Мақола: 2026 йил 18 сентябрда чоп этилган

Мақола: 2026 йил 18 сентябрда чоп этилган

Ҳар ёз Сеул нам осмон остида қалин ва жўшқин, бой, тўқ яшил рангга бурканади.

Бироқ, бу йил бир дарахт аниқ хавф остида қолди.

«Яшил барглар ерга тўкилаётган эди, бу йилнинг бу фаслида содир бўлмаслиги керак», деб эслайди Сеул шимолидаги асосан турар-жой мавзеси бўлган Буам-дондаги кўча бўйида жойлашган гинкго дарахти яқинида яшовчи Жунг.

Маҳаллий аҳоли бу дарахтни қадрлашади ва у бир асрдан кўпроқ вақт давомида шу ерда қад ростлаб турганига ишонишади. Жунг гувоҳи бўлаётган воқеаларга кўз юма олмади. Кун сайин унинг қизиқиши хавотирга айланиб борди.

Кўп ўтмай, дарахтнинг таниш елпиғичсимон баргларидан иборат чирий бошлаган тўшама унинг атрофига тўпланди ва бу манзара шу қадар ташвишли эдики, Жунг ва унинг қўшнилари сабабни аниқлаш учун ҳаваскор детективлар гуруҳини тузишди: уларнинг чидамли гинкгосига нима зарар етказаётган эди?

Бу сирли воқеа Буам-донни ўзига мафтун этди ва бутун мамлакат бўйлаб сарлавҳаларга чиқиб, миллий эътиборни тортди. Шунга қарамай, бу оммавийлик кампанияга раҳбарлик қилган, аммо кейинчалик исми ошкор этилмаслигини сўраган Жунгни ҳам ташвишга солди — биз тахаллусдан фойдаланмоқдамиз.

«Ҳар куни сизни жимгина қучоқлайдиган, тинглайдиган ва ҳамиша кучли ҳамда ҳаётга тўла бўлган бобони тасаввур қилинг», дейди у. «Тўсатдан у ўла бошлайди.

Бу қанчалик юракни тирнайдиган оғриқ бўларди?»

Бу бир жамиятнинг ўз маҳалласининг қадрли рамзини ҳимоя қилиш йўлидаги ҳаракатларининг бошланиши эди. Уларнинг фикрича, кутилмаган гумонланувчи табиатни севган пешқадам корейс рассоми хотирасига бағишлаб яратилган музей эди.

Ёз давом этгани сайин, гинкгонинг шохлари яланғоч ва жигарранг бўлиб кўрина бошлади

Икки тоғ оралиғида жойлашган Буам-дон сайёҳлар ва аҳоли томонидан ўзининг гўзал манзаралари, санъат галереялари ва шинам кафелари — Сеулнинг шовқин-суронидан узоқлашиш маскани сифатида юқори баҳоланади.

У президентнинг расмий қароргоҳи бўлмиш Кўк уйга яқин жойлашгани сабабли, қурилиш ишлари чекланган, бу эса ҳудуднинг қадимий жозибасини сақлаб қолишга ёрдам берган.

Гинкго дарахтлари одатда хусусий боғларда ёки ёввойи ўрмонларда учрайдиган жойда, буниси ғайриоддий, дейди Жунг, чунки у йўл ёқасида ўсган. Унинг учун бу «Гинкго бобо».

«Уйга келганимда ҳар сафар шу дарахт ёнидан ўтаман. Мен: „Бобо, мен уйдаман“ ёки „Бобо, мен ҳозир кўчага чиқяпман“, дердим».

Жунг у ерга атиги тўрт йил олдин кўчиб келган, аммо бу муҳташам дарахт унинг эътиборини тортган биринчи нарса эди ва у уни яхши кўриб қолди.

«Бу маҳалладаги ҳаммага тегишли бўлган ягона дарахт эди».

У ерда ўзининг 74 йиллик умрининг деярли ҳаммасини яшаган Пак Жон Хи учун гинкго унинг «энг қадрдон дўсти»дир.

Ҳар куни мактабга боришда унинг ёнидан ўтадиган 10 ёшли Ким Он учун ҳам худди шундай. У туғилмасидан олдин ҳам шу ерда бўлган, дейди Ким ва «унинг йиқилиб тушиши мумкинлиги ҳақида ўйлаш мени хафа қилади».

Буам-дон Сеулнинг гавжум марказидан дам олишни истаганлар учун севимли маскандир

Шунинг учун Жунг гинкгонинг сўниб бораётган баргларини пайқаган қўшниларидан тезда ёрдам топгани ажабланарли эмас.

Кўп ўтмай, уларда тананинг орқасида кўриниб турган 10 та оқ пластик воронка шубҳа уйғотди. Жунг аввалига улар озуқа моддалари билан таъминлаш учун мўлжалланган деб ўйлади, лекин кейинроқ янада ташвишли нарсадан шубҳалана бошлади.

У ва унинг қўшнилари яқин атрофдаги уйнинг хавфсизлик камераси тасвирларини синчиклаб ўрганиб чиқишди ва ғалати нарсани пайқашди: апрель ойи охиридаги кунларнинг бирида эрталаб камера қўлларига оқ қўлқоп кийган икки кишининг дарахт тагида дрель билан эгилиб турганини муҳрлаган эди.

Бу воронкаларни ўрнатган одамлармиди? Жунг ва бошқалар тасвирлардан буни аниқ айта олишмади.

Кейин улар маҳаллий кенгаш уларга айтган бир гапни эслашди: аввалроқ бир музей яқин атрофдаги ер эгаларидан дарахтни олиб ташлаш учун рухсат сўраган эди.

Хабар қилинишича, Хванки музейи гинкгодан атиги бир неча дюйм узоқликда жойлашган ташқи ғишт девори дарахт илдизлари туфайли шикастланаётганини айтган.

Тез орада аҳоли воронкаларда дарахтни секин-аста ўлдирадиган қандайдир гербицид борлигидан шубҳалана бошлашди — бу шубҳани уни текширган дарахтшунослар (арбористлар) ҳам баҳам кўришди. Улар бунга Хванки музейи масъул деб ҳисоблашди.

Тасвирларни кўрган куниёқ Буам-дон аҳолисидан иборат гуруҳ тўрт нафар полициячи билан музейга киришди. Тўқнаш келганда, ходим музей дарахтга нисбатан нимадир қилганини «амалда тан олди», деб даъво қилди Жунг ва унинг қўшниси.

«Улар буни айтгандан кейин, орқага йўл йўқ эди», деди қўшниси BBC’га.

Музей дарахтга гербицид юборилганини оммавий равишда тасдиқламади ҳам, инкор ҳам этмади ва BBC саволларига жавоб бермади.

Бироқ, у май ойида баёнот бериб, унинг ҳудуди девори «гинкго илдизлари туфайли вайрон бўлаётганини» айтди. Унда 40 дан ортиқ мулк эгаларига «ечим сўраб» хат юборилгани айтилган.

Музейга кўра, ҳеч қандай жавоб бўлмаган, шунинг учун унинг ходимлари «вазиятни ҳал қилишга ҳаракат қилишган». Улар нима қилишганини айтмадилар.

Маҳаллий кенгаш вакили BBC’га ўтган йилги текширув гинкго дарахти ва музей деворининг шикастланиши ўртасида «ҳеч қандай жиддий боғлиқлик» топмаганини айтди. Агар муаммо бўлганида, «биз тегишли чораларни кўрган ва тегишли томонларни хабардор қилган бўлардик», дея қўшимча қилди расмий вакил.

Ҳали ҳам Хванки музейи воронкаларни ўрнатган деб ҳисоблайдиган аҳоли, мутахассислар гинкгони даволашлари учун музейдан уларнинг ичида нима борлигини ошкор қилишини талаб қилмоқда. Улар музей директори устидан полицияга ариза беришган. Расмийларнинг айтишича, полиция тергов олиб бормоқда, бироқ BBC боғланганда полиция батафсил маълумот беришдан бош тортди.

Аҳолининг даъво қилишича, Хванки музейи гинкго дарахтини заҳарлаган

1992 йилда очилган музей Кореяда «Корея Пикассоси» сифатида кенг танилган машҳур рассом ва абстракционист марҳум Ким Хванки хотирасига бағишланган.

Музей веб-сайтида меъмор Ву Кюсунг Кимнинг асарлари учун «унинг санъати учун жуда муҳим бўлган табиат элементлари — ой, тоғлар, булутлар, тошлар ва дарахтларни тўлдирадиган» макон яратмоқчи бўлганини айтади.

Ким, шунингдек, «дарахтлар билан суҳбат» деган маънони англатувчи Су-хва тахаллуси билан эсселар ёзган.

Буам-доннинг ғазабланган аҳолиси бу кинояни пайқамай қолмади. Ким вафотидан ўнлаб йиллар ўтиб, унинг шарафига қурилган музей дарахтни йўқ қилишга уринишда айбланмоқда. Кореяда узоқ умр кўриш ва чидамлилик рамзи бўлган, жуда қадрланадиган гинкго дарахтини.

«Ҳаётга бундай муносабатда бўлиш — нодонликдир ва ҳеч қачон ҳеч ким узр сўрамаган», дейди Жунг.

Аҳоли ўзларининг ўлаётган дарахтлари учун Кимнинг «Су-хва» шеърий тахаллусини қабул қилишди. Улар, шунингдек, фуқароларга шаҳар дарахтларининг васийлари бўлиш ваколатини беришни талаб қилиб петиция бошлаган экологик фаоллар гуруҳини ҳам жалб қилишди.

«Музей ёнидаги дарахт гербицид билан заҳарлангани ва ўлаётганини биринчи марта эшитганимда, бунга ишона олмадим», дейди фаол Чой Жин Ву.

Аммо гинкгонинг сўлиб бораётганини кўргач, у «жамиятда бундай даҳшатли нарса ҳақиқатан ҳам содир бўлиши мумкинлигини англади».

Хванки музейи кўпчиликка «Корея Пикассоси» сифатида танилган пешқадам рассомга бағишланган

Агар гинкгонинг бошига тушган синовларда бирор тасалли бўлса, бу уни қутқариш йўлидаги ҳаракатлар Буам-дон аҳолисини бир-бирига яқинлаштирганидир.

Кунларини қўллаб-қувватлаш тўплаш билан ўтказар экан, Жунг уйига қайтганида қўшнилари эшиги олдида қолдирган уй таомларини топарди. Бунинг эвазига у илгари ҳеч қачон учратмаган қўшнилари учун сабзавотли шўрва тайёрлади.

Ёз давом этар экан, улар гинкго шохларининг тобора яланғоч ва жигарранг бўлиб бораётганини кузатишди. Уни текширган дарахтшуноснинг айтишича, у «90% ўлим ёқасида», дейди Чой.

Дарахтнинг тақдири энди «осмон қўлида», дейди тақдирга тан берган Жунг. «Эҳтимол, мен қила оладиган ягона нарса — унинг ёнида қолиш ва ибодат қилишдир».

Ҳафталар давомида 20 га яқин аҳоли дарахт олдида мунтазам равишда йиғилиб, унинг соғайиб кетишини сўраб ибодат қилишди. Баъзилар Хванкининг эсселарини овоз чиқариб ўқишди, маҳаллий шаман эса «шифобахш маросим» ўтказди.

Аҳоли экологик шифобахшликка ёрдам беради деб ишониладиган «қайрағоч рақси»ни ижро этишмоқда

Мусиқа янграганда қўллаб-қувватлаш мактублари дарахт танасига ёпиштирилди ва гуруҳ қўл ушлашиб, баъзи табиатсеварлар ва фаоллар дарахтларнинг шифо топишига ёрдам беради деб ишонадиган «қайрағоч рақси»да бирга тебранишди.

«Агар кимдир бу дарахтнинг жуда севилишини чиндан ҳам тушунганида, улар гербицид юбориш ҳақида қарор қабул қилмаган бўларди», дейди ўн йилдан ортиқ вақт давомида Буам-донда яшаб келаётган Ким Мин Жу.

Аҳоли гинкго дарахти олдида унинг соғайиб кетишини сўраб ибодат қилиш учун мунтазам равишда йиғилишди

Жунг яқинда гинкгони қутқариш учун югуриб ўтказган кунлари ўтган қишда касал бўлиб қолганидан бери энг фаол кунлари бўлганини англади.

Унга кўп юриш қийин эди ва у кўпинча дарахтни уйдан кузатарди. Яхши кунларда у унинг ёнига бориб, ҳатто кайфиятини кўтариш учун унинг дағал танасини қучоқлаб, тупроқ исини ҳидларди.

«Мен ўзимни жуда тушкун ва умидсиз ҳис қилардим, лекин бу туйғулар ғойиб бўлди. Мен дарахтсимон ҳолатга кирдим».

У ҳали ҳам кўп юра олмайди, дея қўшимча қилади у, лекин «дарахт мени яна ҳаётга қайтаришга ёрдам берди. Қизиғи шундаки, бу дарахт касал бўлиб қолгани сабабли содир бўлди».

«Бу жуда оғриқли бўлса-да, жуда таъсирли лаҳзалар ҳам бўлди», дейди Жунг ўтмишга назар ташлаб. «Маҳалла бирлашди, бир-бирига ғамхўрлик қилди, бир-биридан хабар олди».

Куз келиши билан Сеул сариқ тусга кирар экан, Буам-доннинг бир вақтлар қадрли бўлган гинкгосининг барглари энди қуруқ жигарранг тус олди.

Маҳалла ҳали ҳам мўъжизадан умидвор.

Чунки улар кузни гинкгонинг энг гўзал, олтин рангли патли пўстин билан ўралган манзарасига қойил қолмасдан тасаввур қила олмайдилар.