Маданий мерос агентлиги Сергей Есенин музейи ҳақидаги материалда эълон қилинган айрим даъво ва баҳоларга қўшилмаслигини билдирди

Маданий мерос агентлиги Сергей Есенин музейи ҳақидаги материалда эълон қилинган бир қатор таъкидлар ва баҳоларга рози бўлмади

16 сентябрь куни таҳририятга Маданий мерос агентлигидан расмий хат келиб тушди, унда «Томсиз музей: тошкентликлар Сергей Есенин музейи ҳимоясига отландилар» номли материалда келтирилган айрим таъкидлар ва баҳоларга рози эмаслик билдирилган.

NUZ.UZ ахборот ресурси таҳририятига

«Томсиз музей: тошкентликлар Сергей Есенин музейи ҳимоясига отландилар» материалининг эълон қилиниши юзасидан

Ўзбекистон Республикаси Маданий мерос агентлиги «Томсиз музей: тошкентликлар Сергей Есенин музейи ҳимоясига отландилар» нашрида келтирилган айрим таъкидлар ва баҳоларга рози эмаслигини маълум қилади.

Агентлик С.А. Есенин ёдгорлик музейи атрофидаги вазиятни қурилиш ишларининг вақтинчалик тўхтатилиши сабабларини ва ўтказилган техник кўриклар натижаларини ҳисобга олмасдан тасвирлаш объектнинг ҳақиқий ҳолати ва уни сақлаб қолиш бўйича кўрилаётган чора-тадбирлар тўғрисида тўлиқ ва холис тасаввур бермайди, деб ҳисоблашни зарур деб билади.

Тошкент шаҳри, Мирзо Улуғбек тумани, Қори Ниёзий кўчаси, 20-уй манзилида жойлашган С.А. Есенин ёдгорлик музейи эътибордан четда қолгани йўқ. Қурилиш ишларининг вақтинчалик тўхтатилиши тарихий бино хавфсизлигини таъминлаш ва тегишли конструктив ечимларни тайёрлаш зарурати билан боғлиқ.

Объектдаги лойиҳалаш ва қурилиш ишлари давомида бинонинг мавжуд конструкцияларининг амалдаги техник ҳолатини қўшимча равишда аниқлаш зарурати туғилди. Жараёнда ёриқлар, деформациялар, емирилишлар ва бошқа конструктив нуқсонлар аниқланди.

Шу муносабат билан бинонинг юк кўтарувчи конструкциялари техник кўрикдан ўтказилди. Дастлабки кўрик бинонинг техник ҳолатини холис баҳолаш ва уни кейинчалик тиклаш ҳамда мустаҳкамлаш бўйича асослантирилган қарорлар қабул қилиш учун етарли эмас деб топилди. Шу сабабли қайта, янада тўлиқ визуал-инструментал кўрик тайинланди.

2026 йилнинг август–сентябрь ойларида объектда батафсил техник кўрик ўтказилди, у визуал кўздан кечириш, инструментал тадқиқотлар, айрим конструктив элементларни очиш, қурилиш материалларининг физик-механик хусусиятларини аниқлаш ва конструкцияларнинг техник ҳолатини баҳолашни ўз ичига олди.

Кўрик натижаларига кўра, бинонинг пойдевори, юк кўтарувчи деворлари, тўсинлари ва бошқа конструктив элементларида жиддий нуқсонлар ва шикастланишлар аниқланди. Айрим участкаларда кўплаб, шу жумладан, ичдан ўтган ёриқлар, ғишт теримининг емирилиши ва конструкцияларнинг юк кўтариш қобилиятига таъсир қилиши мумкин бўлган бошқа нуқсонлар қайд этилди.

Айнан шу сабабли тегишли конструктив ечимларни ишлаб чиқмасдан қурилиш ишларини давом эттириш йўл қўйиб бўлмайдиган ҳолат деб топилди.

Ҳозирги вақтда техник кўрик натижалари асосида бинони мустаҳкамлаш, тиклаш ва конструктив барқарорлигини таъминлаш бўйича ечимлар ишлаб чиқилмоқда.

Шундай қилиб, қурилиш ишларининг вақтинчалик тўхтатилиши ҳаракатсизлик эмас, балки хавфсизликни таъминлаш ва маданий мерос объектини сақлаб қолишга қаратилган зарур чорадир.

Аниқланган нуқсонларни ҳисобга олмасдан ишларни давом эттириш, аксинча, шикастланган конструкцияларга қўшимча юклама тушишига, мавжуд нуқсонларнинг янада ривожланишига ва тарихий бинонинг ўзи учун хавф туғилишига олиб келиши мумкин эди.

Нашрда, хусусан, объектда фаол таъмирлаш ишлари «амалда олиб борилмаётгани» ҳақида, шунингдек, уларни зудлик билан қайта бошлаш зарурлиги ҳақида сўз боради.

Агентлик ташқи томондан фаол қурилиш ишларининг кўринмаслиги ўз-ўзидан ваколатли органларнинг ҳаракатсизлигини англатмаслигини таъкидлашни зарур деб ҳисоблайди.

Юк кўтарувчи конструкцияларнинг жиддий нуқсонлари аниқлангандан сўнг, зарур техник кўриксиз ва тегишли конструктив ечимларни ишлаб чиқмасдан қурилиш ишларини давом эттириш тарихий бинонинг сақланиши учун қўшимча хавфларни юзага келтириши мумкин эди.

Айнан шундай оқибатларнинг олдини олиш учун техник кўриклар ўтказилди, аниқланган шикастланишларнинг хусусияти белгиланди ва объектни мустаҳкамлаш ҳамда тиклаш бўйича тегишли ечимларни ишлаб чиқиш бошланди.

Бинобарин, бинонинг техник ҳолатини ва зарур конструктив ечимларни ҳисобга олмасдан қурилиш ишларини зудлик билан қайта бошлаш талаби амалдаги ҳолатларни ва маданий мерос объектини хавфсиз тиклашга қўйиладиган касбий талабларни эътиборга олмайди.

Нашрда томнинг йўқлиги, деворларнинг ҳолати, моғор излари ва атмосфера ёғингарчиликларининг бинога эҳтимолий таъсири алоҳида урғуланган. Агентлик тарихий объектнинг сақланиши масалалари бўйича хавотирларни баҳам кўради. Шу билан бирга, бино учун хавф даражаси ва зарур техник чоралар тўғрисидаги хулосалар унинг конструкцияларини касбий кўрикдан ўтказиш натижаларига асосланиши керак.

Аниқланган нуқсонлар қурилиш ишларини расмиятчилик учун ва имкон қадар тезроқ қайта бошлашни эмас, балки бинонинг конструктив барқарорлигини ва хавфсиз тикланишини таъминлайдиган техник жиҳатдан асосланган ечимларни ишлаб чиқишни талаб қилади. Ҳозирги вақтда айнан шундай ишлар олиб борилмоқда.

Агентлик, шунингдек, музей ашёларининг амалда жойлашган жойига эътибор қаратишни зарур деб ҳисоблайди. Музей ашёлари ва экспозиция материаллари бинодан олдиндан олиб чиқилган ва ҳозирда Ўзбекистон Республикаси Давлат санъат музейида масъул сақлашда турибди. Шундай қилиб, музей бойликлари техник ҳолати ўтказилаётган кўриклар ва кейинги тиклаш тадбирлари мавзуси бўлган бино ичида эмас.

Агентлик нашрдаги С.А. Есенин ёдгорлик музейи «навбатдаги ваъдага эмас, балки томга, ёмғирдан ҳимояга ва касбий реставрациянинг давом эттирилишига муҳтож» деган иборага алоҳида эътибор қаратади.

Агентликнинг фикрича, бундай ифода ўқувчида масъул давлат органлари объектни сақлаб қолиш бўйича амалий чоралар кўрмаяпти деган таассурот уйғотиши мумкин.

Ваҳоланки, амалдаги ҳолатлар бунинг аксини кўрсатмоқда: техник кўриклар ўтказилди, жиддий конструктив нуқсонлар аниқланди, қурилиш ишларини вақтинчалик тўхтатиш зарурати белгиланди ва бинони мустаҳкамлаш, тиклаш ҳамда конструктив барқарорлигини таъминлаш бўйича тегишли ечимлар ишлаб чиқилмоқда.

Оммавий ахборот воситалари давлат органлари фаолиятини танқид қилиш ва ижтимоий аҳамиятга молик масалаларни кўтариш ҳуқуқига эга. Бироқ бундай танқид текширилган ва ишончли фактларга таяниши, баҳоловчи хулосалар эса вазиятни холис ёритиш учун аҳамиятга эга бўлган барча ҳолатлар мажмуини ҳисобга олиши керак.

Баён этилганларни инобатга олиб, Маданий мерос агентлиги қуйидагиларни талаб қилади:

- «Томсиз музей: тошкентликлар Сергей Есенин музейи ҳимоясига отландилар. Саида Мирзиёева номига имзо йиғиш кетмоқда» материалига Агентликнинг расмий жавобини нашрнинг қулайлиги ва кўринарлилиги даражасини таъминлаган ҳолда эълон қилиш;

- нашрдаги амалдаги ҳолатларни ҳисобга олмасдан ўқувчиларда қурилиш ишларининг вақтинчалик тўхтатилиши сабаблари ва объектни сақлаб қолиш бўйича кўрилаётган чоралар тўғрисида нотўғри тасаввур уйғотиши мумкин бўлган маълумотлар ва ибораларга тегишли аниқликлар киритиш;

- нашрда келтирилган объектда фаол таъмирлаш ишлари «амалда олиб борилмаётгани» ҳақидаги таъкиднинг амалий асослари ва манбаларини кўрсатиш;

- ўтказилган техник кўриклар, аниқланган конструктив нуқсонлар ва бинони мустаҳкамлаш ҳамда тиклаш бўйича ечимлар ишлаб чиқилаётгани ҳақидаги расмий маълумотларни инобатга олиш;

- эълон қилинган айрим маълумотларнинг нотўғрилиги ёки тўлиқ эмаслиги аниқланган тақдирда, уларни белгиланган тартибда тузатиш ёки аниқлаштириш чораларини кўриш.

Агентлик алоҳида таъкидлайди: биз танқидга қарши эмасмиз ва оммавий ахборот воситалари фаолиятини чеклаш ниятида эмасмиз. Аммо танқид журналистларни фактларни текшириш мажбуриятидан озод қилмайди.

Айниқса, гап маданий мерос объекти, тарихий бинони сақлаб қолиш, музей ашёлари ва давлат органлари фаолияти ҳақида кетаётганда.

Ўтказилган техник кўрикларни, аниқланган жиддий конструктив нуқсонларни ва амалга оширилаётган техник ечимлар ишлаб чиқилишини ҳисобга олмасдан, ўқувчида масъул органларнинг амалда ҳаракатсизлиги ҳақида таассурот уйғотиш вазиятни ҳар томонлама ва холис ёритиш деб ҳисобланиши мумкин эмас.

Агентлик алоҳида таъкидлашни зарур деб билади: объект эътибордан четда қолгани йўқ. Аксинча, айнан ишлар давомида аниқланган жиддий конструктив муаммолар уни сақлаб қолиш бўйича қўшимча чоралар кўриш учун асос бўлди.

Ҳозирги вақтда асосий вазифа — тезкор натижа кўринишини яратиш эмас, балки тарихий бинонинг касбий ва хавфсиз тикланишини таъминлашдир.

Таҳририят нотўғри ёки чалғитувчи маълумотларни тузатишдан, шунингдек, Агентликнинг расмий жавобини тақдим этишдан бош тортган тақдирда, Агентлик ваколатли органларга мурожаат қилиш ва ўз қонуний ҳуқуқ ва манфаатларини ҳимоя қилишнинг қонунчиликда назарда тутилган барча усулларидан, шу жумладан, суд орқали ҳимояланишдан фойдаланиш ҳуқуқини ўзида сақлаб қолади.

Агентлик оммавий ахборот воситалари билан касбий ҳамкорлик қилиш учун очиқ ва таҳририятга С.А. Есенин ёдгорлик музейини сақлаш, тиклаш ва кейинчалик реставрация қилиш масаласи бўйича расмий маълумотлар ва зарур тушунтиришларни тақдим этишга тайёр.

Маданий мерос баландпарвоз сарлавҳаларни эмас, балки аниқлик, масъулият ва фактларга ҳурматни талаб қилади.