Янги тариф муддати яқинлашиб келаётган бир пайтда АҚШ-Канада савдо музокаралари "қизғин" давом этмоқда
Марк Карни АҚШга қилинган ҳар қандай имтиёзлар бўйича канадаликларга сотилиши керак бўлади, чунки музокарачилар Трампнинг сўнгги тарифларидан қочиш учун келишувга эришишга ҳаракат қилмоқдалар.
Янги тариф муддати яқинлашиб келаётган бир пайтда, АҚШ-Канада савдо музокаралари "қизг'ин" деб та'рифланмоқда. Канада Трамп ма'муриятининг 48 соат ичида кучга кириши режалаштирилган янги тарифлар босқичининг олдини олиш устида ишламоқда.
О'тган ҳафта давомида Канада музокарачилари Вашингтонда бо'либ, чоршанба куни тахминан 20 миллиард долларлик (28 миллиард Канада доллари) Канада импортига янги 50% тарифлар жорий этилишидан олдин келишувни якунлашга ҳаракат қилишди.
Душанба куни журналистлар томонидан со'ралганда, Бош вазир Марк Карни музокараларнинг тафсилотлари ҳақида жим қолди. Унинг та'кидлашича, музокараларнинг "жуда нозик ва қизг'ин" табиати ҳисобга олинса, ҳозир "омма олдида музокара қилиш вақти эмас".
Карни Канада "кучли позициядан" музокаралар олиб бораётганини та'кидлаган бо'лса-да, у ва унинг жамоаси учун Трамп ма'муриятининг со'нгги молиявий босими, Канада импортининг тахминан 5% га та'сир қилишидан олдин келишувга эришиш жуда муҳимдир.
Со'нгги кунларда Канада музокарачилари ва АҚШ савдо вакили Жеймисон Грир о'ртасида ко'плаб учрашувлар бо'лишига қарамай, ҳали якуний келишувга эришилмаган.
"Бизнинг ишимиз ҳали тугалланмаган", деди АҚШ-Канада савдо вазири Доминик ЛеБланк душанба куни Грирнинг офисидан кетаётганда.
Ҳар икки томон ҳам музокараларнинг қийинлигини тан олди. Трамп Канадани савдо борасида "ёмон" деб та'рифлади, бу Карнининг то'лиқ э'тироз билдирмаган музокаралар та'рифи. Трамп шунингдек, агар мамлакатлар келишувга эриша олмаса, "қаттиқроқ бо'лиш вақти" келиши ҳақида огоҳлантирди.
Келишувга эришилган тақдирда ҳам, Карни чегара жанубидаги ма'муриятдан норози ва шубҳали бо'лган жамоатчиликни ҳар қандай имтиёзларни қабул қилишга ко'ндириши керак бо'лади. Шунингдек, у ҳар қандай муросага келиш учун вилоятларнинг розилигини талаб қилади.
АҚШ Канададан бир нечта имтиёзларни со'ради, жумладан, Америка автомобилларига қолган жавоб тарифларини олиб ташлаш ва сут маҳсулотлари квоталарига о'згартиришлар киритиш. Шунингдек, у о'тган йил бошида Трампнинг тарифларига жавобан Канаданинг аксарият вилоятлари томонидан жорий этилган АҚШ алкогол савдосига қо'йилган тақиқни бекор қилишни со'ради.
Бу алкогол имтиёзи вилоятларнинг келишувига бог'лиқ бо'лади, чунки улар о'з юрисдикциялари доирасида алкоголни назорат қилади. АҚШга нисбатан қаттиқ позицияси билан танилган Онтарио бош вазири Даг Форд о'тган ҳафта алкогол бо'йича келишув шартли эканлигини айтди.
Канада АҚШнинг по'лат, алюминий, автомобил ва ёг'оч саноати соҳаларига тарифларни тушириши ёки камайтиришига олиб келадиган келишувга интилиб келмоқда, буларнинг барчаси мамлакат иқтисодиётига салбий та'сир ко'рсатди.
"Агар биз по'лат саноатимизни, автомобил саноатимизни, о'рмон саноатимизни, қишлоқ хо'жалиги саноатимизни, ишлаб чиқариш саноатимизни ҳимоя қиладиган адолатли келишувга эришсак, спиртли ичимликларни жавонларга қайтариб олиб чиқишдан мамнун бо'ламиз", деди Форд.
Карни, айниқса, Квебекда сут маҳсулотларига ҳар қандай имтиёзлар бо'йича қаршиликка дуч келиши мумкин, бу ерда бош вазир Кристин Фречетте та'минотни бошқариш музокара қилинмаслигини э'лон қилди. Трампнинг та'кидлашича, ишлаб чиқариш квоталари, белгиланган нархлар ва сут маҳсулотлари, тухум ва парранда учун импорт квоталарини о'з ичига олган бу тизим о'з маҳсулотларини чегаранинг шимолида сотишни истаган америкалик фермерлар учун "ақл бовар қилмайди".
Канадаликлар, шунингдек, ко'проқ барқарорликни хоҳласалар ҳам, АҚШга ко'плаб имтиёзлар беришга мойил эмаслар. Абасус Датаънинг янги сўрови шуни кўрсатадики, 74% савдо можароси уларнинг оиласига таъсир қилганига ишонади ва 36% Канаданинг янги қарши тарифлар билан жавоб беришини истайди, ҳатто бу ички иқтисодий қийинчиликларни янада кучайтириши мумкин бўлса ҳам. Фақат 18% АҚШ тарифларини олиб ташлаш ёки камайтириш учун Америка алкоголига вилоят тақиқларини бекор қилиш каби имтиёзларни қўллаб-қувватлайди.
Канада оммавий ахборот воситаларидаги хабарларга кўра, Канаданинг бош музокарачиси Жанисе Чаретте америкалик ҳамкасбларини янги тарифлар чоршанба куни кучга кирса, улар кейинги савдо музокараларига хавф туғдириши мумкинлиги ҳақида огоҳлантирган.
Карни Канада учун фойдали бўлмаса, битим имзоламаслигини айтди, аммо у бундай битим нимани англатишини аниқ айтмади. Душанба куни у фақат: "Музокаралар давом этар экан, кейинги 48 соат ичида батафсилроқ муҳокама қилиш имкониятига эга бўламиз", деди. У чоршанба кунигача Трамп билан гаплашиш режалари ҳақида гапирди ва агар музокаралар муваффақияциз бўлса, "юзага келиши мумкин бўлган ҳар қандай вазият учун режалари" борлигини ҳам айтди.
Консерватив савдо танқидчиси Шувалой Мажумдар иқтисодий хавотирлардан "ма'лум даражада енгиллик" олишга чақирувчи баёнот берди. "Биз мамлакатимизнинг мушт сумкаси сифатида ишлатилишини ко'ришдан чарчадик", деди у. "Шунга қарамай, биз Бош вазир Карни музокаралар столида чинакам г'алаба қозонишига умумий умиддамиз."