Либерия АҚШдан депортация қилинган 1200 нафар хорижлик фуқарони қабул қилишга рози бўлди

Либерия келгуси йил давомида Қо'шма Штатлардан депортация қилинган 1200 га яқин хорижий фуқарони қабул қилиш то'г'рисида келишувга эришди. Ушбу келишув Вашингтон томонидан ноқонуний миграцияга қарши са'й-ҳаракатларини кучайтираётган бир пайтда та'минланган энг муҳим келишувлардан биридир.

Тарихан, бошқа давлатлар билан тузилган шунга о'хшаш келишувлар ко'пинча о'з ватанларига қайтишдан қонуний ҳимояланган шахсларни о'з ичига олган, бу ко'пинча та'қиб каби хавфлар туфайли юзага келган. Либерияга о'тказилиши режалаштирилган шахслар бундай ҳимоя буйруқларига эгами ёки ё'қми, нома'лумлигича қолмоқда.

"Ҳукумат Либерияга келганлар меҳмон сифатида кутиб олинаётганини та'кидламоқчи", деди ахборот вазири Жеролинмек Пиаҳ.

Пайшанба куни 20 кишидан иборат дастлабки гуруҳ келиши кутилмоқда. Пиаҳ улар о'з хоҳишига ко'ра кетишлари ёки бошпана со'рашлари мумкинлигини айтди. У шунингдек, депортация қилинганларнинг ҳеч бири жиноятчи эмаслигини ёки АҚШда ҳам, Либерияда ҳам судга тортилмаганлигини аниқлади.

Бу шахсларнинг қабул қилиниши "Либериянинг та'қиблар, можаролар ва бошқа низолардан бошпана ва ҳимоя излаётганларнинг барчасига бошпана беришнинг доимий ан'анасига мос келади", деб та'кидлади вазир ва келишувнинг гуманитар хусусиятини та'кидлади. Депортация қилинганларнинг фуқаролиги ошкор қилинмади.

2025-йил январ ойида лавозимга киришганидан бери АҚШ президенти Доналд Трамп ма'мурияти ко'плаб шахсларни "учинчи мамлакатлар" деб аталадиган мамлакатларга депортация қилди. Гана, Экваториал Гвинея, Эсватини, Конго Демократик Республикаси ва Сьерра-Леоне каби бир қанча Африка давлатлари АҚШ қонуний равишда о'з ватанларига қайтара олмайдиган шахсларни қабул қилиш бо'йича келишувлар туздилар.

АҚШ ушбу учинчи давлат келишувларини қонуний деб ҳимоя қилди, гарчи бу келишувларни ноаниқ деб атайдиган ва ко'плаб депортация қилинганлар охир-оқибат о'з ватанларига қайтарилишини та'кидлайдиган инсон ҳуқуқлари ташкилотларининг танқидларига қарамай. Масалан, Гана АҚШдан депортация қилинганларни қочиб кетган мамлакатларга қайтаришга мажбурлаганликда ва шу билан уларнинг ҳуқуқларини бузганликда айбланиб судга тортилди.

Сешанба куни Эсватини ҳукумати АҚШдан Жанубий Африка қироллигига депортация қилинган икки шахс ихтиёрий равишда о'з ватанларига - Мавритания ва Конго Демократик Республикасига қайтиб келганини тасдиқлади. О'тган йили Эсватини Трамп ма'муриятидан 5,1 миллион доллар (3,8 миллион фунт стерлинг) олганини тан олди, бу ҳаракат ҳуқуқни ҳимоя қилувчи гуруҳларнинг жиддий танқидига сабаб бо'лди.

Пиаҳ Либерия "дастурда иштирок этишга розилик эвазига ҳеч қандай компенсация ёки мукофот ва'дасини со'рамаган ва олмаган"лигини та'кидлади. Унинг та'кидлашича, бу ташаббус "то'лиқ гуманитар" эди, аммо Г'арбий Африка давлати дастурни бошқариш ва умуман миграция тизимини мустаҳкамлаш учун АҚШ томонидан қо'ллаб-қувватланишини қо'шимча қилди. АҚШ Давлат департаменти бу схема бо'йича изоҳ бермади.

Пиаҳ Либериянинг 19-аср бошларида Қо'шма Штатлар ва Кариб денгизидан келган собиқ қуллар ва озод қора танлилар учун аҳоли пункти сифатида ташкил этилишига о'хшашлик келтирди. "Биз ҳар доим о'з ватанига қайтолмайдиган одамларни қабул қилиб келганмиз ва бу учинчи мамлакат фуқароларини рад этиш бизнинг манфаатларимизга зид ҳаракат қилиш бо'лар эди", деди у.