Каталониянинг собиқ исёнчи президенти Испанияга қайтиши мумкин, деб ҳукм чиқарди суд
Суд Карлес Пучдемонга нисбатан 2017 йилда у томонидан бошқарилган мустақилликни қўлга киритиш ҳаракати билан боғлиқ ҳибсга олиш ордерини бекор қилиш ҳақидаги қарорни ўз кучида қолдирди.
Каталониянинг собиқ исёнчи президенти Испанияга қайтиши мумкин, дейди суд
Испания Олий суди Каталониянинг собиқ президенти Карлес Пучдемон мустақилликка эришиш бўйича муваффақиятсиз уринишдан сўнг ўз-ўзини сургун қилганидан деярли 10 йил ўтиб, ҳибсга олиш хавфисиз қайтиши мумкинлиги ҳақида қарор чиқарди.
Суд унинг минтақавий ҳукумати 2017 йилда Мадридга қарши равишда ўтказган референдум билан боғлиқ ҳибсга олиш ордерини бекор қилиш ҳақидаги қарорни қўллаб-қувватлади.
Овоз беришдан сўнг дарҳол минтақада бевосита бошқарув жорий этилди ва Пучдемон Бельгияга қочиб кетди ва ўшандан бери ўша ерда яшаб келмоқда — гарчи 2024 йилда Барселонада кутилмаганда пайдо бўлиши полиция томонидан қидирув эълон қилинишига сабаб бўлган бўлса-да.
Аммо у қайтиши мумкин бўлган Испания бундан бир ўн йил олдингидан жуда фарқ қилади, чунки Каталония мустақиллиги энди иккинчи даражали сиёсий масалага айланган.
Душанба кунги қарор Испания суд ҳокимияти ва Каталониянинг собиқ президенти ўртасидаги узоқ давом этган ҳуқуқий низога чек қўяди.
2024 йилда Испаниянинг социалистик ҳукумати айримага интилишда иштирок этган ўнлаб каталониялик сиёсатчилар ва фаоллар учун баҳсли амнистия жорий этди, аммо Олий суд Пучдемон ва унинг бир неча иттифоқчилари бундан мустасно этилиши кераклигини айтган эди.
Бунга уларга нисбатан референдумни ташкил этиш билан боғлиқ молиявий жиноятлар бўйича қўйилган айбловлар сабаб қилиб кўрсатилган эди.
Конституциявий суд шу ой бошида ушбу талқинни бекор қилди ва душанба куни Олий суд ўнг марказчи «Vox» партиясининг Пучдемон, шунингдек, унинг собиқ вазирлари Льюис Пуч ва Тони Коминга нисбатан миллий ҳибсга олиш ордерларини бекор қилишга қарши берган шикоятини рад этди ва уларнинг Испанияга қайтишига йўл очди.
Пучдемон 2019 йилда Европа парламентига депутат (MEP) сифатида ва 2024 йилда минтақанинг ўнг марказчи «Биргаликда Каталония учун» (JxCat) партияси етакчиси сифатида Каталония парламентига сайланган эди.
У сайловолди кампаниясини Франция жанубида олиб борган, у ерда чегарани кесиб ўтиб, уни кўришга келган тарафдорлари иштирокида митинглар ўтказган.
Пучдемон мамлакатни тарк этганидан сўнг Испанияга камида бир марта қисқа муддатга қайтгани, Барселонада тарафдорлари олдида нутқ сўзлагани, сўнг ҳибсга олинишидан олдин ғойиб бўлиб, чегарадан яна Францияга ўтиб кетгани маълум.
У Бельгиянинг Ватерлоо шаҳрида яшаб юрган вақтида, унинг собиқ ҳамкасбларидан тўққиз нафари 2017 йилги воқеалардаги роли учун қамалган эди. Улар Испания ҳукумати 2021 йилда уларни авф этганидан сўнг озодликка чиқарилди.
Пучдемон фаол сиёсий арбоб бўлиб қолди, Европа бўйлаб саёҳат қилиб, Каталония мустақиллиги ғоясини тарғиб қилди ва Испаниянинг демократик институтларини кескин танқид қилди.
Олий суд қарори эълон қилинган вақтда ижтимоий тармоқларда жойлаштирилган видеода Пучдемон нима учун чет элда қолганини тушунтирди.
«Менинг вазифам жамоатчилик фикрини уйғотиш, можарони халқаро даражага олиб чиқиш ва Испаниядаги ҳақиқий аҳволни тушунтириш учун Европа юрагидан туриб ишлаш эди», деди у.
Унинг Испанияга қачон қайтиши мумкинлиги ҳануз номаълум.
Унинг собиқ минтақавий соғлиқни сақлаш вазири Комин шу ҳафта Мадридга боришни режалаштирмоқда, у ерда у Европарламент депутати мақоми билан боғлиқ маъмурий процедураларни якунлаши керак.
Референдум Франсиско Франко ўлимидан сўнг демократия қайта тикланганидан бери мамлакатдаги энг йирик сиёсий инқирозни келтириб чиқарди.
Тақиқланган овоз бериш полиция томонидан шафқатсизларча бостирилди. Овоз беришдан сўнг минтақадаги айримачи кўпчилик мустақиллик эълон қилди, шундан сўнг Мадрид парламентни тарқатиб юборди, унинг раҳбарларини лавозимидан озод этди ва муддатидан илгари сайловлар тайинлади.
Аммо ҳозирда Каталония мустақиллиги Испанияда нисбатан иккинчи даражали масала бўлиб, сиёсий кун тартибида уй-жой ва иммиграция муаммолари устунлик қилмоқда.
Пучдемоннинг JxCat партиясининг парламентдаги қўллаб-қувватлаши амалдаги Бош вазир Педро Санчесга 2023 йилги сайловлардан сўнг Испаниянинг янги сўл ҳукуматини тузиш имконини беришда ҳал қилувчи аҳамиятга эга бўлди.
Шунга қарамай, Каталониянинг ўзида JxCat қийинчиликларга дуч келмоқда, чунки ўнг чекка, мустақиллик тарафдори бўлган «Каталония альянси» партияси унинг кўплаб сайловчиларини ўзига оғдириб олди.
Келаси ойда эса Испаниядаги умумий сайловлар ўнг чекка кучларни илк бор ҳукумат тепасига олиб келиши мумкин.