Коронавирусга қарши эмлаш организмга саратон билан курашишда ёрдам беради — янги тадқиқот
**Янги Тадқиқот: Коронавирусга Қарши Эмлаш Саратон билан Курашишда Ёрдам Бериши Мумкин**
Олимлар жамоаси ПРОТЕХИ номли экспериментал ўсмага қарши ваксина яратди. Бу ваксина янги иммун реаксиясига эмас, балки кўпчилик одамларда СОВИД-19 га қарши эмлаш ёки касалликни бошдан ўтказиш натижасида шаклланган тайёр иммунитетга таянади.
Бу ғоя иммун тизимининг ишлаш принсипига асосланган. Организмга хавф кирганда, ҳужайралар у ҳақида маълумот тўплайди ва уни икки турдаги ҳимоячиларга узатади: Т-киллерлар зарарланган ёки ўсма ҳужайраларини бевосита йўқ қилади, Т-ҳелперлар эса ҳужумни мувофиқлаштиради ва уни узоқ вақт давомида қўллаб-қувватлайди. Ҳозирги саратонга қарши ваксиналарнинг аксарияти фақат Т-киллерларни фаоллаштиради, Т-ҳелперлар эса эътибордан четда қолади. Бунинг сабаби, ҳар бир бемордаги аниқ бир ўсма учун Т-ҳелперларни фаоллаштирадиган мос сигнални топиш жуда қийин. Ҳар бир инсоннинг иммун тизими ўзига хос тарзда реаксия билдиради ва узоқ вақт давомида Т-ҳелперлар учун универсал "калит" мавжуд эмас эди.
ПРОТЕХИ ишлаб чиқувчилари бошқача ёндашувни қўллашди. Улар ноёб сигнални излаш ўрнига, деярли барча иммун тизимларга таниш бўлган коронавирус спайк-оқсилининг тайёр фрагментини ишлатишди. Ҳужайралар бир вақтнинг ўзида ҳам ўсма заррачаси, ҳам ушбу вирус фрагменти билан "юкланади". Натижада, организм хавфни бирданига икки йўналиш бўйича, жумладан, Т-ҳелперларнинг тўлақонли кўмаги билан танийди.
Меланома ва кўкрак бези саратонига чалинган сичқонларда ушбу янги схема ўсмалар ўсишини сезиларли даражада секинлаштирди ва яшаб қолиш даражасини оширди. Бу, реал клиник амалиётда беморларнинг атиги 15 фоизига ёрдам берадиган стандарт ваксиналарга нисбатан анча самаралироқдир. Тажрибадаги ҳайвонларда ваксинациядан олдин Т-ҳелперлар олиб ташланганда, самара деярли йўқолди. Бу эса асосий ўсишни айнан "ўзлаштирилган" иммун хотира таъминлашини тасдиқлади.
Ўсманинг бир қисмига қилинган ҳужум баъзан ҳужайраларни шундай парчалайдики, натижада иммун тизими илгари билмаган бошқа нишонлар очилади ва кенгроқ миқёсдаги ҳужум тўлқини ишга тушади. ПРОТЕХИ ваксинаси билан эмланган сичқонларда бу ҳолат мунтазам кузатилган. Меланомага чалинган беморларда эса бундай ссенарий аввалроқ даволашнинг яхши узоқ муддатли натижалари билан боғланарди.
**Беморларнинг Тиббий Маълумотлари**
Шунингдек, ваксина мавжуд дори воситалари — назорат нуқталари ингибиторларининг таъсирини кучайтирди, кўплаб ўсмалар вақт ўтиши билан уларга нисбатан чидамлилик ҳосил қилади.
Якуний тажриба ваксинация қилинган донорнинг инсоний иммун ҳужайралари ҳамда инсон меланома ҳужайралари жойлаштирилган сичқонларда ўтказилди. Натижада ўсмалар секинроқ ўсди, спайк-оқсилга бўлган иммун жавоб эса ваксина олинмаган ҳолатга нисбатан 3-4 баравар кучлироқ бўлиб чиқди. Ўсманинг ўз оқсилларига бўлган реаксия ҳам кучайди, бироқ уни ҳозирча статистик жиҳатдан аҳамиятли деб аташга асос йўқ. Барча маълумотлар фақат ҳайвонларда олинган ва муаллифларнинг ўзлари таъкидлашича, одамларда қандай натижа беришини олдиндан айтиб бўлмайди. Шундай бўлса-да, бу кашфиёт илк клиник синовларни режалаштириш учун асос бўлиб улгурди — тадқиқотчилар синовларни иммунотерапиянинг янги усулларига эҳтиёж катта бўлган саркомали беморлардан бошлашни режалаштирмоқда.