Технология

Лес автотураргоҳ иловасини юклаб олиш учун ҚР кодидан фойдаланган - аммо бу фирибгарлик эди

Лес Ховард иловани юклаб олганидан сўнг, фирибгарлар унинг ҳисобидан ойига 60 фунт стерлинг миқдорида обуна ўрнатдилар.

61 ёшли Лес Ҳовард қирг'оққа саёҳат пайтида то'хташ жойи учун пул то'лашга уринганидан со'нг ҚР код фирибгарлиги қурбони бо'лди. Қайтим топа олмаган ҳолда, у то'хташ жойи иловасини юклаб олиш учун ҳисоблагичдаги ҚР кодини сканерлади. Эртаси куни у жиноятчилар унинг банк ҳисобидан 60 фунт стерлинг миқдорида қо'шимча пул о'г'ирлаётганини аниқлади.

Репорт Фирибгарлик ма'лумотларига ко'ра, ҳисоботлар со'нгги то'рт йил ичида ҚР код билан бог'лиқ фирибгарликларнинг 700% га ошганини ко'рсатади. Мутахассисларнинг та'кидлашича, ҚР кодлари кундалик ҳаётга тобора ко'проқ интеграциялашган сари, жиноятчилар улардан фойдаланишнинг янги усулларини о'йлаб топмоқдалар. Бунга электрон почта хабарларига шубҳали ҳаволаларни жойлаштириш, жабрланувчиларнинг хабар алмашиш иловаларига кириш ёки шахсларни пул ва ма'лумотларни о'г'ирлаш учун фирибгар иловаларни юклаб олишга ундаш киради.

Айнан шу нарса Виднесдан бо'лган Ҳовард билан Шимолий Уелсдаги Кернарфонга рафиқаси билан ташриф буюрганида содир бо'лган. У ББС Ссам Сесрец подкастида о'з тажрибасини қуйидагича ҳикоя қилди: "Биз одатда борадиган автотураргоҳга бордик. Одатда машинада то'хташ жойи учун пул то'лаш учун қайтим бор, лекин бу сафар то'ламадим. Шунинг учун иловани юклаб олиш ва илова орқали то'лаш учун ҚР код бор эди."

Ҳовард карта ма'лумотларини ҳозиргина юклаб олган, "менинг танловим" бо'лмаган иловага киритиши кераклигини англаб, шубҳалана бошлади. У иловани о'чириб ташлади ва бошқа жойга машинани қо'йди. Бироқ, тез орада унинг ҳисобидан 1 фунт стерлинг ечиб олингани ҳақида хабар олди. Эртаси куни о'ша олувчи яна 60 фунт стерлингни олиб қо'йди ва уни банкига мурожаат қилишга ундади.

"Мен уларга юклаб олганимни айтдим, то'хтатишга ҳаракат қилдим, лекин аниқки, ҳаддан ошиб кетдим", деб тушунтирди Ҳовард. Банк вакили унга: "Қо'нг'ироқ қилганингиз яхши иш, чунки улар ойига 60 фунт стерлинглик обунани о'рнатишган", деб айтди.

Ҳудуддаги автотураргоҳлар учун мас'ул кенгаш Сйнгор Гвйнедд автотураргоҳ то'ловлари учун ҚР кодларидан фойдаланмаслигини тасдиқлади ва о'тган йили автотураргоҳларидан иккита сохта ҚР код стикерини олиб ташлади. Шунга о'хшаш тактикалар бутун мамлакат бо'йлаб автотураргоҳлар ва темир ё'л станцияларида кузатилган.

Лондон шаҳар полициясининг Ахборот эркинлиги то'г'рисидаги қонун со'рови орқали олинган ма'лумотлари "қуишинг" ёки ҚР код билан бог'лиқ фирибгарликларнинг ко'пайганлигини ко'рсатади. Англия, Уелс ва Шимолий Ирландияни қамраб олувчи Репорт Фрауд со'нгги 12 ой ичида фирибгарлик хабарларида ҚР кодлари ҳақида 2743 марта эслатиб о'тилганини хабар қилди, бу 2022 йил август ойида тугаган йилдаги 341 тадан сезиларли даражада ко'п. Бу рақам, эҳтимол, кам баҳоланган, чунки ко'плаб жабрланувчилар хабар бермайдилар.

Миллий киберхавфсизлик маркази (НССС) бош технология директори Оллие Вҳитеҳоусе Ссам Сесрец нашрига шундай деди: "Биз, албатта, турли хил жиноий фаолиятни амалга ошириш учун ҚР кодларидан фойдаланишнинг ко'пайганини ко'рмоқдамиз. Менимча, улар одатий ҳолга айланиб борар экан, жиноятчилар табиийки, бунга қо'шилишади".

Шари Ваҳл, Доктор Лис Картер ва Алекс Вуд иштирокидаги ББС Ссам Сесрец подкастида жиноятчилар ҚР кодларидан қандай фойдаланишлари, жумладан, одамларни жабрланувчининг хабар алмашиш иловасини жиноятчининг қурилмасига бог'лайдиган кодларни сканерлашга ко'ндиришлари о'рганилди.

Ҳатто асл ҚР кодлари ҳам фирибгарликка олиб келиши мумкин. НССС алоҳида иловаларни юклаб олиш о'рнига телефоннинг о'рнатилган ҚР сканеридан (одатда камерадан) фойдаланишни маслаҳат беради, чунки ба'зи иловаларда қонуний ҳаволаларни яшириши мумкин бо'лган рекламалар мавжуд.

Суррейдаги Фарнҳамдан бо'лган 66 ёшли Кейт Беттон буни о'з бошидан кечирди. У юклаб олинган илова ёрдамида спорт автомобили китоби учун журнал рекламасидаги ҚР кодини сканерлади. Кейинчалик у иккита ҳавола тақдим этилганини англади: бири китоб учун, иккинчиси то'лов тафсилотларини со'раган веб-сайт учун. Банк иловасида нол фунт стерлинглик транзаксияга рози бо'лганидан со'нг, у бир ой давомида банки Прагадаги бир компаниядан 59,99 фунт стерлинг миқдорида то'лов ҳақида унга мурожаат қилмагунча ҳеч нарса эшитмади. Бу иккинчи шундай то'лов эди ва Беттон охир-оқибат пулни қайтариб олди.

НССС шунингдек, зарарли ҳаволаларни яшириш учун фишинг электрон почталарида ҚР кодларидан тобора ко'проқ фойдаланилаётганини та'кидлади. Мисрософт шу йилнинг март ойида 18,7 миллион бундай ҳолат ҳақида хабар берди, бу эса уни электрон почта фирибгарлигининг энг тез ривожланаётган усулига айлантирди. Чикагодаги ДеПаул университетининг зарарли ҚР кодларидан фойдаланишни о'рганувчи профессори Филипо Шаревски ҚР кодлари фирибгарлик ҳаволаларига о'рнатилган УРЛ манзилларини спам деб белгилаши мумкин бо'лган электрон почта филтрларини четлаб о'тишга имкон беришини тушунтирди. Қора ва оқ квадратлар, шунингдек, фойдаланувчиларга ҳаволанинг асл манзилини аниқлашни қийинлаштиради, чунки олдиндан ко'риш ко'пинча қисқартирилади ёки ниқобланади.

Профессор Шаревски қо'шимча қилдики, одамлар табиий равишда ҚР кодларига ишонишади. Унинг жамоасининг университет кампуслари ва иш жойларига ҚР кодларини жойлаштириш бо'йича тажрибалари уларни сканерлашга юқори даражада тайёрликни ко'рсатди. "Биз телефонимизда бортга чиқиш талонимизга, консерт чиптамизга шубҳа қилмаймиз", деди у. "Биз фирибгарлик тажрибалари орқали аста-секин о'рганамиз. Телефонимиз жиринглайди... биз бундан воз кечамиз. Бизга электрон почта келади ва биз бундан воз кечамиз... лекин бу ҚР кодлари, бизда улардан шубҳаланишга ҳеч қандай сабаб ё'қ."

xabarchi’да cookie файллари

Тил ва мавзу танловингизни эслаб қолиш ҳамда ҳозир сайтни нечта одам ўқиётганини санаш учун cookie файлларидан фойдаланамиз — бу ҳисоб аноним, фақат браузерингиз очиқ турганда сақланади ва на сиз билан, на бошқа ташриф билан боғланмайди. Рухсатингиз билан сайт қандай ўқилишини ҳам ўлчаймиз: Microsoft Clarity саҳифа кўришлари ва улардаги ҳаракатларни ёзиб боради, ўз ҳисобимиз эса қайтган ўқувчиларни санайди. Сизни ташрифлар орасида танийдиган ҳеч нарса сиз қабул қилмагунингизча ўлчанмайди.