Ливиянинг олий диний органи Nike кийимларини кийишни тақиқлади
АҚШ компанияси юнон ғалаба маъбудаси шарафига номланган, шу сабабли Дорул-Ифто унинг логотипини намойиш қилиш Исломга зид эканини билдирди.
Ливиянинг олий диний органи Nike кийимларини кийишни тақиқлади
Nike кийимлари сохта бўлишига қарамай, Ливияда жуда оммабоп
Ливиянинг олий диний органи бўлмиш «Дор ал-Ифта» мусулмонларга Nike логотипи туширилган кийимларни сотиб олиш, сотиш ёки кийишни тақиқловчи қарор чиқарди.
Триполида жойлашган орган томонидан чиқарилган қарорда айтилишича, АҚШ спорт кийимлари гиганти грекларнинг ғалаба маъбудаси шарафига номланган, унинг машҳур логотипи (своош) эса маъбуданинг қанотларидан илҳомланиб яратилган.
Манбада айтилишича, ушбу логотип туширилган кийимларни кийиш «ширк» ёки кўпхудолик билан боғлиқ рамзларни тарғиб қилишга тенгдир.
Ливия қадимги грекларнинг Кирена шаҳри жойлашган ҳудуд бўлиб, у ердаги археологик қолдиқлар орасида шу номдаги грек маъбудасининг ҳайкали ҳам бор.
Диний қўмита, шунингдек, Nike компаниясини Израини қўллаб-қувватлашда айблаб, бу мамлакатни соддиқлайдиган компанияларни бойкот қилишга чақирди.
У ўз Тадқиқотлар ва шариатшунослик кенгашининг 2023 йил 5 ноябрдаги баёнотига ҳавола келтирди, унда Ғазодаги уруш пайтида мусулмонлар Израилни қўллаб-қувватлайди деб ҳисобланган Ғарб компанияларини бойкот қилишга чақирилган эди.
Фатво деб аталадиган ушбу қарор ислом ҳуқуқи масаласи бўйича диний хулоса ҳисобланади. У Ливия бош муфтийси Содиқ ал-Ғарианий томонидан маъқулланган.
BBC изоҳ олиш учун Nike компанияси билан боғланди.
«Дор ал-Ифта» Ливия ғарбидаги Триполи шаҳрида жойлашган нуфузли диний муассасадир. 2011 йилда узоқ йиллар бошқарган мустабид Муаммар Каддафи ағдарилганидан кейинги йиллар давомидаги низолардан сўнг мамлакат сиёсий жиҳатдан бўлинган ҳолича қолмоқда, шарқ ва ғарбда бир-бирига рақиб ҳокимият ва муассасалар мавжуд.
Унинг диний қарорлари сезиларли ижтимоий таъсирга эга бўлиши мумкин бўлса-да, улар ҳукумат директивалари ёки юридик кучга эга ижро ҳужжатлари эмас.
Ўтган йили у Франциянинг Van Cleef & Arpels ҳашаматли заргарлик уйи логотипи туширилган заргарлик буюмлари ва соатларни тақишни тақиқлаб, унинг тўрт япроқли беда шаклидаги дизайни христианлик эътиқоди ва омадга ишониш билан боғлиқлигини, бу эса ислом таълимотига зид эканини таъкидлаган эди.
Охирги фатвода Nike маҳсулотларига давлат даражасида тақиқ қўйилмаган ва уларни сотиб олиш ёки кийишни давом эттирганлар учун ҳеч қандай жазо белгиланмаган.
Ижтимоий тармоқлардаги муносабатлар турлича бўлди: баъзи фойдаланувчилар қарорни олқишлади, бошқалари эса унинг муҳимлигини савол остига олиб, буни пичинг ёки янада шошилинч муаммолардан чалғитиш деб аташди.
Ушбу қарор Ливияда жамоатчилик ҳаётида диний консерватизмнинг кучайиши бўйича кенгроқ баҳс-мунозаралар фонида қабул қилинди.
2025 йилда Ливия шарқидаги ҳокимият органлари баъзи матнлар ва ижролар жамоат ахлоқи ва исломий қадриятларни бузаётганидан хавотир билдириб, рэп мусиқаси, театр ва рақс томошаларига чекловлар эълон қилди.
Ушбу чоралар кейинчалик Ливия ғарбига ҳам тарқатилди.
«Дор ал-Ифта» илгари ҳам мусиқага қарши диний қарорлар чиқарган, гарчи унинг ижро чекловларида бевосита иштирок этганига аниқ далиллар бўлмаса-да.
Nike Ливияда расмий дўконга эга эмас, аммо Nike бренди остидаги маҳсулотлар маҳаллий спорт кийимлари сотувчилари орқали сотилади.
Nike ва Adidas каби спорт кийимлари брендлари бутун Шимолий Африкада оммабопдир.
Ливияда, минтақадаги бошқа мамлакатларда бўлгани каби, машҳур спорт брендларининг сохта нусхалари ҳам маҳаллий бозорларда сотилади.