Канада АҚШ божларига жавобан мамлакат товарларига 50 фоизгача тариф жорий этди

Канада АҚШ маҳсулотларига 50 фоизгача бож жорий этди, бу Вашингтоннинг ўз товарларига қўйган тарифларига жавобдир.

Ўтган ҳафта савдо музокаралари натижасиз якунлангач, Канада ва АҚШ ўртасидаги муносабатлар кескинлашди. 25-август куни Оттава Вашингтоннинг тарифларига жавобан божлар эълон қилди.

Бош вазир Марк Карни ҳукумати низо туфайли зарар кўриши мумкин бўлган корхоналар ва ищиларни қўллаб-қувватлаш учун молиявий ёрдам пакетини ҳам тақдим этди.

Канада 8-сентябрдан бошлаб АҚШнинг қарийб 700 турдаги маҳсулотига 15, 25 ва 50 фоиз миқдорида божлар белгилайди. Бу чоралар АҚШ президенти Доналд Трампнинг Канадага нисбатан аввалроқ эълон қилган 50 фоизлик тарифларига мос равишда ишлаб чиқилди.

АҚШ Канаданинг энг йирик савдо ҳамкори бўлса, Канада АҚШ учун Мексикадан кейинги иккинчи энг йирик ҳамкор ҳисобланади. Трампнинг иккала президентлик даврида ҳам бундай низолар бир неча бор юз берган.

**Канада томонининг баёноти**

Канада Молия вазирлиги баёнотида айтилишича, ҳукумат адолатли ва ҳар томонлама савдо битимига эришиш мақсадида АҚШ билан фаол ва ҳалол музокаралар олиб борган.

“Бироқ сўнгги кунларда АҚШ Канада манфаатларига мос келмайдиган янги шартларни таклиф қилди. Улар Канададан кўп нарса сўраб, эвазига жуда кам нарса таклиф қилишди”, дейилади вазирлик баёнотида.

Таъкидланишича, ҳукумат “ёмон битим”ни қабул қилишдан кўра музокараларни тўхтатишни афзал кўрган. Вазирлик Канада бу савдо низосини ўзи танламаганини, аммо ўз бизнеси учун тенг шароитлар яратиш мақсадида жавоб бериши шартлигини таъкидлади.

Молия вазири Франсуа-Филипп Шампан бу чораларни “долларга доллар, ставкага ставка” жавоб божлари ҳамда ищилар, фермерлар, оилалар ва бизнесни ҳимоя қилувчи кўп миллиард долларлик ёрдам пакети деб атади.

Канаданинг жавоб божлари АҚШдан импорт қилинадиган 27,6 миллиард долларлик маҳсулотларга нисбатан қўлланади. Улар асосан пўлат, сут маҳсулотлари, маиший техника, қишлоқ хўжалиги техникаси, селлюлоза ва қоғоз ҳамда электроника соҳаларига қаратилади. Бу рақам АҚШ эълон қилган сумма билан бир хил.

**Низога нима сабаб бўлди?**

Вашингтон ва Оттава июл ойида Трамп эълон қилган янги ва юқори божлар кучга киргунга қадар келишиб олишга ҳаракат қилаётган эди. Музокаралар АҚШ президенти томонлар келишувга яқин қолгани ҳақида эълон қилганидан бир неча кун ўтиб бузилди. Музокаралар барбод бўлгач, эртаси куни Трамп Канаданинг тахминан 20 миллиард долларлик товарларига 50 фоизлик бож жорий этиш билан таҳдид қилди.

АҚШ ва Канада дунёдаги энг йирик савдо ҳамкорларидан бўлса-да, сўнгги музокаралар муносабатлар узилганини кўрсатди.

“Музокаралар столида Канадага АҚШнинг шўба корхонасидек қарашга бўлган муносабатни биз ҳеч қачон қабул қилмаймиз”, деди Канада бош вазири Марк Карни.

Карни франсуз тилида янада кескинроқ гапириб, шундай деди:

“Биз музокаралар давомида америкаликлар бизнинг асосий саноат тармоқларимизни, жумладан, автомобилсозлик, пўлат ва алюминий соҳаларини йўқ қилмоқчи эканини тушундик. Биз келишувга ъйўқъ деганимизнинг асосий сабабларидан бири шу бўлди. Бу ёмон битим эди”.

**АҚШ томонининг баёноти**

Трамп 25-август куни эрталаб ижтимоий тармоқларда яна Канада ҳақида пост қолдирди. У АҚШ Шимолий Америкадаги бешта Буюк кўлдан бири бўлган Онтарио кўлининг номини ўзгартиришни кўриб чиқаётганини айтди. Бу кўл Канада ҳудуди номи билан аталган ягона кўлдир.

“Қўшма Штатлар Онтарио кўлининг номини Америка кўли деб ўзгартиришни жиддий кўриб чиқмоқда. Чунки биз у ерликлар билан ортиқ савдо қилишни режалаштирмаяпмиз”, деб ёзди Трамп.

Трамп администрацияси 2025-йилда Оқ уйга қайтганидан сўнг дарҳол Мексика кўрфазини — Америка кўрфази деб қайта номлаган эди. Бироқ бу ўзгаришни АҚШ ҳукуматидан бошқа деярли ҳеч ким қабул қилмади. Ҳатто Гоогле технологик гиганти ҳам АҚШдан ташқаридаги барча фойдаланувчилар учун харитада уни ҳали ҳам биринчи бўлиб Мексика кўрфази деб кўрсатди.

Шу ҳафта бошида Трамп 2027-йил 1-январдан Канада автомобиллари, эҳтиёт қисмлари ва пўлатига 50 фоизлик бож қўйишини айтиб таҳдид қилган ва ижтимоий тармоқда тарихий ҳамкорига қарши кескин баёнот берган эди.

“Савдо соҳасида ҳам, бошқа масалаларда ҳам улар муомала қилиш энг қийин бўлган давлатлар қаторига киради. Улар ўзларини қарздор деб ҳисоблашади, лекин бизга Канада керак эмас, уларга биз керакмиз!”, деди АҚШ президенти.

Канада энг йирик савдо ҳамкори бўлмиш АҚШга жуда қаттиқ боғланган. Мамлакат экспортининг 70 фоизи АҚШга тўғри келади. Бироқ бу алоқа икки томонлама: ҳукумат маълумотларига кўра, 2026-йилда Канада АҚШ учун товар савдоси бўйича Мексикадан кейинги иккинчи энг йирик ҳамкор бўлди. Ҳозирча томонлар ўртасида бошқа музокаралар режалаштирилмаган.