. Гол гўё ҳеч нарсадан пайдо бўлди. Дарвозабон тўпни узоққа тепиб юборди. Гарри эса тўпни ҳаводалигида, гол уриш имконсиздек туюлган бурчакдан зарба бериб, дарвозага киритди. Ҳаммамизнинг оғзимиз очилиб қолди. Бу мислсиз техника ва ғоятда маҳоратли якун эди. Бошқа бирор футболчи шундай уришга уринганида, миллионта уринишдан биттасигина муваффақиятли чиқиши мумкин эди”.

Кейннинг навбатдаги ижара сафари ўша пайтда Крис Хютон бошқараётган “Норвич”да давом этади. У ҳам “Тоттенҳем” билан боғлиқ инсонлардан бири эди. Бироқ жароҳат туфайли ижара муддати белгиланганидан олдин тугайди.

2013 йил январида 19 ёшли Гарри Найжел Пирсон бошқараётган “Лестер”га юборилади. Аммо у асосий таркибдан жой ола олмайди. Чунки унинг рақобатчилари Крис Вуд ва Девид Нюджент эди. У захира ўриндиғида ўзи каби қийин даврни бошдан кечираётган бошқа бир ҳужумчи — Жейми Варди билан ёнма-ён ўтирарди.

“Лестер” “Ню-Ден”га келган эди. Биз 1:0 ҳисобида олдинда бораётган, мен эса гол урган эдим, деб эслайди Данн, — Кейннинг захирадан майдонга тушаётганини кўриб: “Ҳа, энди муаммолар бошланиши мумкин”, деб ўйладим. Мен рақибларнинг асабига тегишни яхши билардим. Шунинг учун унинг ёнига бориб, қулоғига шивирладим — “Ҳарри, фақат анави тўпга яқинлаша кўрма, бўлмаса сени аяб ўтирмайман...”

У ҳатто менга қарамади ҳам. Ҳеч қандай ишора қилмади, бирор муносабат билдирмади. Мен уни қайта-қайта жаҳлини чиқаришга уриндим, аммо ҳеч қандай жавоб ололмадим. Ваҳоланки, бизга ғалаба сувдек зарур бўлгани учун унга нисбатан жуда қаттиқ ўйнашга ҳам тайёр эдим”.

Ёзда Кейн 20 ёшгача бўлган футболчилар ўртасидаги жаҳон чемпионатига жўнатилади. 2013 йил ёзида Англиянинг 20 ёшгача бўлганлар терма жамоасига мураббийлик қилган Питер Тейлор шундай дейди:

“У ҳақдаги биринчи таассуротим — нақадар яхши йигит бу. Иккинчи таассуротим эса, Кейн фаолиятини якунлаганда, ҳеч нарсадан афсусланмайди, чунки муваффақиятли футболчи бўлиш учун қўлидан келган барча ишни қилади, деб ўйладим. Мен Лига 1 ва Лига 2 футболчилари билан ишлаганман. Уларнинг айримларига бир хил нарсаларни қайта-қайта эслатишга тўғри келарди. Ҳаррига эса бир марта айтишнинг ўзи кифоя эди. У жуда зийрак футболчи. У ҳар бир машғулотдан завқ оларди, фақат бу нима учун кераклигини тушуниши кифоя.

“Тоттенҳем”да ўзгаришлар даври бошланади. Андре Виллаш-Боаш лавозимидан озод этилади ва унинг ўрнини Тим Шервуд эгаллайди. Шервуд энг аввало, ёш футболчиларга ишонч билдиришга қарор қилади. Агар Шервуд “Тоттенҳем”ни бошқарган 148 кунлик давр бўлмаганида, Кейннинг фаолияти бутунлай бошқача кечиши ҳам мумкин эди.

2014 йил 7 апрел куни, 21 ёшга тўлишига атиги уч ой қолганида, Ҳарри илк бор Премер-лига учрашувида “Тоттенҳем”нинг асосий таркибида майдонга тушади. У “Сандерленд” дарвозасига гол уради. Бир ҳафтадан кейин “Вест Бромвич Албион”га қарши учрашувда ҳам ўзини кўрсатиб, яна гол уради.

“Ҳаррини асосий таркибда майдонга туширишни мен асло таваккалчилик деб ҳисобламаганман. Ростини айцам, буни анча олдинроқ қилиш керак эди, дейди Шервуд, — жамоада унинг асосий рақибларидан бири Роберто Солдадо эди. Аммо ҳар бир машғулотда Ҳарри ундан яхшироқ ўйнарди. Тахминан уч ҳафтадан кейин таркибга ўзгартиш киритишим ва Ҳаррини асосий жамоага қўшишим кераклигини англадим. У менинг ишончимни оқлади. Мен Ҳарри Кейнга ишонган барча инсонлар орасида унга энг кўп ишонган одам эдим. Унда мен бирга ўйнаган Тедди Шерингем ва Алан Ширернинг фазилатлари мужассам, деб доимо ҳисоблаганман. Бу жуда юксак қиёс, аммо менимча, мутлақо ўринли”.

Энди Тим Шервуд “Тоттенҳем” клуби ёш футболчиларнинг навбатдаги авлодини муносиб тарзда тайёрлай олмаганидан хавотирда. Унинг назарида, Кейннинг порлоқ юксалиши инглиз клублари ёш футболчиларга кўпроқ ишонч билдиришга тайёр бўлсалар, жаҳон даражасидаги қанчадан қанча иқтидорли футболчиларни етиштириб чиқаришлари мумкинлигининг яққол далилидир.

“Бу клубнинг академияси ҳозир мутлақо бошқа ҳолатга келиб қолган. Уни ҳозироқ ёпиб, эшикларини пайвандлаб ташласа ҳам бўлади. Ахир, менга Ҳарри Кейндан кейин академияда “Тоттенҳем”нинг асосий таркибида мунтазам ўйнашга етарли даражада иқтидорли бирорта ҳам футболчи топилмади, деб айта олмайсиз-ку! Ё мураббийлар уларга имконият беришмади, ёки улар асосий жамоа эшигини қатъият билан қоқишмади. Клуб бу йигитларнинг ишончини оқламади.

Мен бу ишни ўз нафсимни қондириш ёки академия тарбияланувчиларини имкон қадар кўпроқ асосий таркибга олиб чиқиш учун қилмаганман. Мен ҳаммага бир хил мезон билан ёндашардим. Бундай хулосалар чиқаришга ҳақли эдим, чунки бу йигитларни яхши танирдим. Чунки ўзим ҳам бу йўлдан ўтганман. Болалигимда илк бор асосий жамоага қўшилганимда, жуда ёмон ўйнаганман. Аммо менга етарлича узоқ вақт ишонишди. Аввалига ўртача даражага, кейин эса яхши футболчи даражасига кўтарилишим учун имконият беришди. Мен кимдир сенга ишониши ва ўзингни кўрсатишинг учун имконият яратиб бериши нақадар муҳимлигини яхши биламан”.

Маурисио Почеттино Шервуднинг ўрнини эгаллаганида, Кейн Премер-лигада гол уриш учун нималар қилиш кераклигини аллақачон англаб етган эди. Бироқ Почеттинодан кейинги етти йил давомида “Тоттенҳем”да етти нафар бош мураббий алмашди ва ёш футболчилар учун имкониятлар деярли қолмади.

Сўнгги мавсумларда Премер-лигада мунтазам ўйнаш имкониятига эга бўлган академиянинг ягона тарбияланувчиси — Майки Мур бўлди.

“Мен “Тоттенҳем” мураббийи учун натижа кўрсатиш қанчалик муҳимлигини тушунаман. Аммо улар академияга деярли эътибор беришмайди. Ёки дарахтдан Лионел Месси тушиб қолишини кутишади. Лекин бундай бўлмайди. Улар трансфер бозоридан футболчи излашни ёки тажрибали ўйинчилардан янада кўпроқ самара олишга уринишни афзал кўришади. Улар вақт кутишга имконлари йўқлигини айтишади. Мен эса шундай жавоб берган бўлардим: 50, 75 ёки 100 миллион фунтга сотиб олинган футболчилар ҳам ишончни оқламаслиги мумкин”.

“Вирцнинг иқтидори борлигини ҳаммамиз биламиз. У ажойиб футболчи. У “Ливерпул” сафида аллақачон 50 дан ортиқ учрашув ўтказди. Энди айтинг-чи, агар академия тарбияланувчиси ҳам Вирцдек ўйнаганида, унга 50 та учрашувда майдонга тушиш имкони берилган бўлармиди? Ҳеч қачон!

Трансфер бозоридаги ишлар етарли даражада яхши йўлга қўйилмаган. Ёш футболчиларнинг асосий жамоага йўли тўсиб қўйилади, уларнинг ўрнини эса обрўси ва трансфер нархи туфайли ўртача савиядаги футболчилар эгаллайди. Бу мутлақо нотўғри”, дейди Шервуд.

Кейн ўз имкониятига эга бўлганида, ундан унумли фойдаланди ва шундан кейин ортига қарамади. Яна Шервудга сўз берамиз:

“Ҳаррининг феъл-атвори ўзига хос эди. Ҳозир ҳам унда 16-18 ёшларидаги ўша интилишни кўраман. У ҳеч қачон ўзининг имкониятлари чегарасига етдим, деб ҳисобламайди. Ҳамон янада яхшироқ бўлишга интилади. Бирор нарсани тушунмаса, савол беришдан ҳеч қачон қўрқмаган. Тушуниб олганидан кейин эса такомиллашиш учун қўлидан келган барча ишни қилган.

Биз унинг учун ҳам, бошқа йигитлар учун ҳам алоҳида ривожланиш дастурларини ишлаб чиққан эдик. Ҳозир эса жуда кўп мураббийлар ёш футболчиларнинг келажагини эмас, ўз карьерасини қуришни кўпроқ ўйлашади. Ҳамма нарса ғалаба қозонишга қаратилган. Раҳбарият мураббийларни 21 ёшгача бўлган жамоалар ўртасидаги чемпионатларда ғолиб бўлгани учун мақтайди. Кимга керак ўша У21? Бу мусобақаларда ким ғолиб бўлгани ҳеч кимни қизиқтирмайди.

Мен қатъий ишонаман: агар футболчи 18 ёшигача асосий жамоага кира олмаса, унга бошқа йўл топиш керак. У катталар футболида ўйнаши лозим. Аммо бу йигитлар учун ҳеч ким курашмаса, улар ҳеч қачон муваффақиятга эриша олмайди.

“Агар улар етарлича яхши бўлса, вақти келиб барибир асосий жамоага чиқишади”, қабилидаги гаплар — мен эшитган энг катта сафсата. Футболчининг фаолиятида ҳамма нарса битта қарорга боғлиқ бўлиб қоладиган лаҳзалар бўлади. Энг муҳими — имкониятга эга бўлиш ва ундан унумли фойдаланиш”.

“Менга шундай дейишарди: “Биламиз, Ҳарри сизга ёқади, аммо у “Ориент”да ўйнаяпти-ку. Бу Премер-лига эмас-ку!” Мен эса: “Унда Лука Модрични ҳам ўша ерга юборинглар-чи, кўрамиз, у қандай ўйнайди”, деб жавоб берардим. Бундай даражада футбол ўйнаш ниҳоятда қийин. Бу деярли бошқа бир спорт тури билан тенг.

У ўзи ўйнаган ҳар бир клубда жуда кўп гол урмагани унинг муваффақияцизликка учраганини англатмайди. Гап босқичма-босқич ривожланиш ҳақида эди. Бу унга 21 ёшгача бўлганлар жамоасининг ғалаба ёки мағлубияти ҳеч кимни қизиқтирмайдиган бемаъни учрашувларидан кўра анча кўпроқ фойда келтирди.

Биз бу йигитлар учун курашишда ҳақиқатан ҳам ҳаддан ташқари фаол эдик. Мен, Крис, Лес ва Гарри Кейннинг камол топишига ҳисса қўшган барча инсонлар амалга оширган ишимиздан ниҳоятда фахрланаман.

Кейн кетганидан кейин “Тоттенҳем” гол уриш борасида жиддий қийинчиликларга дуч келмоқда. Ёзда клуб 21 ёшли Уилл Ленкширни “Мидлсбро”га сотди. Ёш ҳужумчи янги жамоаси сафида 12 учрашувда 11 та гол урди.

“Бу эрда ўхшашликлар яққол кўзга ташланади. Мен Ҳаррини ва бошқа йигитларни худди ўз фарзандларимдек яхши танирдим. Уларнинг қандай инсон эканини билардим, кайфиятларини ҳис қилардим ва улар билан қандай ишлаш кераклигини тушунардим.

Уилл Ленкширни шахсан танимайман. Аммо у билан ишлаганимда, уни ҳам яқиндан ўрганиб, “Тоттенҳем”да ўйнаш учун зарур бўлган характер, мақсад сари интилиш ва иқтидорга эга ёки эга эмаслигини аниқлардим. Уни 10 миллион фунтга сотишларига асло йўл қўймасдим. Уни элкасидан қоқиб, қўллаб-қувватлаш ва имконият бериш керак эди. Унга: “Мухлислар нима деб ўйлаши ҳақида бош қотирма. Сенда ўзингни кўрсатиш имконияти бор. Яхши ўйнасанг, улар сени яхши кўриб қолишади”, дейиш лозим эди.

Унинг ўзига бўлган ишончини мустаҳкамлаш керак эди. Унга келажакдаги навбатдаги Ҳарри Кейн бўлиши мумкинлигини айтиш керак эди. Бунинг имкони йўқ, дейишга ҳеч қандай асос йўқ. Агар жамоангизда бирорта ҳам гол ура олмаётган ҳужумчилар бўлса, Уилл Ленкширни нима учун сотасиз?

Трой Перроттни ҳам жамоадан кетказишларига йўл қўймаган бўлардим”.

(Перротт “Тоттенҳем” сафида Премер-лигада атиги иккита қисқа учрашув ўтказганидан кейин, 22 ёшида Нидерландиянинг АЗ клубига сотилади. Ушбу клуб сафида 97 учрашувда 51 та гол ургач, жорий йилда 17 миллион фунт эвазига “Реал Бетис”га ўтади)

“Агар Ҳарри Кейн Чемпионлар лигасида ғолиб чиқса ёки “Олтин тўп”ни қўлга кирица, у нима дейишини биламан. Бу олдиндан тайёрланган жавоб эмас, балки унинг қалбидан чиққан самимий сўзлар бўлади. Аслида, у шахсий мукофот сифатида “Олтин тўп”ни олишдан кўра, “Бавария” билан Чемпионлар лигасида ғолиб чиқишни чин дилдан афзал кўради. Биз айнан қандай тафаккур тарзи ҳақида гапираётганимизни тушуняпсизми? Уни буюк қилаётган нарса ҳам шу. Агар Кейн “Олтин тўп”ни қўлга кирица, бу мукофотга нисбатан ҳурматим беқиёс даражада ошади. Агар олмаса, йўқ.

Кейн жамоасига бутун вужуди билан садоқатли. Шунинг учун у ҳар қандай ёш футболчи учун ажойиб намуна бўла олади. Аммо академияларда улар учун курашишга тайёр инсонлар топилмаса, бу йигитларда ҳам худди шундай имкониятлар пайдо бўлмайди”.