Марокашда сайловларда ғолиб чиққан илк аёл бош вазир тайинланди

Марокаш сайловдаги ғалабадан кейин биринчи аёл бош вазирни тайинлади

Мутахассислиги бўйича ҳуқуқшунос бўлган 50 ёшли Фатима Заҳра Эл Мансури бир неча йил давомида Марракеш мэри лавозимида ишлаган

Фатима Заҳра Эл Мансури ўзининг марказчи «Ҳақиқийлик ва замонавийлик» партияси (Pam) ўтган ҳафтадаги парламент сайловларида энг кўп ўринни қўлга киритганидан кейин Марокашнинг биринчи аёл бош вазири этиб тайинланди.

Унинг тайинланиши уни Тунисдаги Нажла Будендан кейин араб дунёсида ҳукуматни бошқарган иккинчи аёлга айлантирди.

Уни Қирол Муҳаммад VI танлади, у бош вазир сифатида мамлакат футбол раҳбари, худди шу партиянинг катта сиёсатчиси бўлган Фузи Лекжаа ўрнига уни танлади. 50 ёшли Эл Мансури йиллар давомида Марракеш мэри бўлган ва аввалги коалицион ҳукуматда вазир бўлиб ҳам ишлаган.

Марокаш конституциявий монархия ҳисобланади, аммо аксарият ҳокимият қирол қўлида қолмоқда.

Ғалабага бағишланган матбуот анжуманида, бош вазир этиб тайинланишидан олдин, Эл Мансуридан давлат уни қирол иштирок этадиган мусулмон диний маросимларига, жумладан, эркаклар ва аёллар алоҳида бўлимларда намоз ўқийдиган жума ва ҳайит намозларига мослаштириш учун ўзгартиришлар киритиши керакми-йўқми деб сўралди.

У саволга тўғридан-тўғри жавоб бермади, аксинча қиролни мамлакатдаги «аёлларнинг энг катта ҳимоячиси» деб таърифлади.

«Улуғворлари донишмандлик соҳибидирлар... Агар менга ҳукумат раҳбари масъулияти ишониб топширилса, бу катта шараф бўлади», деди у.

Эл Мансури Марокашнинг энг кўзга кўринган аёл сиёсатчиларидан биридир.

Мутахассислиги бўйича ҳуқуқшунос бўлиб, у пойтахт Рабатдаги Муҳаммад V университетида таҳсил олган, сўнгра Франция ва АҚШда ўқишини давом эттириб, тижорат ва корпоратив ҳуқуқ бўйича ихтисослашган.

У сиёсатга 2008 йилда Pam ташкил этилганидан кейин кириб келди ва 2009 йилда Марракеш мэри бўлиб ишлаган биринчи аёл бўлди. У 2021 йилги сайловлардан кейин ушбу лавозимга қайтди.

Сўнгги беш йил давомида у собиқ бош вазир Азиз Аханнуш даврида миллий ҳудудларни режалаштириш, шаҳарсозлик, уй-жой ва шаҳар сиёсати вазири лавозимида ишлаган.

2024 йил февралида у Pam етакчилик коалициясининг координатори бўлди.

Эл Мансури «темир аёл» деб таърифланишини рад этди ва 2021 йилда Pam журналига шундай деди: «Мен пўлат ёки темир аёл эмасман... Мен эркин фаолман».

Ўзининг сиёсий фаолияти давомида Эл Мансури Марокашда кўпхотинлиликни тақиқлаш керакми ва эркаклар ва аёллар тенг мерос ҳуқуқига эга бўлиши керакми каби масалалар бўйича баҳслар давом этаётганига қарамай, аёллар ҳуқуқлари ёки гендер тенгсизлиги ҳақида омма олдида камдан-кам гапирган.

Бош вазир сифатида Эл Мансури (ўнгда) энди бошқариш учун бошқа партиялар билан коалиция тузиш бўйича музокаралар олиб бориши керак

Марокаш конституциясига кўра, қирол ҳукумат раҳбарини Вакиллар палатасига сайловларда биринчи ўринни эгаллаган партиядан тайинлайди.

Pam 2024 йил февралидан бери ягона бош котиб томонидан эмас, балки жамоавий раҳбарият томонидан бошқарилади.

Ўтган ҳафта натижалар эълон қилинганидан сўнг, Эл Мансури у ва Лекжаа ўртасида танлов қилиш пировардида қиролнинг қарори эканини айтди.

Илгари, тайинлов асосан расмиятчилик эди, чунки Марокаш партияларининг аксарияти ягона бош котиб томонидан бошқариларди, бу эса ҳукуматни бошқаришга ким номзод бўлишини аниқ кўрсатиб турарди.

97 та ўринга эга бўлган Pam кўпчиликка эга эмас ва 395 аъзоли парламентда мутлақ кўпчилик учун зарур бўлган 198 та ўринга эришиш учун коалиция тузиши керак бўлади.

Унинг қайси партия билан ҳамкорлик қилиши ноаниқ, чунки у Pam кичик шерик бўлган собиқ ҳукуматни бошқарган Мустақиллар миллий бирлашмаси (RNI) билан алоқаларни узган.

Исломий Адолат ва тараққиёт партияси (PJD) собиқ бош вазир, партия етакчиси Абделила Бенкираннинг қайтиши ёрдамида аввалги сайловдаги атиги 13 та ўриндан 54 та ўринга кўтарилди.

Овоз беришдан сўнг, Бенкиран партия мухолифатда қолишини айтиб, Pam билан шерикликни рад этди.